NGỮ VĂN 9
Câu 1:

Câu 1: Em hãy nối thông tin cột A với B để có nhận định đúng

về các phương châm hội thoại?

A

B

1.Phương châm về lượng

2.Phương châm về chất

3.Phương châm quan hệ

4.Phương châm cách thức

5.Phương châm lịch sự

a.Nói đúng đề tài giao tiếp

e.Nói ngắn gọn, rành mạch

b.Tôn trọng đối tượng giao tiếp

c.Nói đủ nội dung

d.Nói có bằng chứng xác thực

1c-2d-3a-4e-5b
Câu 2:Những câu sau liên quan đến phương châm hội thoại nào ?

*Hoa thơm ai nỡ bỏ rơi

Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời.

b. Nói có sách, mách có chứng.

c. Nói gần nói xa chẳng qua nói thật.
Phương châm lịch sự

Phương châm về chất

Phương châm cách thức
*Ví dụ / sgk36

Truyện cười: Chào hỏi

Anh chàng nọ ở nhà vợ tại một vùng quê, được người nhà dặn là phải luôn chào hỏi mọi người xung quanh.

Một hôm, anh ta ra đường và thấy một người đang đốn cành trên một cây cao, liền ra dấu gọi.

Người kia dừng việc, lật đật trèo xuống, hỏi:

*Có chuyện gì thế? *Có gì đâu! Bác làm việc vất vả lắm phải không?

(Theo _Truyện cười dân gian Việt Nam_)
Ví dụ: Truyện cười: Chào hỏi
Ví dụ: Truyện cười: Chào hỏi
Câu hỏi của chàng rể tuân thủ phương châm lịch sự.vì thể hiện quan tâm đến người khác.
- sử dụng không đúng lúc,không đúng chỗ.
- Hậu quả :quấy rối,gây phiền hà cho người khác.
Khi giao tiếp cần chú ý đến đặc điểm của tình huống giao tiếp. Vì một câu nói có thể thích hợp trong tình huống này nhưng không thích hợp trong một tình huống khác.
*Khi giao tiếp cần chú ý đến đặc điểm của tình huống giao tiếp. Vì một câu nói có thể thích hợp trong tình huống này nhưng không thích hợp trong một tình huống khác.
*Bài học:

-Việc vận dụng các phương châm hội thoại

cần phù hợp với

đặc điểm của tình huống giao tiếp:

( nói với ai ? nói khi nào?

nói ở đâu? nói để làm gì?)
Ví dụ 1/Sgk 37

An: -Cậu có biết bơi không?

Ba:- Biết chứ! Thậm chí còn bơi giỏi nữa.

An: -Cậu học bơi ở đâu vậy?

Ba:- Dĩ nhiên là ở dưới nước chứ còn ở đâu.

_Vi phạm phương châm về lượng. _

a.

b.

Truyện _Lợn cưới áo mới_

_Vi phạm phương châm về lượng. _

c.

Truyện _Quả bí khổng lồ_

_Vi phạm phương châm về chất. _

d.

_Ông nói gà bà nói vịt_

_Vi phạm phương châm quan hệ. _

e.

_Dây cà ra dây muống_

_Vi phạm phương châm cách thức. _

f.

_Câu chuyện : Người ăn xin_

_Tuân thủ phương châm lịch sự _

=> Vô ý, vụng về trong giao tiếp
Ví dụ 2/ sgk 37

An: - _Cậu có biết chiếc máy bay đầu tiên được chế tạo vào năm nào không?_

_ _Ba: _- Đâu khoảng đầu thế kỷ XX_

Câu trả lời của Ba không đáp ứng yêu cầu của An.Do để tuân thủ phương châm về chất nên Ba đã vi phạm phương châm về lượng .

=> Thiếu hiểu biết
Ví dụ 3/ sgk 37

Phương châm về chất không được tuân thủ.

=> Phải ưu tiên cho một PCHT hoặc một yêu cầu khác quan trọng hơn

Giả sử, có một người bệnh mắc

bệnh hiểm nghèo không thể cứu

chữa được nữa thì sau khi khám

bệnh xong, bác sĩ có nên nói thật

cho người bệnh biết không? Vì sao?

_Tiền bạc chỉ là tiền bạc_
Ví dụ 4/ sgk 37

_Tiền bạc chỉ là tiền bạc_
Xét về nghĩa tường minh thì phương châm về lượng không được tuân thủ. Xét về nghĩa hàm ý thì phương châm về lượng vẫn được tuân thủ.

=> Muốn gây sự chú ý, để người nghe hiểu câu nói theo một hàm ý nào đó.
B. Luyện tập:

Tình huống 1:

Một cậu bé 5 tuổi (chưa biết đọc) không thể nhận biết được cuốn _Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao _để mà tìm quả bóng_._ Vì vậy câu nói của ông bố vi phạm phương châm cách thức.
Bài tập 1/sgk38

Tình huống 2:

Một cậu bé 5 tuổi (đã biết đọc chữ) thì có thể câu nói của ông bố tuân thủ phương châm cách thức.
II. Luyện tập:

- Thái độ của Chân, Tay, Tai, Mắt: bất hòa với lão Miệng.

- Lời nói: không tuân thủ phương châm lịch sự

Bài tập 2/38

-> Việc không tuân thủ phương châm lịch sự là không phù hợp với tình huống giao tiếp. Vì khi khách đến nhà phải chào hỏi rồi mới nói chuyện. Ở đây những vị khách này có lới nói và thái độ thật hồ đồ, không có lí do chính đáng.

NẾU MUỐN THÀNH CÔNG
*Hãy nắm chắc bí quyết của giao tiếp: PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI. *Hãy vận dụng các phương châm hội thoại một cách khéo léo, không cứng nhắc. *Chú ý đến tình huống giao tiếp.
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP

 Đối với bài học ở tiết học này:

- Học 2 ghi nhớ/ 36-37

- Hoàn thành vở bài tập.

- Viết một mẫu hội thoại thể hiện trường hợp không tuân thủ

phương châm hội thoại vì người nói thiếu văn hóa giao tiếp.

 Đối với bài học ở tiết học tiếp theo: Chuyện người con gái Nam Xương

- Đọc và trả lời các câu hỏi SGK

- Tìm hiểu về tác giả, thời đại, cuộc đời, sự nghiệp văn chương; hoàn cảnh ra đời tác phẩm, nguồn gốc….

- Xác định bố cục, giải thích từ ngữ khó….