Giáo viên: ……

CHÀO MỪNG CÁC EM

ĐẾN VỚI TIẾT THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

TRƯỜNG THCS ……..
TRI THỨC TIẾNG VIỆT
Ngôn ngữ các vùng miền

Đặc điểm:

Tính đa dạng của tiếng Việt thể hiện chủ yếu ở các mặt ngữ âm và từ vựng:

+ Đa dạng về ngữ âm: Một từ ngữ có thể được phát âm không giống nhau ở các vùng miền khác nhau.

+ Đa dạng về từ vựng: Các vùng miền khác nhau đều có những từ ngữ mang tính địa phương (từ ngữ địa phương).

- Dùng để phản ánh cách nói của nhân vật, của người dân ở địa phương khác nhau.

- Tạo sắc thái thân mật, gần gũi phù hợp với hoàn cảnh của nhân vật. Tô đậm tính chất địa phương.

Tác dụng:

Cách sử dụng:

- Việc sử dụng từ ngữ địa phương cũng cân có chừng mực; nếu không, sẽ gây khó khăn cho người đọc và hạn chế sự phổ biến của tác phẩm.
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Bài tập 1, 2

1. Tìm và giải thích nghĩa của các từ địa phương trong những câu dưới đây. Các từ đó được sử dụng ở vùng miền nào? Chúng có tác dụng gì trong việc phản ánh con người, sự vật?

a. Tía thấy con ngủ say, tía không gọi

b. Điều đó, má nuôi tôi quả quyết…

c. Chú em cầm hộ lọ muối chỗ vách kia đưa giùm qua chút!

d. Bả không thua anh em ta một bước nào đâu.

2. Những từ nào dưới đây là từ địa phương? Chúng được sử dụng ở vùng miền nào? Giải thích nghĩa của các từ địa phương đó và nêu tác dụng của việc sử dụng chúng trong đoạn trích “Dọc đường xứ Nghệ” của Sơn Tùng.

*Ai tưởng tượng ra đầu tiên hình dáng các hòn núi nớ hẳn là mắt tiên, cha nhễ? *Đền ni thờ một ông quan nhà Lý đó, con ạ. *Việc đã dớ dận, mi lại “thông minh” dớ dận nốt.
Câu

Từ

Nghĩa

Phạm vi sử dụng

Tác dụng
1.a

Tía

Cha

Miền Nam

Phản ánh cách nói của nhân vật; Phù hợp với bối cảnh của tác phẩm.
1.b

Má

Mẹ

Miền Nam

Phản ánh cách nói của nhân vật; Phù hợp với bối cảnh của tác phẩm.
1.c

Giùm/ qua

Giúp / anh

Miền Nam

Phản ánh cách nói của nhân vật; Phù hợp với bối cảnh của tác phẩm.
1.d

Bả

Bà

Miền Nam

Phản ánh cách nói của nhân vật; Phù hợp với bối cảnh của tác phẩm.
2.a

Nớ

đó

Miền Trung

Phản ánh cách nói của nhân vật; Phù hợp với bối cảnh của tác phẩm.
2.b

Ni

Này

Miền Trung

nt
2.c

Mi / Dớ dận

Mày / Vớ vẩn

Miền Trung

nt
Bài tập 1, 2

Tìm và giải thích nghĩa của các từ địa phương trong những câu dưới đây. Các từ đó được sử dụng ở vùng miền nào? Chúng có tác dụng gì trong việc phản ánh con người, sự vật?
Bảng kiểm chấm điểm
Nội dung chấm điểm

Điểm đạt được
Xác định được từ và giải nghĩa đúng các từ địa phương trong mỗi ví dụ. Mỗi từ đúng được 1.0đ
Xác định đúng phạm vi sử dụng. 2.0đ
Nêu đúng tác dụng. Mỗi ví dụ đúng được 2.0đ
Bài tập 3

Viết đúng và luyện phát âm một số từ có đặc điểm sau:

*Từ có chứa phụ âm đầu là l, n, v: *l, ví dụ: lo lắng, lạnh lùng… *n, ví dụ: no nê, nao núng… *v, ví dụ: vội vàng, vắng vẻ,…

b. Từ có tiếng chứa vần với âm cuối là n, t: *n, ví dụ: bàn bạc, bền bỉ, ngăn cản… *t, ví dụ: bắt bớ, luật lệ, buốt giá…

c. Tìm từ có chứa thanh hỏi, thanh ngã… *Thanh hỏi: ví dụ: tỉ mỉ, nghỉ ngơi… *Thanh ngã: ví dụ: nghĩ ngợi, mĩ mãn…
BẢNG HỆ THỐNG CÁC TỪ
P.âm đầu l

P.âm đầu n

P.âm đầu v
lo lắng, lạnh lùng, lặc lè, lung lay, lạ lẫm, lạc lõng,..

no nê, nao núng, nói năng, nôn nóng, nôn nao,…

vội vàng, vắng vẻ, vội vã, vui vẻ, vênh váo, ví von,…
BẢNG HỆ THỐNG CÁC TỪ
Thanh hỏi

Thanh ngã
Tỉ mỉ, nghỉ ngơi, chém chả, rủ rỉ, …

nghĩ ngợi, mĩ mãn, lũ lụt, xử lí,…
Bài tập 4

Viết một đoạn văn (khoảng 5-7 dòng) trình bày ý kiến của em về tác dụng của việc sử dụng các từ ngữ địa phương trong một văn bản mà em đã học hoặc đã đọc.

Gợi ý:

- Hình thức: Đoạn văn, đủ số câu quy định, đúng chính tả, ngôn từ trong sáng.

- Nội dung: Tác dụng của việc sử dụng các từ ngữ địa phương trong một văn bản mà em đã học hoặc đã đọc.(Người đàn ông cô độc giữa rừng; Dọc đường sứ Nghệ).