Cả lớp cùng nghe bài “Lòng mẹ” và nêu cảm nhận của em về bài hát nhé!
Những mảnh đời bất hạnh khi không có cha mẹ
Giáo viên: Nguyễn Duy Hoài Nam

Trong lòng mẹ

- Nguyên Hồng -
I. Tìm hiểu chung
Nhà văn Nguyên Hồng (1918 – 1982)

1. Tác giả

Em hãy nêu những hiểu biết của mình về nhà văn Nguyên Hồng.
1. Tác giả

Quê quán: sinh ra ở Nam Định nhưng sống chủ yếu ở Hải Phòng

Cuộc đời: Khổ cực, vất vả

 Ông gần gũi với người lao động, hiểu và thông cảm với họ

Sự nghiệp: Là cây bút đặc sắc và độc đáo của VHVN hiện đại.
1. Tác giả

Phong cách nghệ thuật: Là nhà văn của phụ nữ, nhi đồng và những người cùng khổ.

Tác phẩm chính: Bỉ Vỏ, Những ngày Thơ ấu, Cửa Biển, Tập thơ Trời xanh và nhiều tập truyện ngắn khác
2. Tác phẩm

Xuất xứ: Trích từ chương IV hồi kí “Ngững ngày thơ ấu”

Thể loại: Hồi kí

Hồi kí là thể văn ghi chép, kể lại những hồi ức, biến cố đã xảy ra trong quá khứ mà tác giả đồng thời là người kể, người tham gia, chứng kiến.
2. Tác phẩm

Bố cục: 2 phần

 Phần 1 (từ đầu đến “hỏi đến chứ?”): Cuộc đối thoại giữa người cô và chú bé Hồng.

 Phần 2 (Còn lại): Niềm hạnh phúc vô bờ của chú bé Hồng khi được gặp mẹ.
II. Đọc hiểu văn bản
Đọc thầm văn bản một lần nữa về kể tên các nhân vật xuất hiện trong tác phẩm. Nêu một số cảm nhận chung của em về từng nhân vật
STT

Nhân vật

Cảm nhận chung của em về nhân vật
1

……

………….
2

……

…...……..
…

……

………….
1. Người cô

Làm việc nhóm (8 phút): Nhân vật người cô trong cuộc đối thoại với chú bé Hồng được tác giả thể hiện như thế nào? Hoàn thành bảng sau để thấy rõ điều đó
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu

Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
…………

……….……

………….

……………
…………

…………….

…...……..

……………
………….

……………..

………….

……………
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu

Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
_Cười, hỏi_
_“ Hồng ! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?”_

_Chế giễu_

_- Nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô, cúi đầu không đáp._

_- Đáp lại thông minh: “Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.”_
Lời 1
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng
Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

điệu

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
_Giọng vẫn ngọt_

_Hai con mắt long lanh, nhìn chằm chặp _

_“Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu !”_

_ Không buông tha cậu bé tội nghiệp._

_Cúi đầu xuống đất, lòng càng thắt lại, khoé mắt đã cay cay_
Lời 2
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu
Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
Vỗ vai Hồng cười, nói; cố tình ngân dài, rõ hai tiếng “em bé”

_“Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu. Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.” _

Gieo rắc vào đầu đứa cháu những ý nghĩ hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy người mẹ bất hạnh.

_“Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và ở cổ.”  _Hồng thương mẹ và căm tức những cổ tục đã đày đọa mẹ
Lời 3
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu
Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
Tươi cười kể các chuyện cho Hồng nghe.
 Làm tổn thương cậu bé.

Cười dài trong tiêng khóc, hỏi cô: _“Sao cô biết mợ con có con ?”_
Lời 4
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu
Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
- Đổi giọng, vỗ vai

- Tỏ sự ngậm ngùi thương xót

_- “… đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về…”_

_- “Mới lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày…”_
- Cổ họng đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng

- Không nói được vì uất ức truớc những miếng đòn độc ác của bà cô.
Lời 5
Từ những phân tích trên, em có nhận xét gì về tình cảm, thái độ của nhân vật người cô với chú bé Hồng? Nêu đánh giá của em về bản chất của nhân vật này.
Bà cô

Chú bé Hồng

Nhân hậu + yêu thương mẹ

- Vẻ mặt tươi cười, giọng nói ngọt ngào, cử chỉ thân mật “rất kịch”.

- Cố tình reo rắc những ý nghĩ xấu để bé Hồng ruồng rẫy mẹ.

_ Bà cô là người có tâm địa độc ác, nham hiểm. Đại diện cho hạng người sống tàn nhẫn, khô héo cả tình máu mủ ruột rà trong cái xã hội thực dân phong kiến lúc bấy giờ. _
2. Chú bé Hồng

01.单击此处添加标题

a. Hoàn cảnh

Nêu hoàn cảnh của chú bé Hồng

Mồ côi cha, mẹ phải tha hương cầu thực  Sống trong sự thiếu thốn tình cảm và sự chăm chút, che chở

Sống với người cô cay nghiệt, hẹp bụng

Hồng phải gắng sức chịu đựng, kìm nén

_ Tình cảnh bất hạnh đáng thương, bé Hồng luôn khát khao được yêu thương._
tha

01.单击此处添加标题

Thảo luận nhóm theo kĩ thuật khăn trải bàn

Nhóm 1 + 3: Những ý nghĩ, cảm xúc của chú bé Hồng khi trả lời người cô

Nhóm 2 + 4: Những hành động, cảm xúc của chú bé Hồng khi gặp lại mẹ

NỘI DUNG

b. Suy nghĩ và tình cảm của Hồng
Mới đầu nghe người cô hỏi

*_ Nhận ra ý nghĩa cay độc của cô_ *_ Cúi đầu không đáp_
Sau lời hỏi thứ hai của người cô

*_ Lòng chú thắt lại_ *_ Khóe mắt cay cay_ *_ Nước mắt ròng ròng_

 _Kìm nén xúc động, kìm nén nỗi đau, nhẫn nhục chịu đựng._
Khi nghe người cô tươi cười về tình cảnh tội nghiệp của mẹ

*_Cổ họng nghẹ ứ, khóc không ra tiếng_ *_ “Giá những…. mới thôi”_ *_Hình ảnh + động từ mạnh_ *_ Đau đớn, uất ức đến cực điểm_
_* Với người cô_
Nêu cảm nhận về tình cảm của chú bé Hồng với mẹ qua những ý nghĩ, cảm xúc trên

* Càng nhận ra sự thâm độc của người cô, Hồng càng yêu thương người mẹ bất hạnh của mình nhiều hơn.
*_ “Giá những cổ tục ……nát vụn mới thôi.”_
 Câu văn dài + Biện pháp so sánh + Nhịp văn gấp gáp, dồn dập + Điệp từ “mà” + Động từ mạnh

* Tâm trạng uất ức căm giận, sự phản kháng quyết liệt, hồn nhiên, trẻ con của Hồng.
* Biểu hiện đầy đủ của tình yêu thương mẹ tha thiết
_* Với người mẹ_

Thoáng thấy bóng người giống mẹ

Vừa được ngồi lên xe cùng mẹ

Khi được ngồi trong lòng mẹ

* Đuổi theo * Gọi bối rối * Tự đưa ra giả thiết nếu người đó không phải là mẹ
* Ríu cả chân * Cứ thế nức nở
* Ngắm nghía mẹ * Đắm chìm trong hạnh phúc và kỉ niệm * Quên đi tất cả những cay độc, buồn tủi
Tuy bé Hồng có số phận cay đắng, đau khổ nhưng có lòng yêu thương, sự kính trọng và niềm tin mãnh liệt về người mẹ của mình.

Nêu cảm nhận về tình cảm của chú bé Hồng với mẹ qua những ý nghĩ, cảm xúc trên

_ Đoạn trích là bài ca về tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt_
Thị giác

Xúc giác

Khứu giác

Thính giác

1

2

3

4
III.

Tổng kết
Sâu sắc và tinh tế trong việc diễn tả tâm lí nhân vật.

PTBĐ: Kết hợp khéo léo giữa kể, tả, biểu cảm

Đoạn trích tiêu biểu cho bút pháp đậm chất trữ tình của văn Nguyên Hồng

NGHỆ THUẬT
Câu chuyện của người mẹ âm thầm chịu đựng những thành kiến…

Lòng yêu thương mẹ, nỗi khát khao sự ấm áp của tình mẹ thiêng liêng cao đẹp của bé Hồng.

Tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng, không thể thiếu đối với mỗi chúng ta.

NỘI DUNG

Con người thật, đầy bản lĩnh của Nguyên Hồng ngay từ thuở ấu thơ.
Luyện tập

- Lật mảnh ghép -
- Lật mảnh ghép -

Luật chơi

- GV đưa ra 7 ô chữ tương ứng với 7 câu hỏi

- Mỗi câu hỏi đúng tương ứng với 1 miếng ghép được mở ra

- Mở hết miếng ghép sẽ ra được từ khóa
_Câu hỏi 1: _

_Cho biết vài nét về tác giả Nguyên Hồng._

T
_Câu hỏi 2: Nhân vật người cô trong truyện là người như thế nào?_

T

R
_Câu hỏi 3: Em hiểu thế nào là hồi kí?_

T

R

Ữ
_Câu hỏi 4: Khi được ngồi trong lòng mẹ, bé Hồng có cảm xúc như thế nào?_

T

R

Ữ

T
_Câu hỏi 5: Khi nghe lời trò chuyện của bà cô, bé Hồng có cảm giác như thế nào?_

T

R

Ữ

T

Ì
_Câu hỏi 6: _

_"Trong lòng mẹ" trích từ tác phẩm nào?_

T

R

Ữ

T

Ì

N
_Câu hỏi 7: _

_Nêu một vài sáng tác của Nguyên Hồng._

T

R

Ữ

T

Ì

N

H
Có ý kiến cho rằng: “Ở chương Trong lòng mẹ, có thể thấy chất trữ tình thấm đượm ở nội dung câu chuyện được kể; ở những cảm xúc căm giận, xót xa và yêu thương đều thống thiết đến cao độ và ở cách thể hiện (giọng điệu, lời văn …) của tác giả”.

- Làm việc theo nhóm để tìm hiểu chất trữ tình trong văn bản được thể hiện ở các phương diện sau:

+ Nhóm 1, 2: Tình huống và nội dung câu chuyện

+ Nhóm 3, 4: Dòng cảm xúc phong phú của chú bé Hồng

+ Nhóm 5, 6: Sự kết hợp các PTBĐ; các hình ảnh thể hiện tâm trạng, cách so sánh; lời văn; …

- Nêu nhận xét của em về ý kiến trên

HD tự học ở nhà

Tạm biệt các em