THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
NGỮ VĂN 10 – CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

BÀI 1. TẠO LẬP THẾ GIỚI (THẦN THOẠI)

KHỞI ĐỘNG
Điều gì sẽ xảy ra khi chúng ta giao tiếp không mạch lạc, rõ ràng, các ý lộn xộn và lủng củng?

01
Học sinh chỉ ra được lỗi thiếu mạch lạc trong những đoạn ngữ liệu
Học sinh sắp xếp được các câu văn để có được trình tự hợp lí
Học sinh chỉ ra và nêu được cách sửa lỗi liên kết trong ngữ liệu
04

Học sinh vận dụng để viết đoạn văn chia sẻ suy nghĩ về một truyện thần thoại đã học

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ THUYẾT
NHIỆM VỤ

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI

Trả lời các câu hỏi sau

*Thế nào là thiếu mạch lạc? Có mấy dạng thiếu mạch lạc trong câu, trong đoạn? Cho ví dụ cụ thể *Lỗi liên kết trong văn bản là gì? Lấy ví dụ

Thời gian: 10 phút

Trình bày: 3 phút

Phản biện: 2 phút

THIẾU MẠCH LẠC
Các câu trong đoạn không tập trung vào một chủ đề (lỗi lạc chủ đề) hoặc nội dung nêu trong câu chủ đề không được triển khai đầy đủ trong đoạn văn (Lỗi thiếu hụt chủ đề)

Ví dụ:

_Mọi tác phẩm nghệ thuật đều bắt đầu từ một cảm xúc. Thơ là loại hình nghệ thuật có ngôn ngữ giàu hình ảnh và nhạc điệu. Thơ có thể có vần, có thể không có vần _(Dẫn theo Bùi Minh Toán)

Đoạn văn trên mắc lỗi lạc chủ đề

Cách chỉnh sửa: Mọi tác phẩm nghệ thuật, trong đó có thơ, đều bắt đầu từ một cảm xúc. Thơ là thể loại vừa giàu cảm xúc vừa giàu hình ảnh và nhạc điệu. Nhạc điệu không nhất thiết do vần quy định nên thơ có thể có vần hoặc không có vần

Các câu trong đoạn không được sắp xếp một trình tự hợp lí
Ví dụ

(1) Bỗng nhiên một vị thần khổng lồ xuất hiện. (2) Thuở ấy, chưa có thế gian, cũng như chưa có muôn vật và loại người. (3) Thần bước một bước là có thể qua từ vùng này đến vùng nọ, hay từ đỉnh núi này sang đỉnh núi khác. (4) Trời đất chri là một vùng hỗn độn, tối tăm, lạnh lẽo. (5) Chân thần dài không thể tả xiết

Cách chỉnh sửa: Sắp xếp các câu theo trình tự: 2,4,1,5,3

THIẾU PHƯƠNG TIỆN LIÊN KẾT HOẶC SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN LIÊN KẾT CHƯA PHÙ HỢP
Ví dụ

_Một trong những nguyên nhân khiến chúng ta lo ngại khi thuyết trình là chuẩn bị chưa tốt. Như trên, cách để không lúng túng khi phát biểu ý kiến là phải chuẩn bị thật kĩ, ví dụ như soạn sẵn dàn ý và học thuộc _

Cách chỉnh sửa: Câu trên mắc lỗi dùng sai phương tiện liên kết chữa bằng cách thay như trên bằng vì vậy/vì thế/do đó

THỰC HÀNH
NHIỆM VỤ

*Làm việc cá nhân thực hiện 3 bài tập trong Sách giáo khoa *Trao đổi với bạn bên cạnh để thống nhất đáp án chung nhất *Chia sẻ đáp án với cả lớp

01
Câu 1. Chỉ ra lỗi thiếu mạch lạc trong những đoạn trích dưới đây và nêu cách sửa:

a. Trong ca dao Việt Nam, những bài hát về tình yêu nam nữ là những bài nhiều hơn tất cả.. Họ yêu làng, yêu nước, yêu từ cảnh đồng ruộng đến công việc trong xóm, ngoài làng. Tình yêu đó nồng nhiệt, đằm thắm, sâu sắc. (Dẫn theo Bùi Minh Toán)

b. Qua truyện Thần Trụ trời, ta thấy người thời cổ nhận thức và lí giải về cách hình thành thế giới rất giản đơn. Trời đất ban đầu dính vào

nhau.

c. Hình tượng người nông dân trong văn học hiện thực phê phản có những nét đẹp truyền thống. Nếu đặt họ bên những nhân vật phản diện như Nghị Lại, Nghị Quế thì họ hoàn toàn đổi lập với bản chất kệch cỡm, nhố nhang, tàn ác của bọn quan lại. Chị Dậu không như Thúy Kiều hay Kiều Nguyệt Nga khi gặp hoạn nạn thì vào cõi Phật để hưởng chút bình an, mà chị đã đấu tranh để bảo vệ nhân phẩm. (Dẫn theo Bùi Minh Toán)

Câu 1. Chỉ ra lỗi thiếu mạch lạc trong những đoạn trích dưới đây và nêu cách sửa:
a. Trong ca dao Việt Nam, những bài hát về tình yêu nam nữ là những bài nhiều hơn tất cả.. Họ yêu làng, yêu nước, yêu từ cảnh đồng ruộng đến công việc trong xóm, ngoài làng. Tình yêu đó nồng nhiệt, đằm thắm, sâu sắc. (Dẫn theo Bùi Minh Toán)
LỖI

SỬA

"_Những bài hát về tình yêu nam nữ là những bài hát nhiều hơn tất cả_". Câu này đi ngược hoàn toàn với nội dung của các câu sau là nói về tình yêu quê hương

"_Những bài hát về tình yêu nam nữ là những bài hát ít hơn tất cả_" hoặc "_Những bài hát về tình yêu quê hương là những bài nhiều hơn tất cả_''

Câu 1. Chỉ ra lỗi thiếu mạch lạc trong những đoạn trích dưới đây và nêu cách sửa:
b. Qua truyện Thần Trụ trời, ta thấy người thời cổ nhận thức và lí giải về cách hình thành thế giới rất giản đơn. Trời đất ban đầu dính vào nhau.
LỖI

SỬA

“_Ta thấy người thời cổ nhận thức và lí giải về cách hình thành thế giới rất giản đơn_". Câu này dùng từ ''giản đơn'' không phù hợp với những chi tiết kỳ ảo trong tác phẩm.

''_Ta thấy người thời cổ nhận thức và lí giải về cách hình thành thế giới rất đặc biệt_"

Câu 1. Chỉ ra lỗi thiếu mạch lạc trong những đoạn trích dưới đây và nêu cách sửa:
c. Hình tượng người nông dân trong văn học hiện thực phê phản có những nét đẹp truyền thống. Nếu đặt họ bên những nhân vật phản diện như Nghị Lại, Nghị Quế thì họ hoàn toàn đổi lập với bản chất kệch cỡm, nhố nhang, tàn ác của bọn quan lại. Chị Dậu không như Thúy Kiều hay Kiều Nguyệt Nga khi gặp hoạn nạn thì vào cõi Phật để hưởng chút bình an, mà chị đã đấu tranh để bảo vệ nhân phẩm. (Dẫn theo Bùi Minh Toán)
LỖI

SỬA

“Nếu đặt họ bên những nhân vật phản diện...bọn quan lại.”

Bỏ câu này đi

02
Câu 2. Sắp xếp những câu văn dưới đây theo trình tự hợp lí để tạo thành đoạn văn mạch lạc.

a. _(1) Cần ghi nhớ tuyệt đối không được hứa cho qua chuyện để lấy lòng. (2) Trước hết, chúng ta phải biết coi trọng lời hứa, không gian dối với mình và với người. (3) Người xưa có câu: Một lần thất tín, vạn lần bất tin. (4) Nếu cảm thấy không chắc chắn hoặc lời hứa ấy vượt qua khả năng của mình, chúng ta không nên vội hứa hẹn. (5) Chúng ta nên làm gì để có thể giữ chữ tín của mình?_

b. _(1) Bản tên là Hua Tát. (2) Từ thung lũng Hua Tát đi ra bên ngoài có nhiều lối đi. (3) Xung quanh hồ, khi thu đến, hoa cúc dại nở vàng đến nhức mắt. (4) Ở Tây Bắc có một bản nhỏ người Thái đen nằm cách chân đèo Chiều Đông chừng dặm đường. (5) Lối đi chính rải đá, vừa một con trâu. (6) Bản Hua Tát ở thung lũng hẹp và dài, ba bề bốn bên là núi cao bao bọc, cuối thung lũng có hồ nước nhỏ, nước gần như không bao giờ cạn. (7) Hai bên lối đi đầy những cây mè loi, tre, vầu, bứa, muỗm và hàng trăm thứ dây leo không biết tên gọi là gì._

Câu 2. Sắp xếp những câu văn dưới đây theo trình tự hợp lí để tạo thành đoạn văn mạch lạc.
_(1) Cần ghi nhớ tuyệt đối không được hứa cho qua chuyện để lấy lòng. (2) Trước hết, chúng ta phải biết coi trọng lời hứa, không gian dối với mình và với người. (3) Người xưa có câu: Một lần thất tín, vạn lần bất tin. (4) Nếu cảm thấy không chắc chắn hoặc lời hứa ấy vượt qua khả năng của mình, chúng ta không nên vội hứa hẹn. (5) Chúng ta nên làm gì để có thể giữ chữ tín của mình?_
5 – 2 – 3 – 4 - 1

_Chúng ta nên làm gì để có thể giữ chữ tín của mình? Trước hết, chúng ta phải biết coi trọng lời hứa, không gian dối với mình và với người. Người xưa có câu: Một lần thất tín, vạn lần bất tin. Nếu cảm thấy không chắc chắn hoặc lời hứa ấy vượt qua khả năng của mình, chúng ta không nên vội hứa hẹn. Cần ghi nhớ tuyệt đối không được hứa cho qua chuyện để lấy lòng._

Câu 2. Sắp xếp những câu văn dưới đây theo trình tự hợp lí để tạo thành đoạn văn mạch lạc.
(1) Bản tên là Hua Tát. (2) Từ thung lũng Hua Tát đi ra bên ngoài có nhiều lối đi. (3) Xung quanh hồ, khi thu đến, hoa cúc dại nở vàng đến nhức mắt. (4) Ở Tây Bắc có một bản nhỏ người Thái đen nằm cách chân đèo Chiều Đông chừng dặm đường. (5) Lối đi chính rải đá, vừa một con trâu. (6) Bản Hua Tát ở thung lũng hẹp và dài, ba bề bốn bên là núi cao bao bọc, cuối thung lũng có hồ nước nhỏ, nước gần như không bao giờ cạn. (7) Hai bên lối đi đầy những cây mè loi, tre, vầu, bứa, muỗm và hàng trăm thứ dây leo không biết tên gọi là gì.
4 – 1 – 6 – 3 – 2 – 5 - 7

_Ở Tây Bắc có một bản nhỏ người Thái đen nằm cách chân đèo Chiều Đông chừng dặm đường. Bản tên là Hua Tát. Bản Hua Tát ở thung lũng hẹp và dài, ba bề bốn bên là núi cao bao bọc, cuối thung lũng có hồ nước nhỏ, nước gần như không bao giờ cạn. Xung quanh hồ, khi thu đến, hoa cúc dại nở vàng đến nhức mắt. Từ thung lũng Hua Tát đi ra bên ngoài có nhiều lối đi. Lối đi chính rải đá, vừa một con trâu. Hai bên lối đi đầy những cây mè loi, tre, vầu, bứa, muỗm và hàng trăm thứ dây leo không biết tên gọi là gì._

03
Câu 3. Chỉ ra và nêu cách sửa lỗi liên kết trong những trường hợp sau:

a. _Ngoài sân vang lên tiếng khua lộp cộp. Và tôi không nghe thấy gì._

b. _Trong quá trình tồn tại và phát triển, kho tàng thần thoại Hy Lạp đã trải qua nhiều biến đổi, pha trộn rất phức tạp. Tuy nhiên, những gì còn lưu giữ được đến hiện nay về thần thoại Hy Lạp không phải ở dạng nguyên sơ nhất._

c. _Văn bản Đi san mặt đất giúp người đọc hiểu về quá trình tạo lập thế giới trong nhận thức của người Lô Lô xưa. Họ còn khá giản đơn. Họ cũng đã hiểu được vai trò của con người trong việc cải tạo thiên nhiên._

d. _Hiếu rất thích đọc truyện Mười hai sứ quân. Em đã học được nhiều bài học quý giá ở họ._

Câu 3. Chỉ ra và nêu cách sửa lỗi liên kết trong những trường hợp sau:
_a. Ngoài sân vang lên tiếng khua lộp cộp. Và tôi không nghe thấy gì._
LỖI

SỬA

_"Và tôi không nghe..."_

_“Ngoài sân vang lên tiếng guốc khua nhưng tôi không nghe thấy gì cả"_

Câu 3. Chỉ ra và nêu cách sửa lỗi liên kết trong những trường hợp sau:
_b. Trong quá trình tồn tại và phát triển, kho tàng thần thoại Hy Lạp đã trải qua nhiều biến đổi, pha trộn rất phức tạp. Tuy nhiên, những gì còn lưu giữ được đến hiện nay về thần thoại Hy Lạp không phải ở dạng nguyên sơ nhất._
LỖI

SỬA

_\'\'Tuy nhiên, những gì còn lưu giữ ...\'\'_

_"Cho nên/ Vì thế/ Vì vậy, những gì còn lưu giữ đến hiện nay về thần thoại Hy Lạp không phải ở dạng nguyên sơ nhất"_

Câu 3. Chỉ ra và nêu cách sửa lỗi liên kết trong những trường hợp sau:
_c. Văn bản Đi san mặt đất giúp người đọc hiểu về quá trình tạo lập thế giới trong nhận thức của người Lô Lô xưa. Họ còn khá giản đơn. Họ cũng đã hiểu được vai trò của con người trong việc cải tạo thiên nhiên._
LỖI

SỬA

_“Họ cũng đã hiểu được vai trò của con người..”_

_“Cho dù vậy/ Tuy nhiên, họ cũng đã hiểu được vai trò của con người trong việc cải tạo thiên nhiên\'\'_

Câu 3. Chỉ ra và nêu cách sửa lỗi liên kết trong những trường hợp sau:
_d. Hiếu rất thích đọc truyện Mười hai sứ quân. Em đã học được nhiều bài học quý giá ở họ._
LỖI

SỬA

_\'\'Hiếu rất thích đọc truyện Mười hai sứ quân. Em đã học được nhiều bài học quý..”_

_Hiếu rất thích đọc truyện Mười hai sứ quân và em đã học được nhiều bài học quý giá ở họ_

TỪ ĐỌC ĐẾN VIẾT
NHIỆM VỤ

Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) chia sẻ suy nghĩ về một truyện thần thoại mà bạn cho là đặc sắc. Đoạn văn tham khảo
Em đã được học nhiều truyện thần thoại khá hay và hấp dẫn, nhưng truyện mà em thích nhất vẫn là Thần Trụ Trời. Đọc truyện ấy em không thể không suy nghĩ và ngăn được cảm xúc. Truyện kể rằng vào thời kì trời đất còn hỗn độn, tối tăm, có một vị thần khổng lồ. Thần đội trời lên rồi đào đất, khuân đá, xây thành cột chống trời, khi trời đất đã được phân đôi, thần liền phá tan cột đi. Xong công việc, thân bay về trời để các vị thần khác tiếp tục xây dựng thế giới. Chao ôi! Em khoái cái thân hình khổng lồ của thần hết sức vì em thì lùn tịt, lại ốm tong teo.

Đoạn văn tham khảo
Em đã được nhìn thấy những người to và cao, nhưng chẳng ai như thần cả. Em cứ ước, giá mà em có thân hình, đôi tay như thần thì em sẽ là cầu thù bóng đá xuất sắc, chi bước một cái là có thể sút bóng vào khung thành của đối phương. Thú vị bịết chừng nào! Chẳng những thế, em còn cảm phục thần vô cùng. Thần có biết bao đức tính tốt mà em chưa có. Trước hết thần thương yêu mọi loài. Nếu không có tình thương thì chắc thần không nhọc công ngẩng đầu đội trời lên, rồi cần cù nhẫn nại đào đất để và đắp cột chống trời.

Đoạn văn tham khảo
Làm công việc ấy, thần vừa biểu lộ tình thương muôn loài, vừa biểu hiện quyết tâm, siêng năng, chăm chỉ. Khi làm xong công việc, thần không chờ muôn loài trả ơn, lẳng lặng bay về trời, để những công việc còn lại cho các vị thần khác tiếp tục xây dựng cho thế giới, cho muôn loài có cuộc sống tốt đẹp hơn. Em nghĩ trên đời chẳng có ai có những đức tính tột như thần. Truyện Thần Trụ Trời là một thần thoại mà em thích, giúp em hiểu được quan niệm của người xưa về sự hình thành trời đất.

RUBIC CHẤM BÀI VIẾT
TIÊU CHÍ

CẦN CỐ GẮNG

(0 – 4 điểm)

ĐÃ LÀM TỐT

(5 – 7 điểm)

RẤT XUẤT SẮC

(8 – 10 điểm)
Hình thức

(3 điểm)

1 điểm

Bài làm còn sơ sài, trình bày cẩu thả

Sai lỗi chính tả

Sai kết cấu đoạn

2 điểm

Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu

Trình bày cẩn thận

Chuẩn kết câu đoạn

Không có lỗi chính tả

3 điểm

Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu

Trình bày cẩn thận Chuẩn kết câu đoạn

Không có lỗi chính tả

Có sự sáng tạo
Nội dung

(7 điểm)

1 – 4 điểm

Nội dung sơ sài mới dừng lại ở mức độ biết và nhận diện

5 – 6 điểm

Nội dung đúng, đủ và trọng tâm

Có ít nhất 1 – 2 ý mở rộng nâng cao

7 điểm

Nội dung đúng, đủ và trọng tâm

Có ít nhất 1 – 2 ý mở rộng nâng cao Có sự sáng tạo
Điểm
TỔNG