KIỂM TRA BÀI CŨ
_Câu hỏi_: Hãy nêu bản chất dòng điện trong chất điện phân? Công thức Fa-ra-đây
Cu2+

SO42-

H+

OH-

- Dòng điện trong kim loại
- Dòng điện trong kim loại
- Dòng điện trong chất điện phân?
E

Cu2+

SO42-

H+

OH-

Để giải thích một số hiện tượng trong tự nhiên, cũng như ứng dụng của dòng điện trong đời sống, ví dụ: trời giông bão thì chúng ta không nên trú mưa ở gốc các cây to, cao; Tiết kiệm điện bằng cách sử dụng bóng đèn ống; Ứng dụng trong hàn sắt thép…v.v  tìm hiểu dòng điện trong 1 môi trường quen thuộc …
Bài 18 (tiết 2)

Dòng điện trong chất khí I. Chất khí là môi trường cách điện
I. Chất khí là môi trường cách điện
II. Sự dẫn điện của chất khí trong điều kiện thường
III. Bản chất của dòng điện trong chất khí
IV. Quá trình dẫn điện tự lực trong chất khí và điều kiện để tạo ra quá trình đẫn diện tự lực
V. Tia lửa điện và điều kiện tạo ra tia lửa điện
VI. Hồ quang điện và điều kiện tạo ra hồ quang điện
Bài 18 (tiết 2)

Dòng điện trong chất khí
I- Chất khí là môi trường cách điện

- Không khí nói chung (chất khí nói riêng) không dẫn điện

- Để ngắt điện khỏi thiết bị, ta chỉ cần tạo một khoảng không khí đủ rộng.

- Chất khí không dẫn điện vì các phân tử khí đều ở trạng thái trung hòa về điện (chất khí không có các hạt tải điện)


Tuy nhiên trong một số trường hợp:

 Chất khí vẫn dẫn điện
Thí nghiệm 1:

* Hiện tượng:

- Khi tích điện cho quả cầu thì hai lá kim loại xòe ra lập tức, sau khi thôi tích điện thì hai lá kim loại từ từ khép lại. * Giải thích:

- Do có sự trao đổi điện tích tự do của chất khí với lá kim loại làm giảm điện tích của quả cầu dần về không.

 Kết luận: Đã có sự truyền điện trong không khí từ lá hai lá kim loại đến các vật khác.
++++++++++++++++++

+

+

+

+

+

-

-

-

+

II. Sự dẫn điện của chất khí trong điều kiện thường

Bình điện nghiệm


Khi nào thì chất khí dẫn điện? Vì sao?

Không khí

Thí nghiệm 2

Hiện tượng:

- Khi chưa đốt nóng không khí thì chất khí không dẫn được điện.

- Khi đốt nóng không khí thì chất khí dẫn được điện.

Nguồn điện

I
Không khí

Kết luận:

Nguồn điện

I

Ngọn lửa ga đã làm tăng mật độ hạt tải điện trong chất khí, dẫn đến có dòng diện chạy qua mạch điện, tức là chất khí bị ion hóa và trở nên dẫn điện

 Bản chất của dòng điện trong chất khí như thế nào? Sự ion hóa các phân tử khí đó xảy ra sao?


III. Bản chất dòng điện trong chất khí



1. Sự ion hóa chất khí và tác nhân ion hóa
+

+

+

+

+

+

+

Sự sinh ra hạt tải điện do tác nhân nhiệt độ

- Ngọn lửa ga (hoặc bức xạ của đèn thủy ngân) có nhiệt độ rất cao đã làm ion hóa các phân tử khí trung hòa thành các electron và các ion dương
+

+

+

+

+

+

+

-

-

-

-

Sự sinh ra hạt tải điện do tác nhân nhiệt độ

Các electron có thể kết hợp với các phân tử trung hòa thành các ion âm -> 03 hạt tải điện là ion(+), ion(-) và electron.

Phân tử chất khí trung hòa điện

Electron tự do

Ion (+)

Ion (-)
Khi không khí đã bị ion hóa

khi chưa có và đã có điện trường ngoài tác dụng thì có hiện tượng gì xảy ra ?
KHI CHƯA CÓ ĐIỆN TRƯỜNG TÁC DỤNG VÀO KHÔNG KHÍ.

+

+

+

+

-

-

-
Khi có điện trường ngoài tác dụng, các ion(+) chuyển động có hướng cùng chiều E và ion(-), electron chuyển động ngược chiều E

+

-

-

+

+

-

+

-

+

-

E

+

-

+

-

KHI CÓ ĐIỆN TRƯỜNG NGOÀI TÁC DỤNG

I
- Dòng điện trong chất khí là dòng chuyển dời có hướng của các ion dương theo chiều điện trường và các ion âm, các electron ngược chiều điện trường.

- Các hạt tải điện này do chất khí bị ion hóa sinh ra.

III. Bản chất dòng điện trong chất khí



1. Sự ion hóa chất khí và tác nhân ion hóa
+

+

+

+

+

+

-

-

-

+

-

+

Quá trình tái hợp giữa electron và ion, để trở thành phân tử khí trung hòa điện khi không có tác nhân ion hóa.
Các nhóm tìm hiểu trong sách giáo khoa

1. Quá trình dẫn điện không tự lực là gì? Nó tồn tại và mất đi khi nào?

2. Hiện tượng nhân số hạt tải điện là gì? Nó xảy ra khi nguồn điện có điện áp nhỏ hay lớn?

3. Quá trình dẫn điện tự lực là gì? Có mấy cách để dòng điện có thể tạo ra được hạt tải điện mới trong chất khí?

4. Nêu khái niệm của Tia lửa điện và Hồ quang điện?
2. Quá trình dẫn điện không tự lực của chất khí

- Là quá trình dẫn điện chỉ xảy ra khi có tác nhân ion hóa



- Dòng điện chỉ tồn tại khi ta tạo ra các hạt tải điện trong khối khí và biến mất khi ta ngừng việc tạo ra hạt tải điện.

3. Hiện tượng nhân số hạt tải điện trong chất khí trong quá trình dẫn điện không tự lực

- Là hiện tượng tăng mật độ hạt tải điện trong chất khí do dòng điện chạy qua gây ra. Xảy ra khi điện áp lớn

IV. Quá trình dẫn điện tự lực trong chất khí và điều kiện để tạo ra quá trình dẫn điện tự lực

- Quá trình dẫn điện của chất khí có thể tự duy trì, không cần ta chủ động tạo ra hạt tải điện.

- Có 04 cách để dòng điện có thể tạo ra được hạt tải điện mới trong chất khí.
- Tia lửa điện là quá trình phóng điện tự lực trong chất khí đặt giữa hai điện cực khi điện trường đủ mạnh để biến phân tử khí trung hòa thành ion dương và electron tự do

- Hồ quang điện là quá trình phóng điện tự lực xảy ra trong chất khí ở áp suất thường hoặc áp suất thấp đặt giữa hai điện cực có hiệu điện thế không lớn
Ứng dụng của Tia lửa điện

Bugi tạo tia lửa để đốt hỗn hợp nhiên liệu, khởi động để di chuyển xe máy, ôtô…..và nhiều các thiết bị khác
Ứng dụng của Tia lửa điện

Bật lửa, bếp ga…. đánh lửa bằng tia lửa điện
Ứng dụng của Tia lửa điện

Giải thích hiện tượng sét trong nhiên nhiên khi trời giông, bão …. tránh các tại nạn về sét.
Ứng dụng của Hồ quang điện

Hàn điện: Hàn những vật bằng kim loại
Ứng dụng của Hồ quang điện

Lò hồ quang (đun chảy vật liệu)
Ứng dụng của Hồ quang điện

Chế tạo các loại bóng đèn huỳnh quang
Nội dung chính của bài học

I- Chất khí là môi trường cách điện

- Không khí nói chung (chất khí nói riêng) không dẫn điện

- Chất khí không dẫn điện vì các phân tử khí đều ở trạng thái trung hòa về điện (chất khí không có các hạt tải điện)

II. Sự dẫn điện của chất khí trong điều kiện thường

- Các tác nhân làm tăng mật độ hạt tải điện trong chất khí, dẫn đến có dòng diện chạy qua mạch điện, tức là chất khí bị ion hóa và trở nên dẫn điện

III. Bản chất dòng điện trong chất khí

- Dòng điện trong chất khí là dòng chuyển dời có hướng của các ion dương theo chiều điện trường và các ion âm, các electron ngược chiều điện trường.

- Các hạt tải điện này do chất khí bị ion hóa sinh ra.

- Quá trình dẫn điện không tự lực là quá trình dẫn điện chỉ xảy ra khi có tác nhân ion hóa

- Quá trình dẫn điện tự lực là quá trình dẫn điện của chất khí có thể tự duy trì, không cần ta chủ động tạo ra hạt tải điện
Nhiệm vụ về nhà

- Tìm hiểu kỹ Nội dung IV, V, VI (SGK tr89 – 92)

- Đọc thêm Nguyên tắc hoạt động của đèn ống (SGK – 94)

- Đọc thêm bài: Dòng điện trong chân không

- Chuẩn bị bài Dòng điện trong chất bán dẫn.
Trò chơi ô chữ

Từ khóa:

- Đây là sản phẩm của một hiện tượng phóng điện ngoài tự nhiên.

- Có 6 chữ cái
K

H

Ô

N

G

T

Ự

L

Ự

C
I

O

N

D

Ư

O

N

G
T

Á

C

N

H

Â

N

I

O

N

H

Ó

A
S

Ự

I

O

N

H

Ó

A
E

L

E

C

T

R

O

N

V

À

I

O

N

Â

M
C

H

Ấ

T

K

H

Í
3

4

5

1

2

6

Q

1

Quá trình dẫn điện chỉ tồn tại khi tạo ra hạt tải điện trong chất khí gọi là gì?

Q

2

Với dòng điện trong chất khí loại hạt tải điện nào chuyển động cùng chiều điện trường ?

Q

3

Ngọn lữa ga, Tia tử ngoại của đèn thủy ngân

tác động vào chất khí gọi là gì?

Q

4

Quá trình tạo ra hạt tải điện

trong chất khí gọi là gì?

Q

5

Với dòng điện trong chất khí những loại hạt tải điện nào chuyển động ngược chiều điện trường?

Q

6

Môi trường nào chứa ba loại hat tải điện ( ion âm, ion dương, electron) trong điều kiện thường ?

Trò chơi ô chữ