MÔN VẬT LÝ 9

KIỂM TRA BÀI CŨ
- Viết công thức tính công suất của đoạn
mạch?
- Nêu ý nghĩa và đơn vị của từng đại lượng
trong công thức?

Số oát ghi trên dụng cụ điện cho biết :



A

điện năng mà dụng cụ tiêu thụ trong trong thời
gian 1phút.

B

Công suất mà dụng cụ đó tiêu thụ khi hoạt động
bình thường.

C

công mà dòng điện thực hiện khi dụng cụ hoạt
động bình thường.

D

công suất điện của dụng cụ khi sử dụng với những
hiệu điện thế không vượt quá hiệu điện thế định mức.

TIẾT 13- BÀI 13

I. Điện năng
1. Dòng điện có mang năng lượng:
C1.Quan sát các dụng cụ và thiết bị điện sau:
Nồi cơm điện

Bàn là điện

Máy khoan

Mỏ hàn

Máy bơm nước

Quạt điện

C1.

+ Dòng điện thực hiện công cơ học trong hoạt
động của các dụng cụ và thiết bị điện nào?
Nồi cơm điện

Máy khoan

Máy bơm nước

?Điều gì chứng tỏ công cơ học được thực hiện trong
hoạt động của các dụng cụ hay thiết bị điện này?
=> Dòng điện chạy qua làm quay động cơ
Bàn là điện
Mỏ hàn

Quạt điện

+ Dòng điện cung cấp nhiệt lượng trong hoạt động
của các dụng cụ và thiết bị điện nào?
Nồi cơm điện

Máy khoan

Máy bơm nước

?Điều gì chứng tỏ nhiệt lượng được cung cấp trong
hoạt động của các dụng cụ hay thiết bị điện này?
=> Dòng điện chạy qua làm nóng dụng cụ
hay
Quạt điện
Bàn
là
điện
Mỏ hàn
thiết bị

Dòng điện có mang năng lượng vì nó có khả năng
thực hiện công và cung cấp nhiệt lượng ( Thay đổi
nhiệt năng của vật )
-

-Năng lượng của dòng điện được gọi là điện
Vì sao lượng
nói dòng
điện
của
năng. Năng
có mang
năng
lượng?
dòng
điện
được
gọi
là gì? hóa điện năng thành các dạng
2. Sự chuyển
năng lượng khác:

Khi các dụng cụ điện hoạt động thì điện
năng đã được biến đổi thành các dạng
năng lượng nào?

C2:Hãy chỉ ra các dạng năng lượng được
biến đổi từ điện năng trong các hoạt động của
mỗi dụng cụ điện ở bảng 1.
Bảng 1:
Dụng cụ điện
Bóng đèn dây tóc.
Đèn LED.
Nồi cơm điện, bàn
là.
Quạt điện, máy
bơm nước.

Điện năng được biến đổi
thành dạng năng lượng nào?

Bảng 1:
Dụng cụ điện

Điện năng được biến đổi thành
dạng năng lượng nào?

Bóng đèn dây
tóc.

Nhiệt năng và năng lượng ánh
sáng

Đèn LED.

Năng lượng ánh sáng và nhiệt
năng

Nồi cơm điện,
bàn là.

Nhiệt năng và năng lượng ánh
sáng

Quạt điện, máy
bơm nước.

Cơ năng và nhiệt năng

C3.

Hãy chỉ ra các dạng năng lượng được biến đổi từ
điện năng trong các hoạt động của mỗi dụng cụ
điện ở bảng 1. phần năng lượng nào được biến đổi
từ điện năng là có ích, là vô ích?
Bảng 1:
Dụng cụ điện

Điện năng được biến đổi thành dạng
năng lượng nào?

Bóng đèn dây tóc.

Nhiệt năng và năng lượng ánh sáng

Đèn LED.

Năng lượng ánh sáng và nhiệt năng

Nồi cơm điện, bàn
là.

Nhiệt năng và năng lượng ánh sáng

Quạt điện, máy
bơm nước.

Cơ năng và nhiệt năng

Bảng 1:

Dụng cụ điện

Năng lượng có Năng lượng vô
ích
ích

Bóng đèn dây tóc.

Năng lượng
A'S

Nhiệt năng

Đèn LED.

Năng lượng
A'S

Nhiệt năng

Nồi cơm điện, bàn là.

Nhiệt năng

Năng lượng
A'S
(nếu có)

Quạt điện, máy bơm
nước.

Cơ năng

Nhiệt năng

2. Sự chuyển hóa điện năng thành các dạng
năng lượng khác:
Điện năng có thể chuyển hóa thành
các dạng năng lượng nào?

Điện năng có thể chuyển hóa thành các dạng
năng lượng khác như : nhiệt năng, cơ năng,
năng lượng ánh sáng …

3. Kết luận:
 Điện

năng là năng lượng của dòng điện. Điện năng
có thể chuyển hóa thành các dạng năng lượng khác,
trong đó có phần năng lượng có ích và phần năng
lượng vô ích.
 Tỉ số phần năng lượng có ích được chuyển hoá từ
điện năng và toàn bộ điện năng tiêu thụ gọi là hiệu
suất sử dụng điện năng:
Aci
H 
100%
A tp
Aci: phần năng lượng có ích được chuyển hóa từ điện năng.
Atp: toàn bộ điện năng tiêu thụ.

II. Công của dòng điện
1. Công của dòng điện: (SGK / 38)

dòng
sảncủa
ra dòng
ở một điện:
đoạn mạch là
2.Công
Côngcủa
thức
tínhđiện
công
số đo lượng điện năng chuyển hoá thành các dạng
C4:T
ừ
kiến
thức
đã
học
ở
lớp
8,
hãy
cho
biết
mối
năng lượng khác.
liên hệ giữa công A và công suất P ?

Công suất P đặc trưng cho tốc độ thực hiện
công, được tính bằng công thực hiện trong một
đơn vị thời gian
A
P 
t

C5:Xét đoạn mạch được đặt vào hiệu điện thế U,
dòng điện chạy qua nó có cường độ I và công suất
điện của đoạn mạch này là P. hãy chứng tỏ rằng
công của dòng điện sản ra ở đoạn mạch này hay
điện năng mà đoạn mạch này tiêu thụ được tính
bằng công thức: A = P t = UIt
Trong đó: U đo bằng vôn (V)
I đo bằng ampe (A)
t đo bằng giây (s)
A đo bằng jun (J)
1J = 1W.1s = 1V.1A.1s
* Ngoài ra công của dòng điện còn được đo bằng
đơn vị kilooat giờ (kWh)
1kWh = 1000W.3600s = 3600000J = 3,6.106 J

3. Đo công của dòng điện:

Lượng điện năng sử dụng được đo bằng công tơ điện.
C6.

Bảng 2

Lần sử
dụng
1
2
3

Dụng cụ điện

Công suất sử Thời gian Số đếm
dụng
sử dụng của công
tơ
Bóng đèn
100W = 0,1 3 giờ
0,3
kW
Nồi cơm điện 500W = 0,5 1 giờ
0,5
kW
Bàn là
1000W =
0,5 giờ
0,5
1,0 kW

Mỗi số đếm của công tơ ( N )ứng với lượng điện
năng đã sử dụng là 1kWh

Hàng tháng mỗi gia đình sử dụng
điện đều phải trả tiền cho số đếm của
công tơ điện. Vậy để phải trả ít tiền
thì số đếm công tơ phải nhỏ nghĩa là
cần phải tiết kiệm. Hãy nêu các biện
pháp để tiết kiệm điện năng ở gia
đình em?

Sử dụng các thiết bị và đồ dùng điện hợp lý.

Không nên cắm bộ
sạc liên tục

Nên sử dụng bóng
compact thay cho
bóng đèn sợi đốt

Chế
tạo công
tơ điện.
Em -có
biết
những
ngành
côngquan
tơ điện.
nghề- Lắp
nàođặtliên
đến điện
năng- Tính
sử dụng?
tiền điện trong ngành điện.

Đối với người làm quản lí và phân phối điện,
việc tính toán điện phải cẩn thận, trung thực:
như đọc số chỉ của công tơ đúng, không làm sai
lệch tiêu chuẩn kĩ thuật của công tơ; không nối
điện tiêu thụ không qua công tơ…

III. Vận dụng

C7:Một bóng điện có ghi 220V – 75W được thắp
sáng liên tục với hiệu điện thế 220V trong 4 giờ.
Tính lượng điện năng mà bóng đèn này sử dụng và
số đếm của công tơ khi đó?
Cho biết
Uđm = 220V
Pđm = 75W
t = 4h
A =?
Số đếm N?

Giải

Vì U = Uđm = 220V nên P = Pđm = 75W

Điện năng tiêu thụ của đèn là:
A = P t = 0,075.4 = 0,3 (kWh)

Vậy lượng điện năng mà đèn sử dụng
là 0,3kWh, tương ứng với số đếm của
công tơ là 0,3 số

C8.

Một bếp điện hoạt động liên tục trong 2
giờ ở hiệu điện thế 220V, khi đó số đếm
của công tơ tăng thêm 1,5 số. Tính lượng
điện năng mà bếp điện sử dụng theo đơn
vị Jun, công suất của bếp điện và cường
độ dòng điện chạy qua bếp trong thời
gian trên.

Cho biết
U = 220V
t = 2h
Số đếm N = 1,5
số
A =?
P =?
I =?

Giải
Lượng điện năng mà bếp điện sử dụng là:
A = 1,5 kWh = 1500W.3600s = 5400000 J

A
5400000

t điện2là:
. 3600
Công suất của bếp
P =

750 W
220 V

= 750W

Cường độ dòng điện chạy qua bếp trong thời
gian này là:
I = P / U = 750/220 = 3,41 A

Trong quạt điện, điện năng
được chuyển hóa thành:
nhiệt năng và năng lượng ánh sáng
cơ năng và nhiệt năng .
cơ năng và năng lượng ánh sáng.
cơ năng và hóa năng.

Công của dòng điện sản ra
trong một đoạn mạch là:
số đo lượng điện năng trong đoạn
mạch đó.
số đo lượng điện năng có ích
trong đoạn mạch đó.
số đo lượng điện năng chuyển hóa
thành các dạng năng lượng khác.
số đo thời gian sử dụng điện
của đoạn mạch đó.

Số đếm của công tơ điện
ở gia đình cho biết:
thời gian sử dụng điện của gia đình.
điện năng mà gia đình đã sử dụng.
công suất điện mà gia đình sử dụng.
số kilôoat trên giờ (kW/h) mà gia
đình đã sử dụng.

• Dòng điện có năng lượng vì nó có thể thực hiện công
và cung cấp nhiệt lượng. Năng lượng của dòng điện
được gọi là điện năng.
• Công của dòng điện sản ra trong đoạn mạch là số đo
lượng điện năng chuyển hóa thành các dạng năng lượng
khác: A = P t = UIt
• Lượng điện năng sử dụng được đo bằng công tơ điện.
Mỗi số đếm của công tơ điện cho biết lượng điện năng
đã được sử dụng là 1kWh: 1kWh = 36000000J

 Các em học thuộc phần ghi nhớ, hoàn chỉnh
câu C1 đến C8 vào vở bài tập.

 Làm bài tập 13.1 đến 13.6/ 20 (SBT)
 Ôn lại công thức tính công suất điện và công
của dòng điện để tiết sau làm bài tập.
 Đọc và tìm công thức liên quan trong bài 1
(SGK/40).

- Bóng đèn dây tóc có hiệu suất phát sáng dưới
10%. Nghĩa là chỉ có dưới 10% điện năng được
biến đổi thành năng lượng ánh sáng.
- Đèn ống, đèn LED có hiệu suất phát sáng lớn
hơn đèn dây tóc từ 3 đến 5 lần. Do đó với cùng
một công suất chiếu sáng, sử dụng đèn ống,
đèn LED sẽ tiết kiệm điện năng hơn đèn dây
tóc.