KIỂM TRA BÀI
CŨ
+ Cấu tạo và
chức năng của
xương dài?
+ Thành
phần hóa học
và tính chất
của xương?

* Ñaàu xöông:
- Suïn boïc ñaàu xöông đeå giaûm ma saùt trong khôùp.
- Moâ xöông xoáp goàm caùc nan xöông hình voøng cung coù taùc duïng
phaân taùn löïc vaø taïo oâ chöùa tuûy ñoû.
* Thaân xöông:
- Maøng xöông giuùp xöông phaùt trieån beà ngang.
- Moâ xöông cöùng coù taùc duïng chòu löïc.
- Khoang xöông roãng, chöùa tuûy ñoû ôû treû em vaø tuûy vaøng ôû ngöôøi
lôùn.

BÀI 9

CẤU TẠO VÀ TÍNH
CHẤT CỦA CƠ

I - Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ
? Nhận xét số lượng, hình dạng của cơ trên cơ thể người?
? Cơ vân có chủ yếu ở đâu?
? Mô cơ gồm mấy loại?

I - Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ
- Có chủ yếu trong bắp cơ,
là loại cơ có chủ yếu trong
cơ thể.
- Cơ bám vào xương làm
xương cử động. Do vậy còn
gọi là cơ vân hay cơ xương.
Gồm ba loại: Mô cơ vân,
cơ trơn và cơ tim.

I. Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ:
*Quan sát hình và
Bắp cơ
nghiên cứu thông tin
SGK hãy thảo luận
nhóm trả lời các câu
hỏi sau (thời gian 2
Bó cơ
phút):
Sợi cơ
(tế bào cơ)
1/ Mô tả hình dạng,
cấu tạo của bắp cơ?
Các
tơ cơ
Đĩa sáng Đĩa tối
2/ Tế bào cơ có cấu
tạo ra sao?
Đơn vị cấu trúc
3/ Đơn vị cấu trúc
Tơ cơ dày
Tơ cơ mảnh
của tế bào cơ là gì?

Nhân

z

Hình 9.1 Bắp cơ, bó cơ và cấu tạo tế bào cơ

1 - Cấu tạo bắp cơ:
1/Hãy mô tả hình dạng, cấu tạo của bắp cơ?
- Bắp cơ có dạng hình thoi,
hai đầu bắp cơ có gân bám
vào các xương qua khớp,
phần giữa phình to là bụng
cơ.
- Bắp cơ gồm nhiều bó cơ,
mỗi bó cơ gồm nhiều sợi
cơ (tế bào cơ), bọc trong
màng liên kết.

I. Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ:

2/ Tế bào cơ có cấu tạo
ra sao?
Tế bào cơ gồm nhiều tơ cơ, có 2
loại:
-Tơ cơ mảnh:
+ Tơ cơ mảnh:Trơn, tạo thành
vân sáng
-Tơ cơ dày:Có các mấu lồi
sinh chất tạo thành vân tối
Tơ cơ dày và tơ cơ mảnh xếp
xen kẽ nhau theo chiều dọc
tạo thành các vân ngang.

I. Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ:

3/ Đơn vị cấu trúc của
tế bào cơ là gì?
3/ Đơn vị cấu trúc tế
bào cơ ( tiết cơ): là
giới hạn giữa 2 tấm
Z(giữa tơ cơ mảnh và
tơ cơ dày) gồm đĩa tối
ở giữa, hai nửa đĩa
sáng ở hai đầu.

I - Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ
1 - Cấu tạo bắp cơ:
- Bắp cơ có dạng hình thoi, hai đầu bắp cơ có gân
bám vào các xương qua khớp, phần giữa phình to
là bụng cơ.
- Bắp cơ gồm nhiều bó cơ, mỗi bó cơ gồm nhiều
sợi cơ (tế bào cơ), bọc trong màng liên kết.
2 - Cấu tạo tế bào cơ:

* Tế bào cơ gồm nhiều tơ cơ, có 2 loại: tơ cơ mảnh và tơ cơ
dày xếp xen kẽ với nhau tạo nên đĩa sáng và đĩa tối.
* Đơn vị cấu trúc tế bào cơ (tiết cơ): là giới hạn giữa 2 tấm Z
gồm đĩa tối ở giữa, hai nửa đĩa sáng ở hai đầu.

II. Tính chất của cơ:

C¸c em ®äc th«ng tin phÇn II SGK vµ quan s¸t hình 9-2,
Khi kích thích vào cơ đùi ếch thì hiện
tượng gì xảy ra?
Khi cơ co, bắp cơ như thế nào?
Vì sao ?
Do tơ cơ mảnh xuyên sâu vào
vùng phân bố của tơ cơ dày
làm cho tế bào cơ ngắn lại.
Tính chất của cơ là gì?
Tính chất của cơ là
sự co và dãn cơ
Cơ co dãn có phải là phản xạ không?

II. Tính chất của cơ
- Tính chất của cơ là sự co và dãn cơ
- Khi tơ cơ mảnh xuyên sâu vào vùng phân
bố của tơ cơ dày làm cho tế bào cơ ngắn lại,
đó là sự co cơ.

C¸c em ®äc th«ng tin phÇn II SGK vµ quan s¸t hình 9-3,

- Ngồi thả lỏng trên ghế,
dùng búa (y tế) gõ nhẹ vào
gân xương bánh chè:
Hiện tượng gì xảy ra?
Giải thích cơ chế phản
xạ của sự co cơ?
Cơ co khi nào?

Hình 9-3 Sơ đồ phản xạ đầu gối

Cơ co khi có kích thích của môi trường và chịu
ảnh hưởng của hệ thần kinh

II. Tính chất của cơ
- Cơ co khi có kích thích của môi trường và chịu ảnh
hưởng của hệ thần kinh

III. Ý nghĩa của hoạt động co cơ
Cơ 2 đầu, cơ 3 đầu có đặc
điểm gì khác nhau?

- Gập cẳng tay vào

sát với cánh tay em
thấy hiện tượng gì
xảy ra ? Vì sao
Sự co cơ có ý nghĩa
như thế nào ?

III. Ý nghĩa của hoạt động co cơ
Cơ thường bám
vào hai xương qua
khớp nên khi cơ co
làm xương cử động
dẫn tới sự vận
động của cơ thể .

III. Ý nghĩa của hoạt động co cơ
-Cơ co giúp xương cử động, cơ thể vận động
và lao động.
-Trong cơ thể luôn có sự phối hợp hoạt động
của các nhóm cơ

Caâu 1: Ñaëc ñieåm caáu taïo naøo cuûa teá baøo cô phuø hôïp vôùi chöùc naêng co cô?

TL: - Tế bào cơ gồm nhiều đơn vị cấu trúc nối liền với nhau nên tế bào cơ dài.
- Các tơ cơ dày và tơ cơ mảnh bố trí xen kẽ để khi tơ cơ mảnh xuyên vào
vùng phân bố của tơ cơ dày sẽ làm cơ ngắn lại tạo nên sự co cơ.
Caâu 2: Khi naøo caû cô gaáp vaø cô duoãi caúng chaân cuøng co? Giaûi thích hieän
töôïng ñoù?
TL: Khi đứng cả cơ gấp và cơ duỗi cẳng chân cùng co, nhưng không co tối đa.
Cả 2 cơ đối kháng đều co tạo ra thế cân bằng giữ cho hệ thống xương chân
thẳng đứng trọng tâm cơ thể rơi vào chân đế.
Caâu 3: Coù khi naøo cô gaáp vaø cô duoãi cuûa cuøng moät boä phaän cô theå
cuøng co toái ña hoaëc duoãi toái ña? Vì sao?
TL: - Không khi nào cả cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận cơ thể cùng co
tối đa.
- Cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận cơ thể cùng duỗi tối đa khi các cơ
này mất khả năng tiếp nhận kích thích do đó mất trương lực cơ ( trường hợp
người bị liệt).

- Học bài và trả lời câu hỏi sgk trang 33.
- Làm bài tập 3 trang 33 sách giáo khoa.
- Đọc trước và chuẩn bị bài mới: hoạt
động của cơ.

Phiếu Bài Tập

H·y ®¸nh dÊu vµo c©u tr¶ lêi ®óng trong c¸c bµi tËp sau:
Bµi 1- B¾p c¬ ®iÓn hình cã cÊu t¹o:
a) Sîi c¬ cã v©n s¸ng, v©n tèi.
b) Bã c¬ vµ sîi c¬.
c) Cã mµng liªn kÕt bao bäc, hai ®Çu to giữa phình to.
d) Gåm nhiÒu sîi c¬ tËp trung thµnh bã c¬.
e) C¶ a, b, c, d.
g) ChØ c vµ d.
Bµi tËp 2- Khi c¬ co  b¾p c¬ ng¾n l¹i vµ to bÒ ngang lµ do:
a) V©n tèi dµy lªn
b) Mét ®Çu c¬ co vµ 1 ®Çu c¬ cè ®Þnh.
c) C¸c t¬ m¶nh xuyªn s©u vµo vïng t¬ dµy  v©n tèi ng¾n l¹i.
d) C¶ a, b, c.
e) ChØ a vµ c.

III. Ý nghĩa của hoạt động co cơ

- Trong cơ thể luôn có sự phối
hợp hoạt động của các
nhóm cơ
- Cơ co giúp xương cử động,
cơ thể vận động và lao
động.

III. Ý nghĩa của hoạt động co cơ

Hoạt động co cơ có ý
nghĩa gì?
- Cơ co giúp xương cử động,
cơ thể vận động và lao động.
Phân tích sự phối hợp
hoạt động co,dãn giữa cơ
2 đầu và cơ 3 đầu ở cánh
tay ?

- Trong cơ thể luôn có sự
phối hợp hoạt động của
các nhóm cơ

Quan sát H 9.4 : Cho biết sự co cơ
có tác dụng gì?