Đề tài: Ô nhiễm môi trường
nước

1. Khái niệm
- Ô nhiễm nước là hiện tượng các vùng nước
như sông, hồ, biển, nước ngầm ... bị các hoạt
động của con người làm nhiễm các chất có thể
gây hại cho con người và cuộc sống các sinh
vật trong tự nhiên.
- Ô nhiễm nước là sự thay đổi thành phần và
chất lượng nước không đáp ứng cho các mục
đích sử dụng khác nhau, vượt quá tiêu chuẩn
cho phép và có ảnh hưởng xấu đến đời sống
con người và sinh vật.

2. Thực trạng
+ Môi trường nước hiện nay đang bị ô nhiễm
nghiêm trọng không chỉ ở Việt Nam mà rất nhiều
nơi trên thế giới.
+Từ các ao, hồ, sông, suối nhỏ cho đến các đại
dương lớn, đâu đâu cũng có thể bắt gặp tình trạng
nguồn nước bị ô nhiễm.
+Nguồn nước bị ô nhiễm kéo theo sự ô nhiễm lên
các vùng đất, không khí xung quanh nó, gây ra tình
trạng ô nhiễm toàn diện đối với những nơi chúng
đi qua.

3. Nguyên nhân
3.1 Nguyên nhân tự nhiên
Là do mưa,tuyết tan, lũ lụt,gió
bão… hoặc do các sản phẩm
hoạt động sống của sinh vật, kể
cả xác chết của chúng.
Cây cối, sinh vật chết đi , chúng bị
vi sinh vật phân hủy thành chất
hữu cơ. Một phần sẽ ngấm vào
lòng đất, sau đó ăn sâu vào
nước ngầm, gây ô nhiễm hoặc
theo dòng nước ngầm hòa vào
dòng lớn.

3. Nguyên nhân
Lụt lội có thể làm nước mất sự trong sạch, khuấy động những chất dơ trong hệ
thống cống rãnh, mang theo nhiều chất thải độc hại từ nơi đổ rác, và cuốn theo
các loại hoá chất trước đây đã được cất giữ.
Nước lụt có thể bị ô nhiễm do hoá chất dùng trong nông nghiệp, kỹ nghệ hoặc do
các tác nhân độc hại ở các khu phế thải. Công nhân thu dọn lân cận các công
trường kỹ nghệ bị lụt có thể bị tác hại bởi nước ô nhiễm hoá chất.
Ô nhiễm nước do các yếu tố tự nhiên (núi lửa, xói mòn, bão, lụt,...) có thể rất
nghiêm trọng, nhưng không thường xuyên, và không phải là nguyên nhân chính
gây suy thoái chất lượng nước toàn cầu.

3. Nguyên nhân
3.2 Nguyên nhân nhân tạo
3.2.1 Từ sinh hoạt
Nước thải sinh hoạt (domestic wastewater): là nước
thải phát sinh từ các hộ gia đình, bệnh viện, khách
sạn, cơ quan trường học, chứa các chất thải trong
quá trình sinh hoạt, vệ sinh của con người.

Một số hình ảnh nguồn nước ô nhiễm do sinh hoạt

3.2.1 Từ các hoạt động công nghiệp
Nước thải công nghiệp (industrial wastewater): là nước
thải từ các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công
nghiệp, giao thông vận tải. Khác với nước thải sinh
hoạt hay nước thải đô thị, nước thải công nghiệp
không có thành phần cơ bản giống nhau, mà phụ
thuộc vào ngành sản xuất công nghiệp cụ thể.
Ví dụ: nước thải của các xí nghiệp chế biến thực phẩm
thường chứa lượng lớn các chất hữu cơ; nước thải
của các xí nghiệp thuộc da ngoài các chất hữu cơ còn
có các kim loại nặng, sulfua,...

3.2.1 Từ các hoạt động
công nghiệp
• Do các hoạt động sản
xuất
• Do khai thác khoáng
sản
• Hiện tượng ô nhiễm và
lắng đọng trầm tích ở
các sông và biển
• Từ các lò nung và chế
biến hợp kim

3. Nguyên nhân
3.2.2 Từ y tế
Nước thải bệnh viện bao gồm nước thải từ các phòng phẫu thuật, phòng xét
nghiệm, phòng thí nghiệm, từ các nhà vệ sinh, khu giặt là, rửa thực phẩm, bát
đĩa, từ việc làm vệ sinh phòng... cũng có thể từ các hoạt động sinh hoạt của
bệnh nhân, người nuôi bệnh và cán bộ công nhân viên làm việc trong BV.
Nước thải y tế có khả năng lan truyền rất mạnh các vi khuẩn gây bệnh, nhất là đối
với nước thải được xả ra từ những bệnh viện hay những khoa truyền nhiễm, lây
nhiễm.

3. Nguyên nhân
3.2.3 Từ hoạt động sản xuất nông, ngư nghiệp
Các hoạt động chăn nuôi gia súc: phân, nước tiểu gia súc, thức ăn thừa không qua
xử lý đưa vào môi trường và các hoạt động sản xuất nông nghiệp khác: thuốc
trừ sâu, phân bón từ các ruộng lúa, dưa, vườn cây, rau chứa các chất hóa học
độc hại có thể gây ô nhiễm nguồn nước ngầm và nước mặt.
Do thức ăn, nước trong hồ, ao nuôi lâu ngày bị phân hủy không được xử lý tốt mà
xả ra sông suối, biển gây ô nhiễm nguồn nước. Các chất thải nuôi trồng thủy sản
là nguồn thức ăn dư thừa thối rữa bị phân hủy, các chất tồn dư sử dụng như
hóa chất và thuốc kháng sinh, vôi và các loại khoáng chất.

4. Hậu quả
4.1 Ảnh hưởng tới môi trường
4.1.1 Nước và sinh vật nước
a. Nước
- Nước ngầm: Ngoài việc các cặn lơ lửng trong nước mặt, các chất thải
nặng lắng xuống đáy sông, sau khi phân huỷ, 1 phần lượng chất được các sinh
vật tiêu thụ, 1 phần thấm xuống mạch nước bên dưới (nước ngầm) qua đất, làm
biến đổi tính chất của loại nước này theo chiều hướng xấu (do các chất chứa
nhiều chất hữu cơ, kim loại nặng…),bên cạnh đó, việc khai thác nước ngầm bừa
bãi và người dân xây dựng các loại hầm chứa chất thải cũng góp phần làm suy
giảm chất lượng nước ngầm, làm cho lượng nước ngầm vốn đã khan hiếm, nay
càng hiếm hơn nữa.

4. Hậu quả
- Nước mặt: Do nhiều nguyên nhân khác
nhau, gây ra sự mất cân bằng giữa lượng chất thải ra
môi trường nước (rác thải sinh hoạt, các chất hữu cơ,
…) và các sinh vật tiêu thụ lượng chất thải này (vi sinh
vật, tảo,…) làm cho các chất hữu cơ, chất rắn lơ lửng,
… không được phân huỷ, vẫn còn lưu lại trong nước
với khối lượng lớn, dẫn đến việc nước dần mất đi sự
tinh khiết ban đầu, làm chất lượng nguồn nước bị suy
giảm nghiêm trọng.

4. Hậu quả
b. Sinh vật nước
Ô nhiễm nước ảnh hưởng trực tiếp đến các sinh vật nước, đặc biệt là vùng
sông, do nước chịu tác động của ô nhiễm nhiều nhất. Nhiều loài thuỷ sinh do hấp thụ các
chất độc trong nước, thời gian lâu ngày gây biến đổi trong cơ thể nhiều loài thuỷ sinh, một
số trường hợp gây đột biến gen, tạo nhiều loài mới, một số trường hợp làm cho nhiều loài
thuỷ sinh chết.
Đại dương tuy chiếm ¾ diện tích trái đất, nhưng cũng không thể không chịu tác
động bởi việc nước bị ô nhiễm, mà một phần sự ô nhiễm nước đại dương là do các hoạt
động của con người như việc khai thác dầu, rác thải từ người đi biển,… gây ảnh hưởng
không nhỏ đến đại dương và các sinh vật đại dương, làm xuất hiện nhiều hiện tượng lạ
như thủy triều đen, thủy triều đỏ đồng thời làm cho nhiều loài sinh vật biển không có nơi
sống, một số vùng có nhiều loài sinh vật biển chết hàng loạt...

4. Hậu quả
4.1.2 Đất và sinh vật đất
a. Đất
Nước bị ô nhiễm mang nhiều chất vô cơ và hữu cơ thấm
vào đất gây ô nhiễm nghiêm trọng cho đất.
Nước ô nhiễm thấm vào đất làm :
- Liên kết giữa các hạt keo đất bị bẻ gãy, cấu trúc đất bị phá vỡ.
- Thay đổi đặc tính lý học, hóa học của đất.
- Vai trò đệm, tính oxy hóa, tính dẫn điện, dẫn nhiệt của môi trường
đất thay đổi mạnh.
- Thành phần chất hữu cơ giảm nhanh làm khả năng giữ nước và
thoát nước của đất bị thay đổi.

4. Hậu quả
Một số chất hay ion có trong nước thải ảnh hưởng đến đất :
- Quá trình oxy hóa các ion Fe2+ và Mn2+ có nồng độ cao tạo thành
các axit không tan Fe2O3 và MnO2 gây ra hiện tượng “nước phèn”
dẫn đến đóng thành váng trên mặt đất (đóng phèn)
- Canxi, magie và các ion kim loại khác trong đất bị nước chứa axit
cacbonic rửa trôi thì đất sẽ bị chua hóa

4. Hậu quả
b. Sinh vật đất
Khi các chất ô nhiễm từ nước thấm vào đất không những gây
ảnh hưởng đến đất mà còn ảnh hưởng đến cả các sinh vật đang sinh sống
trong đất.
- Các ion Fe2+ và Mn2+ ở nồng độ cao là các chất độc hại với thực vật.
- Cu trong nguồn nước ô nhiễm từ các khu công nghiệp thải ra thấm vào
đất không độc lắm đối với động vật nhưng độc đối với cây cối ở nồng độ
trung bình.
- Các chất ô nhiễm làm giảm quá trình hoạt động phân hủy chất của một
số vi sinh vật trong đất
- Là nguyên nhân làm cho nhiều cây cối còi cọc, khả năng chống chịu kém,
không phát triển được hoặc có thể bị thối gốc mà chết.
Có nhiều loại chất độc bền vững khó bị phân hủy có khả năng
xâm nhập tích lũy trong cơ thể sinh vật. Khi vào cơ thể sinh vật chất độc
cũng có thể phải cần thời gian để tích lũy đến lúc đạt mức nồng độ gây
độc.

4. Hậu quả
c. Không khí
Ô nhiễm môi trường nước không chỉ ảnh hưởng đến con người, đất, nước mà còn
ảnh hưởng đến không khí. Các hợp chất hữu cơ, vô cơ độc hại trong nước thải thông qua vòng
tuần hoàn nước, theo hơi nước vào không khí làm cho mật độ bụi bẩn trong không khí tăng lên.
Không những vậy, các hơi nước này còn là giá bám cho các vi sinh vật và các loại khí bẩn công
nghiệp độc hại khác.
Một số chất khí được hình thành do quá trình phân hủy các hợp chất hữu cơ trong
nước thải như SO2, CO2, CO,… ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường khí quyển và con người,
gây ra các căn bệnh liên quan đến đường hô hấp.

4. Hậu quả
4.2 Ảnh hưởng đến con người
4.2.1 Sức khỏe con người
a) Do kim loại trong nước:
Các kim loại nặng có trong nước là cần thiết cho sinh vật
và con người vì chúng là những nguyên tố vi lượng mà sinh vật
cần tuy nhiên với hàm lượng cao nó lại là nguyên nhân gây độc
cho con người, gây ra nhiều bệnh hiểm nghèo như ung thư, đột
biến. Đặc biệt đau lòng hơn là nó là nguyên nhân gây nên những
làng ung thư.
b) Các hợp chất hữu cơ
Trên thế giới hang năm có khoảng 60.105 tấn các chất
hữu cơ tổng hợp bao gồm các chất nhiên liệu,chất màu, thuốc trừ
sâu, thuốc kích thích tăng trưởng, các phụ gia trong dược phẩm
thực phẩm.
Các chất này thường độc và có đọ bền sinh học khá cao,
đặc biệt là các hidrocacbnon thơm gây ô nhiễm môi trường
mạnh, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe con người.

4. Hậu quả
c. Do vi khuẩn trong nước
Vi khuẩn có hại trong nước bị ô nhiễm có từ
chất thải sinh hoạt của con người và động vật như
bệnh tả, thương hàn và bại liệt.
4.2.3 Ngoài ra, ô nhiễm môi trường nước còn ảnh
hưởng nhiều đến hoạt động của con người như
trong quá trình sinh hoạt, sản xuất, đặc biệt là đối
với sản xuất nông nghiệp...

5. Giải pháp
Để ngăn chặn và xử lý tình trạng ô nhiễm môi trường nói chung và ô nhiễm môi
trường nước nói riêng cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau đây:
- Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường
- Tăng cường các giải pháp kiểm tra, nắm bắt tình hình, ngăn chặn và xử lý kịp
thời các sự cố về môi trường và các hành vi gây ô nhiễm môi trường
- Chú trọng thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế đồng đi cùng với bảo vệ
môi trường, tránh tình trạng phát triển tràn lan gây tổn hại môi trường
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường, đặc biệt là
giới trẻ, những chủ nhân tương lai của nhân loại.