KIỂM TRA
BÀI CŨ

1.Thế nào là từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội ?
- Từ ngữ địa phương là từ ngữ chỉ được dùng ở một (hoặc một số) địa
phương nhất định.
- Biệt ngữ xã hội là những từ ngữ chỉ được dùng trong một tầng lớp xã
hội nhất định.
2. Xác định các từ ngữ địa phương trong ví dụ sau:
Đồng chí mô nhớ nữa,
Kể chuyện Bình Trị Thiên,
Cho bầy tui nghe ví
Bếp lửa rung rung đôi vai đồng chí
– Thưa trong nớ hiện chừ vô cùng gian khổ,
Đồng bào ta phải kháng chiến ra ri.
( Nhớ – Nguyên Hồng)

Tiết 23: Tiếng Việt

TRỢ TỪ , THÁN TỪ

I. TRỢ TỪ

I. Trợ từ

1. Ví dụ : SGKTr 69

a. Nó ăn hai bát cơm.
b. Nó ăn những hai bát cơm.

? Các từ tô đỏ đi
kèm với từ nào và
biểu thị thái độ gì
của người nói đối
với sự việc được nói
đến trong câu ?

c. Nó ăn có hai bát cơm.
d. Chính điều đó làm nó buồn.
e. Ngay tôi cũng không biết sự việc này.

a. Nó ăn hai bát cơm.

Thông báo sự việc 1 cách khác quan

b. Nó ăn những hai bát cơm.
(nhiều)

 Thông báo + biểu thị thái
độ đánh giá sự vật sự việc

c. Nó ăn có hai bát cơm.
(ít)
d. Chính điều đó làm nó buồn.
e. Ngay tôi cũng không biết việc này.
 Trợ từ

 Nhấn mạnh sự việc, đối
tượng được nói đến

I. Trợ từ

1. Ví dụ : SGKTr 69

Trợ từ

Là những từ chuyên đi kèm
1 từ ngữ trong câu

Mục đích

+ Để nhấn mạnh
+ Biểu thị thái độ đánh giá
sự vật, sự việc được nói đến
ở từ ngữ đó.

2.GHI NHỚ

Trong các câu sau đây, từ nào (trong các từ in đậm) là trợ từ, từ
nào không phải là trợ từ ?
a) Chính thầy hiệu trưởng đã tặng tôi quyển sách này.  Trợ từ
b) Chị Dậu là nhân vật chính của tác phẩm “Tắt đèn”.  Tính từ
c) Ngay tôi cũng không biết đến việc này.

 Trợ từ

d) Anh phải nói ngay điều này cho cô giáo biết.

 Tính từ

e)

Cha tôi là công nhân.

 Động từ

g)

Cô ấy đẹp ơi là đẹp.

h) Tôi nhớ mãi những kỉ niệm thời niên thiếu.

 Trợ từ
 Lượng từ

i)

 Trợ từ

Tôi nhắc anh những ba bốn lần mà anh vẫn quên.

Có những từ có hình thức âm thanh giống
với các trợ từ nhưng không phải là trợ từ
(hiện tượng đồng âm khác loại).

LƯU Ý

Cách phân biệt: Ta phải dựa vào tác dụng của
trợ từ trong câu:
+ Nó đi với từ, ngữ nào?
+ Có nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh
giá sự việc, sự vật của người nói không?

II. THÁN TỪ
1. Ví dụ : SGKTr 69

Này! Ông giáo ạ! … nó kêu ư ử,
nhìn tôi, như muốn bảo tôi rằng:
A! Lão già tệ lắm!

 Này  Gây sự chú ý
(gọi, đáp)
 A  Thể hiện sự tức
giận / vui mừng

Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì
t r ố n . C h ứ c ứ n ằ m đ ấ y, c h ố c n ữ a h ọ v à o
thúc sưu, không có, họ lại đánh trói
thì khổ.

 Này  Gây sự chú ý
(gọi, đáp)

Vâng, cháu cũng đã nghĩ như cụ.
Nhưng để cháo nguội, cháu cho nhà
cháu ăn lấy vài húp cái đã.

 Vâng  Thái độ
lễ phép

 THÁN TỪ

Thán từ

Là những từ dùng để: Bộc lộ
tình cảm, cảm xúc của người
nói hoặc dùng để gọi đáp.

Vị trí

- Thường đứng ở đầu câu
- Có khi tách ra thành một
câu đặc biệt.

2.GHI NHỚ

BÀI TẬP NHANH

Chỉ ra các thán từ trong các câu dưới đây

a) - Này! Thằng cháu nhà tôi, đến một năm nay, chẳng có giấy má gì đấy,
ông giáo ạ !
- À! Thì ra lão đang nghĩ đến thằng con lão.
b) Ấy! Sự đời lại cứ thường như vậy đấy. Người ta định rồi chẳng bao giờ
người ta làm được.
c) Vâng! Ông giáo dạy phải! Đối với chúng mình thì thế là sung sướng.
d) Chao ôi! Món ăn này sao lại ngon lạ lùng thế!
e) Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như ai hết …

So sánh khác nhau
giữa trợ từ và thán từ

Phân biệt trợ từ và thán từ

Không tách riêng ra
thành 1 câu, phải đi
kèm với từ khác.
Nhấn mạnh/ biểu
thị thái độ đánh
giá sự vật, sự việc.

• Thán từ
• Trợ từ
• Thán từ
• Trợ từ

Có thể được
tách ra thành
một câu đặc
biệt.
Bộc lộ tình
cảm, cảm xúc,
gọi đáp.

III. Luyện tập

BT 2 (SGK Tr70): Giải thích nghĩa của các trợ từ in đậm trong các
câu sau?
a) Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những
rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến…Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi
không gửi cho tôi lấy một lá thư nhắn người thăm tôi lấy một lời và gửi
cho tôi lấy một đồng quà.
 Trợ từ lấy có ý nghĩa nhấn mạnh sự việc.
b) Hai

đứa mê nhau lắm. Bố mẹ đứa con gái biết vậy, nên cũng
bằng lòng gả. Nhưng họ thách nặng quá: nguyên tiền mặt phải
một trăm đồng bạc, lại còn cau, còn rượu…cả cưới nữa thì mất
đến cứng hai trăm bạc.

nguyên: Chỉ tính tiền thách cưới đã quá nặng.
đến: Nghĩa là quá vô lí.

BT 3 (SGK Tr71): Chỉ ra các thán từ trong các câu
dưới đây
a, Đột nhiên lão bảo tôi:
- Này ! Thằng cháu nhà tôi, đến một năm nay, chẳng có giấy má gì đấy,
ông giáo ạ !
à ! Thì ra lão đang nghĩ đến thằng con lão.
 Thán từ : này, à
b) Con chó là của cháu nó mua đấy chứ ! …Nó mua về nuôi, định để đến
lúc cưới vợ thì giết thịt…
ấy ! Sự đời lại cứ thường như vậy đấy. Người ta định rồi chẳng bao giờ
người ta làm được.
 Thán từ: ấy

BT 4 (SGK Tr72) : Các thán từ in đậm trong các câu sau
bộc lộ cảm xúc gì ?
a) Chuột Cống chùi bộ râu và gọi đám bộ hạ : “Kìa chúng mày đâu, xem thằng

nồi đồng hôm nay có gì chén được không?”
Lũ chuột bò lên chạn, leo lên bác Nồi Đồng. Năm sáu thằng xúm lại húc
mõm vào, cố mãi mới lật được cái vung nồi ra. “Ha ha ! Cơm nguội ! Lại có
một bát cá kho ! Cá rô kho khế : vừa dừ vừa thơm. Chít chít, anh em ơi, lại
đánh chén đi thôi !”
 Thán từ ha ha :Bộc lộ cảm xúc khoái chí.
b) Bác Nồi Đồng run như cầy sấy :“ Bùng boong. ái ái ! Lạy các

cậu, các ông , ăn thì ăn, nhưng đừng đánh đổ tôi xuống đất. Cái
chạn cao thế này, tôi ngã xuống không vỡ cũng bẹp chết mất !”
 Thán từ ái ái : Bộc lộ cảm xúc, thái độ đau đớn, van xin.

BT 6 (SKG Tr 72 )
Giải thích ý nghĩa câu tục ngữ gọi dạ bảo vâng
•Nghĩa đen: Câu tục ngữ dùng thán từ gọi đáp để bộc lộ sự lễ phép .
•Nghĩa bóng: Phê phán những người chỉ biết nghe lời một cách máy
móc, thiếu suy nghĩ.

Dặn dò

1.

Học thuộc hai phần ghi nhớ.

2.

Hoàn chỉnh bài tập.

3.

Chuẩn bị bài Tình thái từ.
- Đọc trước, trả lời các câu hỏi và
bài tập trong SGK

Xin chào và tạm biệt