NĂM HỌC 2022 - 2023

Từ đồng nghĩa

NĂM HỌC 2022 - 2023
Tác giả: Vũ Đức Tứ
Trường Tiểu học Đức Xuân – TP Bắc Kạn

Thứ ba ngày 06 tháng 9 năm 2022
Luyện từ và câu:

Từ đồng nghĩa

I. Nhận xét
II. Ghi nhớ - SGK trang 8
III. Luyện tập

Nhận xét:
1- So sánh nghĩa của các từ in đậm trong mỗi ví
dụ sau:
a)Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu
hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ
đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho
chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu.
Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông
mong chờ đợi ở các em rất nhiều.
Hồ Chí Minh

b) Màu lúa chín dưới đồng vàng xuộm lại.
Nắng nhạt ngả màu vàng hoe. Trong vườn,
lắc lư những chùm quả xoan vàng lịm
không trông thấy cuống, như những chuỗi
tràng hạt bồ đề treo lơ lửng.
Tô Hoài

Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ
trong mỗi ý?
a) Xây dựng – kiến thiết
b) Vàng xuộm – vàng hoe – vàng lịm
Kết luận:
-Nghĩa của các từ trong mỗi ý giống nhau
(cùng chỉ một hoạt động, một màu)
-Những từ có nghĩa giống nhau như vậy
là các từ đồng nghĩa.

2- Thay những từ in đậm trong mỗi ví dụ trên cho
nhau rồi rút ra nhận xét: Những từ nào thay thế
được cho nhau? Những từ nào không thay thế
được cho nhau? Vì sao?
a)Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu
hèn, ngày nay chúng ta cần phải kiến
xây dựng
thiết lại cơ
đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho
chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu.
xây dựng
Trong công cuộc kiến
thiết đó, nước nhà trông
mong chờ đợi ở các em rất nhiều.

Từ xây dựng và kiến thiết có thể thay
thế cho nhau được vì nghĩa của các từ ấy
giống nhau hoàn toàn (làm nên một công
trình kiến trúc, hình thành một tổ chức
hay một chế độ chính trị, xã hội, kinh
tế).

vàngxuộm
hoe lại. Nắng
bMàu lúa chín dưới đồng vàng
vàng hoe
lịm . Trong vườn, lắc lư
nhạt ngả màu vàng
những chùm quả xoan vàng
vàng xuộm
lịm không trông
thấy cuống, như những chuỗi tràng hạt bồ đề treo
lơ lửng.
•Vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm không thể thay
thế cho nhau vì nghĩa của chúng không giống
nhau hoàn toàn. Vàng xuộm chỉ màu vàng đậm
của lúa chín. Vàng hoe chỉ màu vàng nhạt, tươi,
ánh lên. Còn vàng lịm chỉ màu vàng của quả
chín, gợi cảm giác rất ngọt.

Ghi nhớ:
1. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần
giống nhau.
VD: siêng năng, chăm chỉ, cần cù, …
2. Có những từ đồng nghĩa hoàn toàn, có thể thay thế cho
nhau trong lời nói.
VD: hổ, cọp, hùm, …
3. Có những từ đồng nghĩa không hoàn toàn. Khi dùng những
từ này, ta phải cân nhắc lựa chọn cho đúng.
VD: - Ăn, xơi, chén, …(biểu thị thái độ, tình cảm khác nhau
đối với người đối thoại hoặc điều được nói đến).
- Mang, khiêng, vác, …(biểu thị những cách thức hành
động khác nhau ).

III. LUYỆN TẬP

Bài 1: Xếp những từ in đậm (tô màu) thành từng
nhóm đồng nghĩa:
Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu
hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ
mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta
theo các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc
kiến thiết đó, nước nhà trông mong ở các em rất nhiều.
Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp được hay
không, dân tộc Việt nam có bước tới đài vinh quang để
sánh vai cùng với các cường quốc năm châu được hay
không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của
các em.
Hồ Chí Minh

Những từ in đậm thành hai nhóm đồng
nghĩa là:
+ nước nhà – non sông
+ hoàn cầu – năm châu

Bài 2: Tìm những từ đồng nghĩa với những
từ sau đây: đẹp, to lớn, học tập.
M: đẹp-xinh
Đẹp : đẹp đẽ, đèm đẹp, xinh, xinh xắn, xinh
tươi, tươi đẹp, mĩ lệ, …
To lớn : to, to đùng, to tướng, to kềnh, vĩ
đại, khổng lồ, lớn, …
Học tập : học, học hành, học hỏi, …

Bài 3: Đặt câu với một cặp từ đồng
nghĩa em vừa tìm được ở bài tập số 2.
M: - Quê hương em rất đẹp.
- Bé Hà rất xinh.

- Phong cảnh nơi đây thật mĩ lệ. Cuộc sống
mỗi ngày càng thêm tươi đẹp.
- Em bắt được một chú cua to kềnh. Còn
Nam bắt được một chú ếch to sụ.
- Chúng em rất chăm học hành. Ai cũng
thích học hỏi những điều hay từ bạn bè.

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
Câu 1

Chọn A, hoặc B, hoặc C.
Em hãy chọn ý đúng nhất.

A. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau.
B. Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa gần giống nhau.
C.Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc
gần giống nhau.

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
Chọn A, hoặc B, hoặc C, hoặc D
Câu 2

Dòng nào dưới đây là những từ đồng nghĩa?
A. Hồng, đỏ, thẫm.
B. Đen đúa, xanh đen, xanh hồ thủy.
C. Mang, vác, đi, đứng.
D. Biếu, tặng, cho, bán.