Bài 1

1-c; 2-d; 3-a; 4-b

1. Phương pháp tìm hiểu tự nhiên là gì?
2. Phương pháp tìm hiểu tự nhiên gồm
mấy bước? Hãy kể tên đặc điểm nhận biết
từng bước?

- Phương pháp tìm hiểu tự nhiên là cách
thức tìm hiểu các sự vật, hiện tượng
trong tự nhiên và đời sống, chứng minh
được các vấn đề trong thực tiễn bằng
các dẫn chứng khoa học.

Phương pháp tìm hiểu tự nhiên gồm các bước sau:

Thảo luận nhóm (5p), hoàn thành bài tập sau:

Sắp xếp nội dung các thông tin khi nghiên cứu sự hòa tan của một số chất rắn theo
các bước của phương pháp tìm hiểu tự nhiên.
- Tìm hiểu khả năng hòa tan của muối ăn, đường, đá vôi (dạng bột) trong nước.
- Dự đoán trong số các chất muối ăn, đường, đá vôi (dạng bột), chất nào tan, chất
nào không tan trong nước?
- Thực hiện các bước thí nghiệm: rót cùng một thể tích nước (khoảng 5 ml) vào ba
ống nghiệm. Thêm vào mỗi ống nghiệm khoảng 1 gam mỗi chất trên và lắc đều
khoảng 1 – 2 phút. Quan sát và ghi lại kết quả thí nghiệm. So sánh và rút ra kết
luận.
- Đề xuất thí nghiệm để kiểm tra dự đoán (chuẩn bị dụng cụ, hóa chất và các bước
thí nghiệm).
- Viết báo cáo và trình bày quá trình thực nghiệm, thảo luận kết quả thí nghiệm.

Trả lời: Cách sắp xếp đúng là:
- Tìm hiểu khả năng hòa tan của muối ăn, đường, đá vôi
(dạng bột) trong nước.
- Dự đoán trong số các chất muối ăn, đường, đá vôi (dạng
bột), chất nào tan, chất nào không tan trong nước?
- Đề xuất thí nghiệm để kiểm tra dự đoán (chuẩn bị dụng
cụ, hóa chất và các bước thí nghiệm).
- Thực hiện các bước thí nghiệm: rót vào cùng một thể
tích nước (khoảng 5 mL) vào ba ống nghiệm. Thêm vào
mỗi ống nghiệm khoảng 1 gam mỗi chất rắn và lắc đều
khoảng 1 – 2 phút. Quan sát và ghi lại kết quả thí
nghiệm. So sánh và rút ra kết luận.
- Viết báo cáo và trình bày quá trình thực nghiệm, thảo

 

Tên các bước
Bước 1

Nội dung

 

 

 

 

Bước 2
Bước 3
Bước 4
Bước 5
ST

 

Tên các bước
Bước 1
Bước 2

Nội dung

 Đề xuất vấn đề cùng tìm

 Tìm hiểu khả năng hòa tan của muối ăn, đường, đá

hiểu

vôi (dạng bột) trong nước

Đưa ra dự đoán khoa học Dự đoán trong số các chất muối ăn, đường, đá vôi
để giải quyết vấn đề

(dạng bột), chất nào tan, chất nào không tan trong
nước?

Bước 3

Lập kế hoạch kiểm tra dự Đề xuất thí nghiệm để kiểm tra dự đoán (chuẩn bị

Bước 4

Thực hiện kế hoạch kiểm  Thực hiện các bước thí nghiệm. Quan sát và ghi lại

Bước 5

án
tra dự án

dụng cụ, hóa chất và các bước thí nghiệm)
kết quả thí nghiệm. So sánh và rút ra kết luận.

Viết báo cáo, thảo luận và Viết báo cáo và trình bày quá trình thực nghiệm,
trình bày báo cáo khi được thảo luận kết quả thí nhiệm.
yêu cầu.

? Quan sát Hình 1.2 và cho biết hiện tượng nào là hiện tượng tự
nhiên thông thường trên Trái Đất? Hiện tượng nào là thảm họa thiên
nhiên gây tác động xấu đến con người và môi trường?

ST

Trả lời:
- Hiện tượng tự nhiên thông thường trên Trái Đất: mưa to kèm theo
sấm, sét.
- Hiện tượng là thảm họa thiên nhiên gây tác động xấu đến con người
và môi trường: Cháy rừng, hạn hán.
+ Cháy rừng trực tiếp giết chết các loài động vật – thực vật, hủy hoại
nơi cư trú tự nhiên của chúng, gây mất cân bằng sinh thái; ảnh hưởng
đến kinh tế và cơ sở hạ tầng quốc gia. Cháy rừng thải ra các khí như
sulfur dioxide, carbon dioxide, khói bụi,… ảnh hưởng trực tiếp tới sức
khỏe con người. Bên cạnh đó, khí carbon dioxide tăng mạnh gây nên
hiệu ứng nhà kính làm khí hậu Trái Đất biến đổi nặng nề hơn.
+ Hạn hán có thể gây nên xói lở đất, hủy hoại các loài thực vật, động
vật, quần cư hoang dã, làm giảm chất lượng không khí, nước. Hạn hán
ảnh hưởng sâu sắc đối với ngành sản xuất nông nghiệp (thiếu nước làm
giảm diện tích gieo trồng, giảm năng suất cây trồng, giảm sản lượng
cây trồng). Các nhà máy thủy điện cũng gặp nhiều khó khăn trong quá

Hoạt động nhóm trong 7 phút và trả lời câu
hỏi sau:

? Em hãy tìm hiểu và cho biết cách
phòng chống và ứng phó của con người
trước thảm họa thiên nhiên ở Hình 1.2

Trả lời :
- Một số biện pháp phòng chống cháy rừng:
+ Tăng cường tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức, trách nhiệm trong công tác
phòng cháy chữa cháy.
+ Kiểm soát việc sử dụng lửa trong rừng và gần rừng của người dân, nhất là việc
đốt nương làm rẫy;
+ Nghiêm cấm các hoạt động sử dụng lửa gây nguy cơ cháy rừng như đốt lửa trại;
đốt lửa đuổi ong lấy mật …
+ Giảm vật liệu cháy hoặc giảm độ khô của vật liệu cháy trong rừng.
+ Trồng rừng và bảo vệ rừng.
- Một số biện pháp phòng chống, khắc phục hạn hán:
+ Sử dụng hợp lí, tiết kiệm nước trong sản xuất cũng như trong sinh hoạt.
+ Quy hoạch tưới tiêu hợp lý, xây dựng đồng ruộng có khả năng tăng cường giữ
nước trong đất và tuyển lựa được các giống cây trồng có nhiều khả năng chịu hạn.
+ Trồng cây xanh, tạo các hồ nước nhân tạo để giữ nước.

Ứng phó của con người trước thảm họa
thiên nhiên:
Di cư khỏi nơi cư trú nếu thảm họa thiên
nhiên quá khốc liệt, nguy hại đến người và
tài sản. Thường xuyên cập nhật thông tin,
bổ sung kiến thức về cách nhận biết và
quan sát hiện tượng tự nhiên để sớm đưa ra
dự đoán.

.

Trồng rừng phủ xanh đất trống, đồi trọc

Hoạt động nhóm bàn trong 2 phút và hoàn thành phiếu học tập
sau:

ST

1 – c) Nước được cấu tạo từ hai nguyên tố là
oxygen và hydrogen. Nước có vai trò quan
trọng trong quá trình quang hợp của cây xanh.
2 – a) Nhân địa cầu được cấu tạo chủ yếu từ
hợp kim của sắt và nickel, đây cũng chính là
nguyên nhân mà người ta cho rằng tạo ra từ
trường của Trái Đất.
3 – b) Lựa chọn phân bón cho cây trồng dựa
trên nhu cầu của cây trồng trong từng thời kì
sinh trưởng và phát triển.

Hãy quan sát tranh cho biết dưới đây là các dụng cụ gì?
Dùng để đo đại lượng nào?

2

1

3

4

5

Các bước để thực hiện phép đo:
+ Bước 1: Ước lượng để lựa chọn dụng cụ/thiết
bị đo phù hợp.
+ Bước 2: Thực hiện phép đo, ghi kết quả đo và
xử lí số liệu đo.
+ Bước 3: Nhận xét độ chính xác của kết quả
đo căn cứ vào loại dụng cụ đo và cách đo.
+ Bước 4: Phân tích kết quả và thảo luận về kết
quả nghiên cứu thu được.

Hoạt động trang 9 SGK: Đo và xác định khối lượng.
Chuẩn bị: cân điện tử.
Tiến hành: đo khối lượng cuốn sách Khoa học tự nhiên 7 bằng cân điện tử.
Thảo luận nhóm, hoàn thành bảng mẫu

ST

Học sinh tự thực hiện thí nghiệm
Hướng dẫn cách đo:
- Khối lượng cuốn Khoa học tự nhiên 7 khoảng từ 1 – 2
kg: sử dụng cân điện tử
- Đặt cuốn sách lên cân điện tử và nhìn kết quả trên cân
- Thực hiện phép đo 3 lần và ghi kết quả vào bảng
=> Nhận xét: Khối lượng của cuốn sách (kết quả trung
bình) gần bằng kết quả thu được sau mỗi lần đo.

Hoạt động nhóm 4HS và trả lời các câu hỏi sau:
Câu hỏi 1: Khí carbon dioxide là nguyên
nhân chính gây ra sự ấm lên của Trái Đất
do hiệu ứng nhà kính. Quan sát Hình 1.3 và
cho biết nguyên nhân nào làm phát thải khí
nhà kính nhiều nhất. Hãy tìm hiểu và đề
xuất biện pháp giảm sự phát thải khí carbon
dioxide từ nguồn này.
 
Câu hỏi 2: Tìm hiểu thông tin trên Internet
về nhiệt độ trung bình toàn cầu của Trái
Đất trong khoảng 100 năm qua và suy luận
về nhiệt độ của Trái Đất tăng hay giảm
trong vòng 10 năm tới.
ST

Trả lời câu 1:- Nguyên nhân làm phát thải khí nhà kính:
+ Sản xuất điện và nhiệt
+ Khai thác rừng và các hoạt động khác trên mặt đất
- Biện pháp giảm sự phát thải khí carbon dioxide:
+ Sử dụng tiết kiệm điện, tắt các thiết bị điện khi không cần thiết.
+ Thay thế nguồn năng lượng hóa thạch bằng năng lượng tái tạo.
+ Thay thế các loại bóng đèn truyền thống bằng đèn LED
+ Hạn chế sử dụng lò sưởi và điều hòa nhiệt độ
+ Sử dụng năng lượng sạch: năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng
lượng nước,...
+ Trồng cây xanh và bảo vệ tài nguyên rừng.

Trả lời câu 2: Trong khoảng 100 năm qua, nhiệt độ trung bình
Trái Đất đã tăng khoảng 0,9C (Nhiệt độ năm 2018 so với giai
đoạn 1951 – 1980)
= > Theo các chuyên gia dự đoán thì nhiệt độ của Trái Đất sẽ
tăng trong vòng 10 năm tới.

? Nhiệt độ trung bình trái đất tăng
gây ảnh hưởng gì đối với đời sống
sản xuất của con người?
Trả lời: Gây biến đổi khí hậu, tác
động tiêu cực đến đời sống sản xuất

Kĩ năng dự báo là kĩ năng đề xuất điều
gì sẽ xảy ra dựa trên các quan sát, kiến
thức, sự hiểu biết và suy luận của con
người về sự vật và hiện tượng trong tự
nhiên

III. Sử dụng các dụng cụ đo trong nội dung môn KHTN 7
1. Cổng quang điện (cổng quang)

Cổng quang là thiết bị dùng để bật và tắt đồng hồ đo thời gian hiện số.
? Nêu cấu tạo của cổng quang điện?

D2 – bộ phận thu tia hồng ngoại
Dây cáp nối với đồng hồ đo thời gian hiện số

D1 – bộ phận phát tia hồng ngoại

ST

2. Đồng hồ đo thời gian hiện số
Mode

Ba ổ cắm cổng quang

Reset

Thang đo

? Nêu cấu tạo của đồng hồ đo thời gian hiện số?

ST

Công tắc điện
Ổ
cắm
điện

IV. Báo cáo thực hành
1. Viết báo cáo thực hành
Viết báo cáo theo mẫu sau:
Họ và tên:
Ngày…..tháng……năm….
Lớp:
BÁO CÁO THỰC HÀNH
1. Mục đích thí nghiệm:
2. Chuẩn bị:
3. Các bước tiến hành:
4. Kết quả:
- Hình ảnh quan sát được:
- Nêu các thành phần của mỗi tế bào quan sát được
5. Trả lời câu hỏi:
Câu 1. Thành phần nào em có thể quan sát thấy ở cả hai loại tế bào?
Câu 2. Đặc điểm nào giúp em phân biệt được tế bào vảy hành với tế bào trứng
cá?

Hãy viết báo cáo bài thực hành: Quan sát và phân biệt một số loại tế bào
đã học trong môn Khoa học tự nhiên ở lớp 6
1. Mục đích thí nghiệm: quan sát, tìm hiểu và phân biệt một số loại tế bào (Tế bào biểu
bì vảy hành và tế bào trứng cá)
2. Chuẩn bị:
- Thiết bị, dụng cụ:
+ Kính hiển vi có vật kính 40x và kính lúp
+ Nước cất đựng trong cốc thủy tinh
+ Đĩa peptri
+ Các dụng cụ: giấy thấm, lamen, lam kính, ống nhỏ giọt, kim mũi mác, thìa inox, dao
mổ.
- Mẫu vật:
+ Củ hành tím
+ Trứng cá

3. Các bước tiến hành
* Làm tiêu bản, quan sát và vẽ tế bào biểu bì hành tím

+ Bước 1: Dùng dao mổ tách lấy một vảy hành, sau đó tạo một
vết cắt hình vuông nhỏ kích thước 7-8 mm ở mặt trong của vảy
hành. Sử dụng panh/kim mũi mác lột nhẹ lớp tế bào trên cùng
của vết cắt (lớp tế bào biểu bì).
+ Bước 2: Đặt lớp tế bào này lên lam kính đã nhỏ sẵn một giọt
nước cất rồi đậy lamen lại bằng cách trượt lamen từ một cạnh.
Sử dụng giấy thấm để thấm phần nước thừa.
+ Bước 3: Đặt lam kính lên bàn kính của kính hiển vi và quan
sát ở vật kính 10x rồi chuyển sang vật kính 40x.
+ Bước 4: Chụp lại hoặc vẽ lại hình ảnh đã quan sát được

* Quan sát và vẽ tế bào trứng cá

+ Bước 1: Dùng thìa lấy một ít trứng cá cho vào đĩa peptri.
+ Bước 2: Nhỏ một ít nước vào đĩa.
+ Bước 3: Dùng kim mũi mác khoắng nhẹ để trứng cá tách rời nhau.
+ Bước 4: Quan sát tế bào trứng cá bằng mắt thường hoặc bằng kính lúp.

+ Bước 5: Vẽ hình tế bào em quan sát được.

4. Kết quả
- Hình ảnh quan sát được:
- Nêu các thành phần của mỗi tế bào quan sát được
Tế bào vảy hành
Thành phần quan sát
được
Thành phần không
quan sát được

Tế bào trứng cá

5. Trả lời các câu hỏi

Câu 1: Thành phần nào em có thể quan sát thấy ở cả 2
loại tế bào?
Câu 2: Đặc điểm nào giúp em phân biệt được tế bào vảy
hành với tế bào trứng cá

- HS hoạt động nhóm: lập dàn ý chi tiết
cho báo cáo thuyết trình về vai trò của
đa dạng sinh học đã học trong KHTN
6.

BÁO CÁO THUYẾT TRÌNH VỀ VAI TRÒ CỦA ĐA DẠNG SINH HỌC
1. Mục đích báo cáo, thuyết trình
2. Chuẩn bị và các bước tiến hành
a. Chuẩn bị
- Thu thập tranh ảnh hoặc video về vai trò của đa dạng sinh học trog tự nhiên và trong đời sống

b. Các bước tiến hành
B1: Sắp xếp các tranh ảnh sưu tầm được thành 2 nhóm
B2: Quan sát hình ảnh, so sánh với các kiến thức để đưa ra vai trò của đa dạng sinh học trong
mỗi hình ảnh
B3: Tổng kết lại vai trò của đa dạng sinh học

3. Kết quả và thảo luận
-

Tổng kết vai trò của đa dạng sinh học cho từng hình

4. Kết luận

Vận dụng

1. Khi em đi kiểm tra sức khỏe, bác sĩ dùng ống nghe để nghe nhịp tim
của em. Thực tế bác sĩ đã nghe được những gì? 

Thực tế bác sĩ đã nghe:
 Hoạt động của tim truyền máu đến phổi
 Tiếng tim do sự co bóp tim mà ra
 

Vận dụng về nhà
? Tìm hiểu một số sự vật hoặc hiện tượng tự nhiên theo phương pháp nghiên
cứu khoa học.