`

Câu 1 Tại sao nói lực là một đại lượng véctơ?

 Lực là đại lượng véctơ vì nó có điểm đặt, có độ lớn, có
phương và chiều.

Nêu cách biểu diễn lực, hãy biểu diễn trọng lực của một vật có khối
lượng 5kg (tỉ xích 0,5cm ứng với 10N).
50 N A
Lực được biểu diễn bằng một mũi tên có:
+ Gốc là điểm đặt của lực.
10N
+ Phương, chiều trùng với phương chiều của lực.
+ Độ dài biểu thị cường độ của lực theo tỉ xích cho
trước.

Câu 2

P

- Tình huống: 2 đội 8A3 và 8A5 kéo co.
- Mỗi nhóm HS hãy nêu kết quả có thể xãy ra, vẽ
và biểu diễn lực tương ứng từng kết quả của 2 lớp
8A3 và 8 A5?

Kết quả có thể xãy ra:

+ Nếu lớp 8A3 thắng 8A5 thì F(8A3) > F(8A5)
+ Nếu lớp 8A3 thua 8A5 thì F(8A3) < F(8A5)
+ Nếu lớp 8A3 và 8A5 hòa nhau thì: F(8A3) = F(8A5)
Điểm đặt, phương, chiều của 2 lực lớp 8A3 và 8A5
có gì giống và khác nhau.
Nếu một vật đang chuyển động chịu tác dụng của
hai lực cân bằng sẽ thế nào? Mời các em mỡ tập
sách cùng nghiên cứu bài mới.

I. Lực cân bằng:
1. Hai lực cân bằng là gì?

C1: Hãy kể tên và biểu diễn các lực tác dụng lên quyển

sách, quả cầu, quả bóng có trọng lượng lần lượt là 3N;
0,5N; 5N, bằng các véctơ lực. Nhận xét về điểm đặt,
cường độ, phương, chiều của hai lực cân bằng.

I. Lực cân bằng:
1. Hai lực cân bằng là gì?
Q

Q
P

T
P

P

Nhận xét: Điểm đặt: tại vật. Cường độ: bằng nhau.
Phương: cùng trên một đường thẳng. Chiều: ngược nhau.

I. Lực cân bằng:
1. Hai lực cân bằng là gì?
Q

Q
P

T
P

P

Hai lực cân bằng là hai lực cùng đặt lên một vật,
có cường độ bằng nhau, phương cùng nằm trên một
đường thẳng, chiều ngược nhau.

I. Lực cân bằng:
1. Hai lực cân bằng là gì?
Hai lực cân bằng là hai lực cùng đặt lên một vật, có cường độ
bằng nhau, phương cùng nằm trên một đường thẳng, chiều ngược
nhau.
2. Tác dụng của hai lực cân bằng lên một vật đang chuyển động:

a) Dự đoán. Ta đã biết lực là nguyên nhân làm thay đổi vận
tốc.
Khi các lực tác dụng lên vật không cân bằng nhau thì
vận tốc của vật bị thay đổi. Vậy khi các lực tác dụng lên vật cân
bằng nhau thì vận tốc của vật sẽ ra sao?

Ta có thể dự đoán: Khi đó vận tốc của vật sẽ không thay
đổi, nghĩa là vật sẽ chuyển động thẳng đều.

I. Lực cân bằng:
1. Hai lực cân bằng là gì?

Hai lực cân bằng là hai lực cùng đặt lên một vật, có cường độ bằng
nhau, phương cùng nằm trên một đường thẳng, chiều ngược nhau.

2. Tác dụng của hai lực cân bằng lên một vật đang chuyển động:
a) Ta có thể dự đoán. Khi đó vận tốc của vật sẽ không thay đổi,
nghĩa là vật sẽ chuyển động thẳng đều.
b) Thí nghiệm kiểm tra. Máy Atwood trong hình 5.3 Hai quả cân
A và B giống hệt nhau được treo vào đầu một sợi dây vắt qua một
ròng rọc cố định. Một thước đặt ở bên dùng để đo quãng đường
chuyển động của A.
Hãy quan sát thí nghiệm để trả lới các câu hỏi C2,C3, C4.

Roøng roïc coá ñònh
Daây khoâng daõn
Vaät naëng A

Lỗ K
Vaät naëng B
Giaù thí nghieäm

A

0cm
5cm
10cm
15cm

K
B

C2.Tại sao quả cân A ban đầu
đứng yên?
Vì quả cân A chịu tác dụng của
hai lực cân bằng nhau: PA = T
nên vật A đứng yên

T
A

0cm

PA

5cm
10cm
15cm

K
B

C3.
nặng A'động
lên quả
C4.Đặt
Khithêm
quảmột
cân vật
A chuyển
cân
saovật
quả
cânA'
A bị
cùng
quaA.lçTại
K thì
nặng
giữ với
lại. A'
chuyển
động
nhanh
Lúc này
quả
cân dần?
A còn chịu tác
Khicủa
đặtlực
thêm
dụng
nào?vật nặng A' lên
quả cân A, lúc này PA + PA' > T 0cm
Lúc này vật A chỉ còn chịu tác
nên vật (A+A') chuyển động
dụng của hai lực là PA và T cân
nhanh dần xuống dưới, B chuyển 5cm
bằng
với nhau (PA=T) nhưng A
động lên.
10cm
vẫn tiếp tục chuyển động.
15cm

A

K
B

I. Lực cân bằng:
1. Hai lực cân bằng là gì?
2. Tác dụng của hai lực cân bằng lên một vật đang chuyển động:
C5: Căn cứ kết quả của quãng đường sau mỗi thời gian 2s vào bảng 5.1
rồi tính vận tốc của A.
Thời gian t(s)
t1 = 2

Quãng đường đi được s(cm)
s1 = 5

t2 = 2

s2 = 5

t3 = 2

s3 = 5

Vận tốc v(cm/s)

v1 = 2,5
v2 = 2,5
v3 = 2,5

Dưới tác dụng của hai lực cân bằng, một vật đang đứng yên
sẽ tiếp tục đứng yên; đang chuyển động sẽ tiếp tục chuyển
động thẳng đều.

I. Lực cân bằng:

1. Hai lực cân bằng là gì?
2. Tác dụng của hai lực cân bằng lên một vật đang chuyển động:

- Dưới tác dụng của hai lực cân bằng, một vật đang
đứng yên sẽ tiếp tục đứng yên; đang chuyển động sẽ
tiếp tục chuyển động thẳng đều.
- Chuyển động này gọi là chuyển động theo quán tính.

I. Lực cân bằng:

1. Hai lực cân bằng là gì?
2. Tác dụng của hai lực cân bằng lên một vật đang chuyển động:

II. Quán tính:

Nhận xét: Ôtô, tàu hoả, xe máy khi bắt đầu chuyển động không đạt ngay vận
tốc lớn mà phải tăng dần; khi đang chuyển động, nếu thắng gấp cũng không dừng
lại ngay mà còn trượt tiếp một đoạn.

I. Lực cân bằng:

1. Hai lực cân bằng là gì?
2. Tác dụng của hai lực cân bằng lên một vật đang chuyển động:

II. Quán tính:
Khi có lực tác dụng, mọi vật đều không thể thay đổi
vận tốc đột ngột được vì mọi vật đều có quán tính.
Vậy: Quán tính là tính giữ nguyên vận tốc của
vật.

Câu 1. Hòn bi có khối lượng m = 2 kg được treo vào một
sợi dây. Cần phải dùng lực bằng bao nhiêu để giữ dây treo
hòn bi cân bằng?
A. F = 2,5 N.

Tiếc quá ! Sai
rồi bạn ơi.

B. F > 20 N.

Tiếc quá ! Sai
rồi bạn ơi.

C. F < 20 N.

Tiếc quá ! Sai
råi bạn ơi.

D. F = 20 N.

Hoan hô !
Bạn đã đúng.

Câu 2. Một quả bóng đang đứng yên nếu có 1
lực tác dụng lên quả bóng sẽ:
A. Thay đổi khối lượng.

Tiếc quá ! Sai
rồi bạn ơi.

B. Thay đổi vận tốc.

Hoan hô !
Bạn đã đúng.

C. Không thay đổi trạng thái.
D. Không thay đổi hình dạng

Tiếc quá ! Sai
råi bạn ơi.
Tiếc quá ! Sai
rồi bạn ơi.

Câu 3. Một ô tô chuyển động trên đường thẳng thì phanh
đột ngột. Hành khách trên xe sẽ như thế nào?
A. Bị nghiêng người sang bên phải.

B. Bị nghiêng người sang bên trái.
C. Bị ngã người về phía trước.
D. Bị ngã người về phía sau.

Tiếc quá ! Sai
rồi bạn ơi.
Tiếc quá ! Sai
råi bạn ơi.

Hoan hô !
Bạn đã đúng.
Tiếc quá ! Sai
rồi bạn ơi.

Câu 4. Một học sinh ngồi trên xe đang chuyển động
bổng thấy mình bị nghiêng người sang trái, chứng
tỏ:
A. Xe đột ngột giảm vận tốc.
B. Xe đột ngột tăng vận tốc.
C. Xe đột ngột rẽ trái.
D. Xe đột ngột rẽ phải.

Tiếc quá ! Sai
rồi bạn ơi.
Tiếc quá !
Sai rồi bạn
ơi.
Tiếc quá ! Sai
råi bạn ơi.

Hoan hô !
Bạn đã
đúng.

Câu 5. Trường hợp nào dưới đây chuyển động
nhưng không có lực tác dụng?
A. Xe đạp chuyển động trên đường do
quán tính.

Hoan hô !
Bạn đã đúng.

B. Xe ô tô đang chạy trên đường.

Tiếc quá ! Sai
rồi bạn ơi.

C. Du thuyền đang chạy trên sông.

Tiếc quá ! Sai
råi bạn ơi.

D. Động cơ phản lực đang bay.

Tiếc quá ! Sai
rồi bạn ơi.

III. Vaän duïng
C6: Buùp beâ ñang ñöùng yeân treân xe. Baát chôït ñaåy xe
chuyeån ñoäng veà phía tröôùc. Hoûi buùp beâ seõ ngaõ veà phía
naøo? Taïi sao?
C7: Đaåy cho buùp beâ vaø xe cuøng chuyeån ñoäng roài baát
chôït döøng xe laïi. Hoûi buùp beâ seõ ngaõ veà phía naøo? Taïi
sao?

III. Vaän duïng
C6: Buùp beâ ñang ñöùng yeân treân xe. Baát chôït ñaåy xe
chuyeån ñoäng veà phía tröôùc. Hoûi buùp beâ seõ ngaõ veà phía
naøo? Taïi sao?

Buùp beâ ngaõ veà phía sau. Vì khi ñaåy xe, chaân buùp beâ
chuyeån ñoäng cuøng vôùi xe nhöng do quaùn tính neân thaân vaø
ñaàu buùp beâ chöa kòp chuyeån ñoäng neân ngaõ veà phía sau.

C7: Đaåy cho buùp beâ vaø xe cuøng chuyeån ñoäng roài baát
chôït döøng xe laïi. Hoûi buùp beâ seõ ngaõ veà phía naøo? Taïi
sao?

Búp bê ngã về phía trước. Vì khi xe dừng đột ngột, mặc
dù chân búp bê bị dừng lại cùng với xe, nhưng do quán tính
nên thân búp bê vẫn chuyển động và nó ngã về phía trước.

C8. a) Khi oâtoâ ñoät ngoät reõ phaûi, haønh khaùch

treân xe bò nghieâng veà phía traùi.
Ôtô đột ngột rẽ phải, do quán tính, hành khách
không thể đổi hướng chuyển động ngay mà tiếp
tục chuyển động nên bị nghiêng người về bên
trái.
b) Khi nhaûy töø baäc cao xuoáng, chaân ta bò gaäp
laïi.
Khi nhảy từ bậc cao xuống, chân chạm đất bị
dừng ngay lại, nhưng người còn tiếp tục chuyển

c) Buùt taéc möïc, ta vaåy maïnh, buùt laïi coù theå vieát tieáp ñöôïc.
Bút tắc mực, nếu vẩy mạnh, bút lại có thể viết tiếp được vì do
quán tính nên mực tiếp tục chuyển động xuống đầu ngòi bút khi bút
đã dừng lại.
d) Khi caùn buùa loûng, coù theå laøm chaët baèng caùch goõ maïnh ñuoâi
caùn xuoáng ñaát.
Khi gõ mạnh đuôi cán xuống đất, cán đột ngột bị dừng lại, do
quán tính đầu búa tiếp tục chuyển động ngập chặt vào cán búa.
e) Đặt cốc nước lên tờ giấy mỏng. Giật nhanh tờ giấy ra khỏi đáy
cốc thì cốc vẫn đứng yên.
Do quán tính nên cốc nước chưa kịp thay đổi vận tốc khi ta giật
mạnh tờ giấy ra khỏi đáy cốc.

Quán tính trong kỉ thuật và đời
sống đều có lợi và có hại tùy thực
tiển mà ta áp dụng cho hiệu quả.

Quán tính có lợi
- Tra cán dao, búa.
- Vủ quần áo khi phơi.
- Đóng đinh, đóng cọc, bổ củi...

Quán tính có hại

Xem lại nội dung bài học, làm bài tập, đọc phần có thể
em chưa biết, soạn bài 6 Lực ma sát.
Nghiên cứu vận dụng kiến thức có liên quan về quán
tính trong thực tiển cuộc sống hàng ngày.
Tham khảo một số tài liệu có liên quan đến quán tính

Haõy yeâu thích học moân Vaät lyù
Em seõ caûm thaáy thuù vò hôn
vaø vieäc mình laøm seõ coù hieäu quaû hôn.