CHỦ ĐỀ 1: PHONG TRÀO CÔNG
NHÂN CUỐI THẾ KỈ XVIII ĐẾN ĐẦU
THẾ KỈ XX
I. NGUYÊN NHÂN PHONG TRÀO CÔNG NHÂN

1. Nguyên nhân:
2. Các hình thức đấu tranh:

Vì sao ngay từ
khi ra đời công
nhân đã đấu
tranh chống giai
cấp tư sản?

NGUYÊN NHÂN

Công nhân bị bóc lột ngày
càng nặng nề
Họ phải làm việc nhiều
mà lương thấp
Điều kiện lao động và ăn ở
tồi tàn

Lao động trẻ em trong hầm mỏ của Anh

Vì sao giới chủ lại thích sử dụng lao động trẻ em?
– Lao động trẻ em dễ dàng bóc lột,
chỉ cần trả lương thấp, đem lại
nhiều lợi nhuận.
– Chưa có ý thức và khả năng chống
lại chủ.
– Dùng lao động trẻ em sẽ dễ dàng
di chuyển trong các hầm mỏ thấp và
hẹp.

Vì sao trong cuộc
đấu tranh chống
tư sản, công
nhân lại đập phá
máy móc?
(Máy móc làm cho lao động nhẹ nhàng, đơn giản, chứ không phải làm cho
đời sông người lao động được nhẹ nhàng thoải mái hơn. Bọn tư bản lợi
dụng máy móc để tăng cường bóc lột công nhân)
“Lực lượng sản xuất máy móc làm cho lao động trở nên nhẹ nhàng và đơn
giản ư? Bon tư bản nói: Hay lắm! Bây giờ ta có thể thuê những công nhân
không có kiến thức, thuê cả đàn bà và trẻ em, thật là tiện lợi!”
“Lực lượng sản xuất máy móc làm cho lao động trở nên nhẹ nhàng và đơn
giản ư? Bon tư bản nói: Hay lắm! Bây giờ ta có thể kéo dài ngày lao động đến
10, 12, 14, 16 thậm chí đến 18 giờ!”
Urgen Kutsinxki_ “Từ cây gậy đến nhà máy tự động”

I. NGUYÊN NHÂN PHONG TRÀO CÔNG NHÂN:

1. Nguyên nhân:
2. Các hình thức đấu tranh:
- Đập phá máy móc, đốt công xưởng.
- Bãi công, mít tinh, biểu tình, đưa kiến nghị.
- Khởi nghĩa vũ trang.

Công đoàn là tổ chức nghề nghiệp của công
nhân, có nhiệm vụ đoàn kết, tổ chức họ đấu
tranh đòi quyền lợi cho mình, như đòi tăng
lương, giảm giờ làm, cải thiện điều kiện làm
việc (vệ sinh môi trường, an toàn lao động…),
giúp đỡ nhau khi gặp khó khăn (ốm đau, tai
nạn, thất nghiệp)…

Đầu TK XIX, hình
thức đấu tranh
của giai cấp công
nhân có gì mới
hơn trước?

Giai cấp công nhân tiến
hành đấu tranh chính trị,
trực tiếp chống lại giai cấp
tư sản

II. CÁC CUỘC ĐẤU TRANH TIÊU BIỂU

1. Phong trào công nhân những năm 1830 – 1840
Thời
gian

Địa điểm

Hình thức
đấu tranh

Mục tiêu
đấu tranh

LẬP NIÊN BIỂU PHONG TRÀO
ĐẤU TRANH TIÊU BIỂU CỦA
CÔNG NHÂN NHỮNG NĂM 1830 1840

Công nhân Anh đưa Hiến chương đến Quốc hội

Thời
gian

Địa
điểm

Hình thức
đấu tranh

Mục tiêu
đấu tranh

1831- Li-ông khởi nghĩa - Thiết lập chế độ cộng hoà
1834 (Pháp) vũ trang - Tăng lương, giảm giờ làm.
1844

Sơ-lêdin
(Đức)
1836 - Anh
1847

khởi nghĩa - Chống sự hà khắc của chủ
vũ trang xưởng và điều kiện lao động
tồi tệ.
mít tinh, - Quyền phổ thông bầu cử.
biểu tình, -Tăng lương, giảm giờ làm.
đưa kiến
nghi

- Kết quả: thất bại
- Ý nghĩa :
- Đánh dấu sự trưởng thành của công nhân.
- Tạo tiền đề cho lí luận cách mạng ra đời.

Nêu sự khác nhau về hình thức đấu tranh của công nhân giai
đoạn đầu với những năm 30 – 40 của thế kỷ XIX
Giai đoạn đầu

-Tự phát , bồng bột
-Chưa xác định được kẻ
thù
-Chỉ giải quyết những yêu
cầu trước mắt

Những năm 30 - 40

- Đấu tranh có tổ chức
-Đã xác định được kẻ thù
-Phối hợp nhiều hình thức
đấu tranh
- Không chỉ đòi quyền lợi
trước mắt mà còn có mục
tiêu về chính trị rõ nét

2. Phong trào công nhân từ năm 1848 đến năm 1870.
Thời gian

Thời gian
1848-1870

Nơi diễn ra

Nơi diễn ra

Lực lượng và Hình thức đấu tranh

Lực lượng và
Hình thức đấu tranh

Anh, Pháp, Công nhân, thợ thủ công
Đức
khởi nghĩa vũ trang, mít
tinh

=> Giai cấp công nhân trưởng thành trong đấu tranh,
nhận thức rõ hơn về vai trò giai cấp mình, tinh thần đoàn

3. Phong trào công nhân quốc tế cuối TK XIX
Các cuộc đấu
tranh tiêu
biểu nào được
nổ ra?

Ở Mĩ: ngày 1-5-1886,
hơn 350000 công nhân
đình công; 40 vạn công
nhân Si-ca-go biểu tình
Cuộc biểu tình của công nhân
Niu Oóc năm 1882

15

Thời
gian
18861893

Nơi diễn Lực lượng và Hình thức đấu tranh
ra
Anh, Công nhân bãi công, biểu tình đòi
Pháp, Mĩ tăng lương giảm giờ làm

4. Cao trào cách mạng 1918 - 1923:
- Tháng 11/1918, cách mạng ở Đức lật đổ
chế độ quân chủ, thiết lập chế độ cộng hoà.
- Đảng cộng sản được thành lập ở nhiều
nước: Đức, Hung-ga-ri, Pháp,…

17

CHỦ ĐỀ 1: PHONG TRÀO CÔNG NHÂN
CUỐI THẾ KỈ XVIII ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XX

II. SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA MÁC VÀ CÁC
TỔ CHỨC QUỐC TẾ
1.
Mác và Ăng-ghen.
2.
“Đồng minh những người cộng sản” và “Tuyên
ngôn của Đảng Cộng sản”
3.
Quốc tế thứ nhất
4.
Quốc tế thứ hai
5.
Quốc tế cộng sản

1. Mác và Ăng-ghen

C.Mác (1818-1883)

Karl Marx sinh năm 1818 trong một
gia đình trí thức gốc Do Thái ở
thành phố Tơ-ri-ơ (Đức). Từ nhỏ
Mác nổi tiếng thông minh; năm 23
tuổi đỗ Tiến sĩ triết học. Mác vừa
nghiên cứu khoa học, vừa cộng
tác với các báo có khuynh hướng
cách mạng. Bị trục xuất khỏi Đức,
năm 1843, Mác sang Pa-ri tiếp tục
nghiên cứu và tham gia phong trào
cách mạng ở Pháp.

1. Mác và Ăng-ghen

Ph. Ăng-ghen (1820-1895)

Ph. Ăng-ghen sinh năm 1820 trong
một gia đình chủ xưởng giàu có ở
thành phố Bác-men, thuộc vùng
công nghiệp phát triển nhất của
Đức thời đó. Hiểu rõ thủ đoạn làm
giàu của giai cấp tư sản, ông tỏ ra
khinh ghét chúng. Năm 1842, ông
sang Anh và đi sâu tìm hiểu nỗi
thống khổ của những người công
nhân, công bố nhiều bài viết, trong
đó có cuốn “Tình cảnh giai cấp
công nhân Anh”.

C.Mác (1818-1883)

“Giai cấp vô sản được vũ trang
bằng lý luận cách mạng sẽ đảm
đương sứ mệnh lịch sử giải
phóng loài người khỏi ách áp
bức bóc lột”.

Ph. Ăng-ghen (1820-1895)

“Giai cấp vô sản không chỉ là nạn nhân
của chủ nghĩa tư bản mà còn là lực
lượng có thể đánh đổ sự thống trị của
giai cấp tư sản và tự giải phóng khỏi
mọi sự xiềng xích”.

Nêu điểm giống nhau trong tư tưởng của Mác và Ăng-ghen?

Đều thấy được vai trò của giai cấp vô sản là lực lượng
giải phóng loài người, giải phóng giai cấp khỏi ách áp
bức bóc lột của chủ nghĩa tư bản.

II. SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA MÁC VÀ CÁC
TỔ CHỨC QUỐC TẾ

1. Mác và Ăng-ghen
- C.Mác (1818-1883), Đức.
- Ph. Ăng-ghen (1820-1895), Đức.
- Tư tưởng: đề cao vai trò và khả năng cách
mạng của giai cấp công nhân.

2. “Đồng minh những người cộng sản” và
“Tuyên ngôn của Đảng cộng sản”
- “Đồng minh những người cộng sản”.
- 2-1848, “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”
Chính
độc lập
đầu
Cươngđảng
lĩnh cách
mạng
tiên Đảng?
của giaiAicấp
vô uỷ
sản
của
được
quốc tế?
nhiệm
soạn thảo cương
lĩnh?
Trang bìa Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, xuất
bản lần đầu tiên tại Anh tháng 2-1848.

2. “Đồng minh những người cộng sản” và
“Tuyên ngôn của Đảng cộng sản”
- “Đồng minh những người cộng sản”:
chính đảng đầu tiên của vô sản quốc tế.
- 2/1848, “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”
ra đời.
- Ý nghĩa: Là văn kiện quan trọng của chủ
nghĩa xã hội khoa học, đánh dấu sự ra đời của
Chủ nghĩa Mác.

3. Quốc tế thứ nhất
- Phong trào công nhân diễn ra quyết liệt.
- 28/9/1864, Quốc tế thứ nhất thành lập tại Luân Đôn.

Quang cảnh buổi lễ thành lập Quốc tế thứ nhất

3. Quốc tế thứ nhất
- Phong trào công nhân diễn ra quyết liệt.
- 28/9/1864, Quốc tế thứ nhất thành lập tại
Luân Đôn.
- Vai trò:
+ Tiến hành truyền bá Chủ nghĩa Mác.
+ Thúc đẩy phong trào công nhân phát triển.

4. Quốc tế thứ hai (1889-1914)

Nữ công nhân ngành dệt - may ở
Chicago và New York
Cuộc biểu tình của công nhân New York năm 1862

4. Quốc tế thứ hai (1889 - 1914)
- Phong trào công nhân diễn ra quyết liệt.
- Hình thành các tổ chức chính trị độc lập
của giai cấp vô sản.

Các đại biểu tham dự Đại hội lần thứ bảy của Quốc tế thứ hai tại
Stuttgart, Đức

4. Quốc tế thứ hai (1889-1914)
- Phong trào công nhân diễn ra quyết liệt,
các tổ chức chính trị độc lập của giai cấp
vô sản ra đời.
- 14/7/1889, Quốc tế thứ hai thành lập tại Pa-ri.
- Gồm 2 giai đoạn:
+ 1889-1895, phong trào công nhân phát triển.
+ 1895-1914, thỏa hiệp với tư sản.

5. Quốc tế cộng sản

BÀI 17: CHÂU ÂU GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI (19181939)

5. Quốc tế cộng sản
- Hậu quả Chiến tranh thế giới thứ nhất,
ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười
Nga, cao trào cách mạng bùng nổ ở châu
Âu (1918 – 1923).

5. Quốc tế cộng sản
- Hậu quả Chiến tranh thế giới thứ nhất,
ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười
Nga, cao trào cách mạng bùng nổ ở châu
Âu.
- Ngày 2/3/1919, Quốc tế cộng sản (Quốc tế thứ
ba) thành lập tại Mát-xcơ-va.
- Vai trò: thống nhất các đảng cộng sản, lãnh
đạo phong trào cách mạng thế giới.

CHỦ ĐỀ 1:
PHONG TRÀO CÔNG NHÂN QUỐC TẾ
CUỐI THẾ KỶ VIII-ĐẦU THẾ KỶ XX
IV. PHONG TRÀO CÔNG NHÂN NGA VÀ
CUỘC CÁCH MẠNG 1905 - 1907
1. Lê nin và việc thành lập
đảng vô sản kiểu mới ở Nga
2. Cách mạng Nga (1905-1907)

1. Lê nin và việc thành lập đảng vô sản kiểu mới ở Nga:
- Lê-nin (1870 - 1924), sinh ra trong
một gia đình nhà giáo tiến bộ.
Trình
bàyhọc
hiểugiỏi tiếng
biết
- Lênin nổi
tiếng
La
của Hy
em về
V.I. LêTinh và tiếng
Lạp.
Là người
nin?
uyên bác, giản dị, yêu quý người
lao động.
- Tham gia tuyên truyền chủ nghĩa
Mác trong những năm 90 thế kỉ
XIX
- Được Tạp chí Time bình chọn là 1
trong 100 nhân vật có ảnh hưởng
nhất đến lịch sử thế giới.

Vladimir Ilyich Ulyanov (Lenin)

1887

12/1895 (lúc bị bắt)

Lenin cải trang đeo tóc giả và cạo
nhẵn râu ở Phần Lan 11 tháng 8
năm 1917

1. Lê nin và việc thành lập đảng vô sản kiểu
mới ở Nga
- Lê-nin (1870 - 1924), sinh
ra trong một gia đình nhà
giáo tiến bộ.
- Năm 1893, Lê-nin lãnh
đạo nhóm công nhân Mácxít ở Pê-téc-bua.
- Năm 1903, thành lập
Đảng Công nhân Xã hội
Dân chủ Nga - đảng vô
sản kiểu mới.

V.I. Lê-nin (1870 - 1924)

Học, học nữa, học mãi!

Những người thành lập đảng Dân chủ xã hội Nga đầu tiên
tại St. Petersburg

Những điểm nào chứng tỏ
Đảng Công nhân xã hội
dân chủ Nga là Đảng kiểu
mới?

Triệt để đấu tranh vì quyền lợi của giai cấp công
nhân, mang tính giai cấp, tính chiến đấu triệt để
Chống chủ nghĩa cơ hội và tuân theo những
nguyên lý của chủ nghĩa Mác
Dựa vào quần chúng nhân dân và lãnh đạo nhân dân
đấu tranh.

2. Cách mạng Nga (1905 - 1907)
Nhân dânNguyên
>< chếnhân
độ PK
nào dẫn

đến cuộc cách mạng
lao động Nga 1905-1907?
Nga Hoàng
Chiến tranh Nga - Nhật
(1904 - 1905)

Đầu TK XX: Nga lâm vào
tình trạng khủng hoảng.
Năm 1904 – 1905, Nga
hoàng đẩy nhân dân vào
cuộc chiến tranh NgaNhật.
Cuối năm 1904 nhiều cuộc
bãi công nổ ra.

Hoàng đế Nicholas II

Minh Trị Thiên hoàng

Hình vẽ trận hải chiến giữa hai hạm đội Nga - Nhật. 

2. Cách mạng Nga 1905 – 1907
a. Nguyên nhân
- Đầu thế kỉ XX, nước Nga lâm vào khủng
hoảng.
- Chiến tranh Nga - Nhật (1904 - 1905)
 mâu thuẫn gay gắt.

NIÊN BIỂU NHỮNG SỰ KIỆN CHÍNH CUỘC
CÁCH MẠNG NGA 1905-1907
Thời gian

Sự kiện

9/1/1905

14 vạn công nhân Pê-tec-bua và gia đình đưa yêu sách
bị tàn sát
“Ngày chủ nhật đẫm máu”.

5/1905
6/1905
12/1905
Giữa1907