Buổi 15: tiết: 43-44-45.
CHỦ ĐỀ: VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI
Ôn tập văn bản: Chiếc lá cuối cùng.
I. Kiến thức cần nhớ:

1, Tác giả: O'Hen-ri sinh năm 1862, mất năm 1910, tên thật của ông là
William Sydney Porter.
Quê quán: là nhà văn người Mỹ.
Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác:
+ Ông sinh ra trong một gia đình có cha là thầy thuốc, mẹ ông qua đời khi ông
mới lên ba tuổi. Ông bỏ dở việc học tập năm 15 tuổi do gia cảnh nghèo khó.
Ông đi nhiều nơi và làm nhiều nghề khác nhau: nhân viên, kế toán, thủ quỹ
ngân hàng. . .
Cũng chính bởi lớn lên trong hoàn cảnh đó, mà nhà văn luôn hướng ngòi bút
của mình, dành sự thương cảm và sự yêu mến đối với tầng lóp dân nghèo.
+ Sau này, khi bắt đầu với sự nghiệp văn chương, ông trở thành một nhà văn
chuyên viết truyện ngắn. Nhiều truyện của ông đã để lại dư âm trong lòng bạn
đọc như:Căn gác xép, Tên cảnh sát và gã lang thang, Qùa tặng của các đạo sĩ..
Phong cách sáng tác: Những sáng tác của ông nhẹ nhàng nhưng toát lên tinh
thần nhân đạo cao cả.

2. Văn bản:
a. Hoàn cảnh sáng tác: “Chiếc lá cuối cùng” (The last Leaf) là truyện ngắn xuất
sắc bậc nhất của 0'Hen-ri. Tác phẩm được in trong tập Cây đèn thanh mảnh
(The Trimmed Lamp) xuất bản năm 1907.
b. Thể loại:
c. Bố cục: *Tóm tắt: Xiu và Giôn-xi là hai nữ họa sĩ trẻ sống trong một khu
nhà trọ. Cụ Bơ-men, một họa sĩ già cũng sống ở đó với họ, cả đời cụ khao khát
vẽ một kiệt tác nhưng chưa thoả ý. Chẳng may, mùa đông năm ấy, Giôn-xi bị
bệnh sưng phổi rất nặng. Bệnh tật khiến cô tuyệt vọng và nghĩ rằng khi chiếc
lá thường xuân cuối cùng rụng xuống là sẽ là lúc mình lìa đời. Xiu vô cùng lo
lắng và hết lòng chạy chữa cho bạn nhưng vô ích, Giôn-xi vẫn bi quan như vậy.
Cô gái tội nghiệp âm thầm đếm từng chiếc lá.
Biết được ý nghĩ điên rồ đó của Giôn-xi, cụ Bơ-men bộc lộ sự không tán thành,
nhưng sau đó lại âm thầm thức suốt đêm mưa gió bão bùng để vẽ chiếc lá
thường xuân. Chiếc lá cuối cùng giống như thật. Nó đã không rụng trong đêm
bão lớn khiến Giôn- xy suy nghĩ lại, cô hi vọng và muốn được sống, được sáng
tạo. Giôn-xi từ cõi chết trở về nhưng cụ Bơ-men lại chết vì bệnh sưng phổi sau
đêm sáng tạo kiệt tác chiếc lá cuối cùng để cứu Giôn-xi. Xiu lặng lẽ đến bên
Giôn-xi báo cho bạn về cái chết của cụ Bơ-men và bí mật của chiếc lá cuối
cùng.

d. Giá trị nghệ thuật: Thành công của “Chiếc lá cuối cùng” phải kể đến tài năng viết truyện điêu
luyện của 0'Hen-ri đặc biệt là nghệ thuật đảo ngược tình huống hai lần và việc kể, tả tâm trạng
nhân vật.
0'Hen-ri đã rất khéo léo trong việc lựa chọn ngôi kể thứ ba để có thổ kể hết câu chuyện của nhân
vật một cách khách quan, biểu thị thái độ đánh giá, bộc lộ các khía cạnh khác nhau của từng nhân
vật.
Truyện được xây dựng theo kiểu có nhiều tình tiết hấp dẫn, sắp xếp chặt chẽ và khéo léo khiến
người đọc bị lôi cuốn vào câu chuyện một cách say mê, hứng thú.
Kết thúc truyện thật bất ngờ khiến cho người đọc phải ngẫm nghĩ rất nhiều về sự hi sinh cao cả
của cụ Bơ-men mà Giôn-xi lại không phản ứng gì thêm, tạo sự dư âm cho truyện ngắn đặc sắc
này.
 e. Giá trị nội dung:  Đoạn trích “Chiếc lá cuối cùng” đã khiến cho bạn đọc phải trải qua biết bao
nhiêu cung bậc cảm xúc từ hồi hộp theo dõi chiếc lá rụng trên tường, thắt lòng lo lắng cho số
phận của Giôn -xi từng ngày. Và cũng vui sướng khi thấy Giôn-xi lấy lại được hi vọng nhưng
cũng xót thương cho cụ Bơ-men một họa sĩ già đã ngã xuống sau khi sáng tạo ra một kiệt tác
nghệ thuật duy nhất trong đời.
Tuy cái chết khiến ai cũng chất chứa nỗi buồn nhưng chính nó lại thắp lên ngọn lửa cho tình yêu
cuộc sống, niềm tin vào sức mạnh mà cái đẹp có thổ tạo ra. Chiếc lá - một kiệt tác được vẻ lên
bằng tâm hồn, bằng tấm lòng yêu quý, bằng cả mạng sống, sự tâm huyết của nghệ sĩ già đến với
cuộc đời này.
Truyện ngắn chứa đựng giá trị nhân văn sâu sắc, câu chuyện nói về tình bạn, tình yêu thương
giữa những con người với nhau. Qua đó, nhà văn mang tới một bức thông điệp: Hãy luôn thắp
sáng ngọn lửa của khát khao hi vọng hãy luôn yêu thương, mang nghệ thuật phục vụ con người,
nghệ thuật chân chính lâu bền nhất là nghệ thuật hướng tới con người và vì con người.

F. Ý nghĩa nhan đề: Đó là chiếc lá thường xuân sinh động
như thật do cụ Bơ-men đã vẽ với mong muốn truyền thêm
niềm tin và hi vọng để Giôn-xi chiến thắng bệnh
Đó là một tác phẩm nghệ thuật bởi một người nghệ sĩ tâm
huyết, ông đã vẽ bằng cả tấm lòng.
Chiếc lá cuối cùng là hình tượng nghệ thuật, xuyên suốt tác
phẩm văn học - là biểu tượng của lòng nhân ái, vị tha cao cả.
Ta có thể nhận thấy "Chiếc lá cuối cùng" là một tiêu đề vô
cùng ấn tượng, nó để lại dấu ấn tốt đẹp trong lòng người
đọc. Đây cũng là hình ảnh thể hiện chủ đề của chuyện, gắn
liền với diễn biến tâm trạng của cả ba nhân vật.

Đề 1: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi: “ Chị có chuyện
này ...đã rụng”.
Câu 1: Cho biết nhân vật chị và em trong đoạn trích trên là ai?
Câu 2: Tìm một từ tượng hình có trong đoạn trích và nêu tác
dụng?
Câu 3: Hãy chỉ ra một trợ từ, thán từ có trong đoạn trích?
Câu 4: Trong đoạn trích trên, nhà văn đã bỏ qua không kể sự
việc cụ Bơ-men vẽ chiếc lá trên tường trong đêm mưa tuyết.
Em hãy hình dung và kể lại sự việc đó bằng một vài câu văn.
Câu 5: Xiu cho rằng chiếc lá cụ Bơ-men vẽ là một kiệt tác, em
có đồng ý không? Hãy viết một đoạn văn ngắn trình bày suy
nghĩ của em về điều ấy?

Gợi ý:
Câu 1: Nhân vật chị và em trong đoạn trích trên là Xiu và Giôn-xi.
Câu 2: Tìm một từ tượng hình : rung rinh-> Cho thấy một sự chuyển động nhẹ của một vật nào
đó.
Câu 3: Một trợ từ: Cụ ốm chỉ có hai ngày.
Thán từ : Ồ, em thân yêu.
Câu 4: Tối hôm đó là một đêm mưa to, gió lớn, cụ Bơ-men mang theo những thứ cần thiết để vẽ
bức vẽ của mình. Mặc dù phải vẽ trong hoàn cảnh rất khó khăn nhưng cụ vẫn cố gắng để hoàn
thành bức tranh. Cụ tỉ mỉ vẽ từng chi tiết một và cuối cùng trên bức tường đối diện với cưả sổ
phòng Giôn-xi bức vẽ chiếc lá thường xuân cuối cùng cũng hoàn thành. Cụ trở về nhà trong bộ
quần áo mưa ướt sũng. Cụ lên giường và thiếp đi.
Câu 5: Tôi đồng ý với ý kiến của Xiu khi cô cho rằng chiếc lá cuối cùng là một kiệt tác của cụ
Bơ-men. Chiếc lá mà cụ đã vẽ rất sinh động và nó hoàn toàn giống như một chiếc lá thật. Chiếc
lá đó không được vẽ trong một căn phòng có đầy đủ tiện nghi hay đơn thuần là trong điều kiện
tốt mà là trong một hoàn cảnh vô cùng đặc biệt- trong một đêm mưa gió rất khó khăn. Không
những thế, kiệt tác ấy còn được vẽ bởi một người có tấm lòng cao thượng, hi sinh và lao động
đến quên bản thân mình. Nó được Xiu coi như một kiệt tác. Có lẽ cũng bởi vì chính chiếc lá đó
đã đem lại niềm tin cho Giôn- Xi. Chiếc lá như có một sức mạnh tiềm tàng tiếp thêm nghị lực về
sự sống cho cô gái trẻ. Đối với tôi, chiếc lá như thay mặt cho cụ Bơ-men trao niềm tin cho Giônxi.

Đề 2: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
“ Nhưng, ô kìa! Sau trận mưa vùi dập và những cơn gió phũ phàng kéo dài suốt cả một
đêm, tưởng chừng như không bao giờ dứt, vẫn còn một chiếc lá thường xuân bám trên bức
tường gạch. Đó là chiếc lá cuối cùng trên cây. Ở gần cuống lá còn giữ màu xanh sẫm,
nhưng với rìa là hình răng cưa đã nhuốm màu vàng úa, chiếc lá vẫn dũng cảm treo bám
vào cành cách mặt đất chừng hai mươi bộ.
(Chiếc lá cuối cùng- O Hen-ri)
Câu 1: Chỉ rõ thán từ trong đoạn văn trên và nêu tác dụng?
Câu 2: Tìm các từ cùng trường từ vựng trong câu văn sau và nêu tác dụng của trường từ
vựng đó: Ở gần cuống lá còn giữ màu xanh sẫm, nhưng với rìa là hình răng cưa đã nhuốm
màu vàng úa, chiếc lá vẫn dũng cảm treo bám vào cành cách mặt đất chừng hai mươi bộ.
Câu 3: Theo em, bức tranh chiếc lá thường xuân mà họa sĩ già trong văn bản có đoạn
trích trên vẽ có xứng đáng là một kiệt tác không? Vì sao? Từ đó, em hiểu thế nào về quan
điểm nghệ thuật của tác giả?
Câu 4: Nêu ý nghĩa của hình tượng chiếc lá trong đoạn văn trên.
Câu 5: Từ ý nghĩa đoạn trích trên, hãy trình bày suy nghĩ về nghị lực sống của con người
bằng một đoạn văn diễn dịch khoảng 10-12 câu.

Gợi ý: Câu 1: Thán từ: ô kìa -> thể hiện sự ngỡ ngàng, ngạc nhiên khi thấy chiếc lá cuối
cùng dũng cảm vẫn đeo bám ở trên tường
Câu 2: - Trường từ vựng màu sắc: xanh sẫm, vàng úa.
Tác dụng: Miêu tả chiếc lá giống như thật: một chiếc lá thường xuân vừa trải qua một đêm
mưa gió tưởng như sắp rụng vẫn dũng cảm đeo bám vào cành.
Câu 3: - Bức tranh xứng đáng là một kiệt tác. Vì:
+ Trước hết, nó giống thật đến mức hai người họa sĩ không nhận ra.
+ Không chỉ vậy, bức tranh ấy còn cứu sống một mạng người, mang lại niềm tin, hi vọng
sống cho Giôn-xi.
+ Chiếc lá ấy còn được vẽ bởi tình yêu thương, sự hi sinh của cụ Bơ-men giành cho Giôn-xi.
- Quan niệm nghệ thuật cả tác giả: một tác phẩm nghệ thuật chân chính là khi nó được sinh
ra để phục vụ con người.
Câu 4: Ý nghĩa của hình tượng chiếc lá trong đoạn văn trên:
- Tác dụng trong việc xây dựng tình huống truyện (thắt nút, mở nút bất ngờ mà hứng thú).
- Gợi nhiều liên tưởng:
- Gợi liên tưởng đến số phận con người. Vì nghèo đói và bệnh tật mà Giôn-xi
tuyệt vọng, bi quan về cuộc sống.
- Chiếc lá còn gợi liên tưởng đến ý chí, nghị lực của con người.
- Đặc biệt, chiếc lá cuối cùng là hình tượng đẹp thể hiện tình yêu thương giữa những người

Câu 5: a. Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận: Mở đoạn: giới thiệu được vấn đề.
Thân đoạn: triển khai được vấn đề.
Kết đoạn: khái quát được vấn đề.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Nghị lực sống của con người
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm: Triển khai luận điểm theo trình tự hợp lí, có sự liên kết chặt chẽ;
dụng tốt thao tác lập luận để làm rõ luận điểm; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng; dẫn chứng phải phù hợp,
cụ thể sinh động . Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách, nhưng cần làm nổi bật các ý sau:
- Giới thiệu tác giả và vấn đề nghị luận
- Nghị luận về đoạn trích: Đoạn trích làm hiện lên hình ảnh chiếc lá cuối cùng trên cây thường xuân. Trước sự dữ dội
của thiên nhiên, chiếc lá vẫn kiên cường treo bám vào cành. Từ sức sống mãnh liệt ta nghĩ về nghị lực của con người
trong cuộc sống.
- Nghị luận về nghị lực sống của con người: Nghị lực sống của con người chính là bản lĩnh, ý chí, sự cố gắng để
vượt lên tất cả những khó khăn, dám nghĩ, dám làm, dám sống
- Vai trò, ý nghĩa của nghị lực sống:
+ Tạo cho ta bản lĩnh và lòng dũng cảm, tự tin trong cuộc sống
+ Ứng phó và cải biến được khó khăn, thử thách
+ Ngoài trí tuệ và tài năng, tình cảm và nhiệt huyết thì nghị lực sống là một nhân tố quan trọng, là động lực
giúp cho con người thành công trong cuộc sống.
+ Nghị lực sống là thước đo phẩm chất con người (Nêu và phân tích những tấm gương cụ thể trong đời sống trên các
mặt: vượt khó để học tập, lập nghiệp, lao động và sáng tạo…)
- Phê phán những biểu hiện tiêu cực: thiếu nghị lực, bản lĩnh, chỉ biết sống trong sự bao bọc, chở che, không dám đối
diện với khó khăn, thử thách
- Rút ra bài học:
+ Rèn luyện nghị lực sống để vượt qua khó khăn, gian khổ và vượt qua chính mình
+ Kiên định mục đích sống của mình, không chán nản, bi quan, bỏ cuộc

Đề 3: Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu : “Đó là chiếc lá cuối cùng”, Giôn-xi nói, “Em cứ
tưởng là nh ất định trong đêm vừa qua nó đã rụng. Em nghe thấy gió thổi. Hôm nay nó sẽ rụng thôi và cùng
lúc đó thì em sẽ chết”.
“Em thân yêu, thân yêu!”, Xiu nói, cúi khuôn mặt h ốc hác xuống gần gối, “Em hãy nghĩ đến chị, nếu em
không còn muốn nghĩ đến mình nữa. Chị sẽ làm gì đây?”.
Nhưng Giôn-xi không trả l ời. Cái cô đơn nh ất trong khắp th ế gian là m ột tâm hồn đang chuẩn bị sẵn sàng
cho chuyến đi xa xôi bí ẩn của mình. Khi những dây ràng buộc cô với tình bạn và v ới thế gian cứ l ơi lỏng
dần từng sợi một, ý nghĩ kì quặc ấy hình như càng choán lấy tâm trí cô mạnh mẽ hơn.
Ngày hôm đó trôi qua và ngay cả trong ánh hoàng hôn, họ vẫn có thể trông thấy chiếc lá thường xuân đ ơn đ
ộc níu vào cái cuống của nó trên t ường. Thế rồi, cùng với màn đêm buông xuống, gió bấc lại ào ào, trong
khi mưa vẫn đập mạnh vào cửa sổ và rơi lộp độp xuống đất từ mái hiên thấp kiểu Hà Lan…
Câu 1: Xác định ngôi kể và phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.
Câu 2: Cụm từ in nghiêng trong câu “Cái cô đơn nhất trong kh ắp thế gian là m ột tâm h ồn đang chuẩn bị sẵn
sàng cho chuyến đi xa xôi bí ẩn của mình.” có sử dụng biện pháp tu từ nào? Cụm từ đó có ý nghĩa gì?
Câu 3: Phân tích c ấu tạo và cho biết quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép “Hôm nay nó sẽ rụng thôi và
cùng lúc đó thì em sẽ chết.”.
Câu 4: Kết thúc truy ện, Xiu đã nói với Giôn-xi rằng chiếc lá thường xuân cuối cùng ở trên tường là kiệt tác
của cụ Bơ-men. Vì sao?
Câu 5: Theo em, sự yếu đuối buông xuôi, chờ đón cái chết của Giôn-xi đáng thương hay đáng trách? Hãy
trình bày ý kiến của em.
Câu 6: Chỉ rõ nghệ thuật đảo ngược tình huống 2 lần trong truyện và nêu tác dụng?
Câu 7: Từ văn bản có đoạn trích trên và bằng hiểu biết của mình, em hãy viết một đoạn văn diễn dịch
khoảng 10-12 câu nói về tình yêu thương con người .

Câu 7:
* Về hình thức: viết đoạn văn diễn dịch từ 10 – 12 câu.
* Về nội dung: Cần đảm bảo các ý sau:
- Giải thích “Tình yêu thương con người” là gì: Yêu thương con người là biết quan tâm,
sẻ chia, thấu hiểu, cảm thông,... với những người xung quanh.
- Biểu hiện của tình yêu thương con người.
+ Trong gia đình là tình yêu thương của ông bà đối với con cháu, của cha mẹ đối với
các con, gia đình luôn kề vai sát cánh vượt qua mọi khó khăn.
....
+ Xã hội tình yêu thương là sự quan tâm, chia sẻ với những mảnh đời bất hạnh.
- Lòng yêu thương con người trong xã hội hiện đại là vô cùng cần thiết, quan trọng:
+ Làm cho mối quan hệ giữa con người với con người tốt đẹp hơn.
+ Cuộc sống cũng vì thế mà trở nên ấm áp, hạnh phúc hơn.
+ Làm cho tâm hồn ta luôn thanh thản, hạnh phúc, trong sáng.
- Dẫn chứng về lòng yêu thương con người: hoạt động nhân đạo, giúp đỡ người nghèo,
người khuyết tất,…
- Lòng yêu thương con người là một nghĩa cử cao đẹp, cần nhân rộng hơn nữa trong xã
hội hiện đại.

Gợi ý: Câu 1
- Ngôi kể: ngôi thứ ba.
- Phương thức biểu đạt chính: tự sự.
Câu 2:
- Biện pháp tu từ: nói giảm, nói tránh.
- Ý nghĩa cụm từ “chuyến đi xa xôi bí ẩn”: chết
Câu 3: “Hôm nay nó / sẽ rụng thôi và cùng lúc đó thì em / sẽ chết.”.
c
v
c
v
- Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu: quan hệ đồng thời.
Câu 4 : HS trả lời theo ý mình, có nhiều cách diễn đạt khác nhau nhưng cần đủ các ý sau:
Chiếc lá được vẽ rất đẹp, giống y như thật.
Chiếc lá được vẽ trong một hoàn cảnh đặc biệt.
Chiếc lá được vẽ bằng tình yêu thương, sự hi sinh cao thượng, đã cứu sống Giôn-xi.
Câu 5 : Hs tự trình bày ý kiến cá nhân.
Câu 6: + Giôn- xi bị viêm phổi luôn bi quan và phó mặc cuộc sống của mình cho chiếc lá thường
xuân, chiếc lá rụng là cô sẽ chết. Nhưng nhờ bức tranh CLCC giống y như thật cô lại dần hồi
sinh và khỏe mạnh trở lại.
+ Cụ Bơ-men đang khỏe mạnh vì thương Giôn – xi nên quyết định vẽ bức tranh CLCC trong
đêm mưa tuyết, do đó chết vì bệnh sưng phổi.
Kết cấu đảo ngược tình huống 2 lần gây hứng thú cho người đọc, tạo nên kết thúc bất ngờ và góp