Tiết 18 :
TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ

KIỂM TRA KIẾN THỨC CŨ:
- Khi
chuyển
từ đoạn
nàydụng
sang đoạn
khác,liên
cần sử
dụng
cácđoạn
phươngvăn
tiện
? Em
hãy
nêuvăntác
củavănviệc
kết
các

liên kết để thể hiện quan hệ ý nghĩa của chúng.
trong văn bản ?
- Các phương tiện liên kết chủ yếu:
a)Cách
Dùng từliên
ngữ có
táccác
dụngđoạn
liên kết:văn trong văn bản?
kết
+ Liên kết các đoạn có quan hệ liệt kê: trước hết, đầu tiên, sau cùng, cuối cùng ....
+ Liên kết hai đoạn có ý nghĩa đối lập, tương phản : nhưng, trái lại, ngược lại, thế
mà ...
+ Liên kết hai đoạn có ý nghĩa bổ sung, giải thích cho nhau : đó, này, ...
+ Liên kết mang ý nghĩa tổng kết, khái quát : nói tóm lại, tóm lại, nhìn chung ...
b) Dùng câu nối để liên kết các đoạn văn.

Tập làm văn

Tiết 18

:

TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ:

? Khi học các văn bản tự sự như "Lão
Hạc" của Nam Cao ; "Tức nước vỡ bờ"
của Ngô Tất Tố ... có phần tóm tắt, theo
em mục đích của việc tóm tắt này là gì ?

- Tóm tắt văn bản tự sự là một yêu
cầu cần thiết trong cuộc sống và học
tập. Vì văn bản tự sự thường dài,
muốn nhớ được lâu, muốn ghi lại nội
dung chính của chúng để sử dụng
hoặc thông báo cho người khác biết
thì phải tóm tắt văn bản tự sự.

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ:

* Trao đổi nhóm 2 em: (2 phút)
? Từ gợi ý trên, theo em thế nào là tóm
tắt văn bản tự sự? Suy nghĩ và lựa chọn
câu trả lời đúng nhất trong các câu sau :
a) Ghi lại đầy đủ mọi chi tiết của văn bản
tự sự.
b) Ghi lại một cách ngắn gọn, trung thành
những nội dung chính của văn bản tự sự.
c) Kể lại một cách sáng tạo nội dung của
văn bản tự sự.
d) Phân tích nội dung, ý nghĩa và giá trị
của văn bản tự sự.

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ:



? Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự ?

Tóm tắt văn bản tự sự là
dùng lời văn của mình trình
bày một cách ngắn gọn nội
dung chính (bao gồm sự việc
tiêu biểu và nhân vật quan
trọng) của văn bản đó.

I.THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:
II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :

Những yêu cầu đối với văn bản
tắt :

II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :
1) Những yêu cầu đối với văn bản tóm tắt :

Đọc văn bản tóm tắt sau:
Vua Hùng thứ mười tám có một người con gái đẹp tên
là Mị Nương. Nhà vua muốn kén một chàng rể xứng đáng.
Sơn Tinh và Thủy Tinh cùng đến một lúc cầu hôn. Cả hai
người đều có tài, vua Hùng không biết gả con cho ai, bèn ra
điều kiện thách đố để dễ bề lựa chọn. Sơn Tinh thắng cuộc,
cưới Mị Nương rồi đưa về núi. Thủy Tinh tức giận dâng
nước đánh Sơn Tinh nhưng bị thua. Từ đó hàng năm Thủy
Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng đều thất bại.
a) Văn bản tóm tắt trên kể lại nội dung của văn bản nào?
Dựa vào đâu mà em nhận ra điều đó?
Văn bản tóm tắt trên có nêu được nội dung chính của
văn bản ấy không?
b) Văn bản tóm tắt trên có gì khác so với văn bản ấy (về
độ dài, về số lượng nhân vật sự việc, về lời văn ...) ?

Văn bản tóm tắt
Vua Hùng thứ
mười tám có một
người con gái đẹp
tên là Mị Nương.
Nhà vua muốn
kén một chàng rể
xứng đáng. Sơn
Tinh và Thủy
Tinh cùng đến
một lúc cầu hôn.
Cả hai người đều
có tài, vua Hùng
không biết gả con
cho ai, bèn ra điều
kiện thách đố để
dễ bề lựa chọn.
Sơn Tinh thắng
cuộc, cưới Mị
Nương rồi đưa về
núi. Thủy Tinh
tức giận dâng
nước đánh Sơn
Tinh nhưng bị
thua. Từ đó hàng
năm Thủy Tinh
dâng nước đánh
Sơn Tinh nhưng
đều thất bại.

Văn bản được tóm tắt:

Vua Hùng thứ 18 có một nàng Công chúa đã đến tuổi lấy chồng, rất xinh đẹp
tên là Mỵ Nương. Vua mới ban truyền trong nhân gian tìm nhân tài kén làm
phò mã. Vua nước Tây Âu mang cau vàng trầu bạc đến dạm hỏi. Vua Hùng
bèn hỏi ý các Lạc Hầu. Họ đáp: “Vua Tây Âu là người hung bạo, lại tuổi già,
hình dạng xú quái, làm sao xứng với Mỵ Nương được”. Vua y theo Lạc Hầu
mà làm, vì thế mà Văn Lang và Tây Âu hiềm khích từ đó. 
Sau có hai chàng trai đến xin hỏi cưới. Cả hai đều rất tài giỏi. Một là Sơn
Tinh (Thần Núi Tản Viên – Thánh Tản), hai là Thủy Tinh (Thần Nước). Sơn
Tinh chỉ tay đến đâu núi rừng mọc lên đến đấy, muông thú đầy đàn. Thủy
Tinh vẫy tay thì nước dâng lên cao, ba ba, thuồng luồng nổi đầy mặt nước.
Nhà vua không biết nên chọn ai, bèn quyết định chỉ gả Mỵ Nương cho người
nào đến trước với sính lễ là một trăm ván cơm nếp, một trăm tệp bánh chưng,
voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi.
Hôm sau, trời vừa hửng sáng, Sơn Tinh đã đến trước cổng thành với tất cả lể
vật cầu hôn công chúa. Vua Hùng rất mừng bèn gả Mỵ Nương cho Sơn Tinh.
Thủy Tinh đến trễ, và ngỡ ngàng khi biết Mỵ Nương đã theo chồng là Sơn
Tinh. Thần lập tức đuổi theo và kêu binh tướng đánh Sơn Tinh để đòi lại Mỵ
Nương.
Hai thần đánh nhau trời long đất lở. Thủy Tinh làm phép dâng nước định dìm
chết Sơn Tinh, Sơn Tinh làm phép cho núi dâng cao cản nước. Thủy Tinh
càng làm nước dâng cao, Sơn Tinh càng làm núi mình cao hơn. Cuối cùng
Thủy Tinh đánh không lại, chịu thua. Từ đó, Sơn Tinh và Mỵ Nương sống vui
vẻ bên nhau.
Tuy nhiên, hàng năm cứ vào khoảng tháng 7 âm lịch, Thủy Tinh lại nhớ đến
thù xưa và dâng nước lên đánh Sơn Tinh.

b) Văn bản tóm tắt trên có gì khác so với văn bản
được tóm tắt (về độ dài, về số lượng nhân vật sự việc,
về lời văn ...) ?
- Độ dài của văn bản tóm tắt ngắn hơn nhiều so với
độ dài của văn bản được tóm tắt.
- Số lượng và nhân vật, sự việc ít hơn (chỉ lựa chọn
sự việc chính và nhân vật quan trọng).
- Văn bản tóm tắt không phải trích nguyên văn từ
tác phẩm Sơn Tinh, Thủy Tinh mà phải là lời của
người tóm tắt.

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:
II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :

Những yêu cầu đối với văn bản
tắt :

II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :
1) Những yêu cầu đối với văn bản tóm tắt :

? Từ việc tìm hiểu trên, hãy cho
biết các yêu cầu đối với một văn
bản tóm tắt?
- Văn bản tóm tắt cần phản ánh
trung thành nội dung của văn bản
được tóm tắt.
- Đáp ứng đúng mục đích và yêu
cầu cần tóm tắt.
- Đảm bảo tính hoàn chỉnh và tính
cân đối.



I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:
II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :

Những yêu cầu đối với văn bản
tắt :
2) Các bước tóm tắt văn bản :

II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :
2) Các bước tóm tắt văn bản :

* Thảo luận nhóm :( 3 phút)

Muốn viết được một văn bản
tóm tắt, theo em phải làm những
việc gì? Những những việc ấy
phải được thực hiện theo trình
tự nào?



- Đọc kĩ tác phẩm được tóm tắt để nắm chắc nội
dung.
- Xác định nội dung chính cần tóm tắt: lựa chọn
nhân vật quan trọng, những sự việc tiêu biểu.
- Sắp xếp nội dung chính theo một trật tự hợp lí.
- Viết văn bản tóm tắt bằng lời văn của mình.
Lưu ý: Khi tóm tắt cần nêu đầy đủ các nội dung

chính, nhân vật quan trọng; bỏ hết các câu chữ
thừa, các nhân vật, sự việc và chi tiết phụ của
truyện.

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:
II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :

Những yêu cầu đối với văn bản
tắt :
2) Các bước tóm tắt văn bản :
Ghi nhớ (SGK/61)

GHI NHỚ
- Tóm tắt văn bản tự sự là dùng lời văn
của mình trình bày một cách ngắn gọn nội
dung chính (bao gồm sự việc tiêu biểu và
nhân vật quan trọng) của văn bản đó.
- Văn bản tóm tắt cần phản ánh trung
thành nội dung của văn bản được tóm tắt.
- Muốn tóm tắt văn bản tự sự, cần đọc kĩ
đề, hiểu đúng chủ đề văn bản, xác định
nội dung chính cần tóm tắt, sắp xếp nội
dung chính ấy theo một trình tự hợp lí,
sau đó viết thành văn bản tóm tắt.

I, THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:
II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :

Những yêu cầu đối với văn bản
tắt :
2) Các bước tóm tắt văn bản :
Ghi nhớ (SGK/61)
BÀI TẬP BỔ SUNG

BÀI TẬP BỔ SUNG

Bài tập 1: Từ đầu năm lớp 8 đến nay, em
đã học những văn bản tự sự nào?
Trong bốn văn bản : Tôi đi học ;
Trong lòng mẹ ; Tức nước vỡ bờ ; Lão
Hạc văn bản nào là khó tóm tắt? Vì sao?
- “ Tôi đi học” và “Trong lòng mẹ” là hai
văn bản tự sự nhưng rất giàu chất thơ lại ít
sự việc (truyện ngắn trữ tình), các tác giả
chủ yếu tập trung miêu tả cảm giác nội
tâm nhân vật nên rất khó tóm tắt.

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:
II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :

Những yêu cầu đối với văn bản
tắt :
2) Các bước tóm tắt văn bản :
Ghi nhớ (SGK/61)
BÀI TẬP BỔ SUNG

BÀI TẬP BỔ SUNG
2) Trong các văn bản đã học sau đây, văn bản
nào không thể tóm tắt theo cách tóm tắt của một
văn bản tự sự ?
A. Thánh Gióng
B. Lão Hạc
C. Ý nghĩa văn chương
D. Thạch Sanh

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:
II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :

Những yêu cầu đối với văn bản
tắt :
2) Các bước tóm tắt văn bản :
Ghi nhớ (SGK/61)
BÀI TẬP BỔ SUNG

BÀI TẬP BỔ SUNG
3) Sắp xếp lại các bước tóm tắt văn bản tự sự sau
đây theo một trình tự hợp lý?
A. Xác định nội dung chính cần tóm tắt : lựa
chọn những sự việc tiêu biểu và nhân vật quan
trọng.
B. Sắp xếp các nhân vật chính theo một trật tự
hợp lý.
C. Đọc kỹ toàn bộ tác phẩm cần tóm tắt để
nắm chắc nội dung của nó.
D. Viết văn bản tóm tắt bằng lời văn của mình.

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:
II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :

Những yêu cầu đối với văn bản
tắt :
2) Các bước tóm tắt văn bản :
Ghi nhớ (SGK/61)
BÀI TẬP BỔ SUNG

BÀI TẬP BỔ SUNG
3) Sắp xếp lại các bước tóm tắt văn bản tự sự sau
đây theo một trình tự hợp lí ?
A. Xác định nội dung chính cần tóm tắt : lựa
chọn những sự việc tiêu biểu và nhân vật quan
trọng.
B. Sắp xếp các nhân vật chính theo một trật tự
hợp lí.
C. Đọc kĩ toàn bộ tác phẩm cần tóm tắt để
nắm chắc nội dung của nó.
D. Viết văn bản tóm tắt bằng lời văn của mình.

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:
II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :

Những yêu cầu đối với văn bản
tắt :
2) Các bước tóm tắt văn bản :
Ghi nhớ (SGK/61)
BÀI TẬP BỔ SUNG

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ
Bài vừa học :

Tiết 18: TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ

- Cần nắm được:
+ Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự ?
+ Những yêu cầu đối với một văn bản tóm
tắt.
+ Các bước tóm tắt văn bản tự sự.
- Mỗi em chọn một văn bản tự sự đã học
trong chương trình tập tóm tắt.

I. THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT VĂN BẢN
TỰ SỰ:
II. CÁCH TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ :

Những yêu cầu đối với văn bản
tắt :
2) Các bước tóm tắt văn bản :
Ghi nhớ (SGK/61)
BÀI TẬP BỔ SUNG

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ

Bài sắp học :

Tiết 19: LUYỆN TẬP TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ
- Đọc lại truyện ngắn "Lão Hạc" của
Nam Cao, xác định những sự việc tiêu biểu
và nhân vật quan trọng để tóm tắt (theo
hướng dẫn sgk/ 61, 62)
- Hãy nêu các sự việc tiêu biểu và các
nhân vật quan trọng trong đoạn trích "Tức
nước vỡ bờ". Viết văn bản tóm tắt khoảng
10 dòng.