CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM HỌC SINH!

KHỞI ĐỘNG

Lật mảnh ghép

2

Tre già măng mọc

1

Mật ngọt chết ruồi

3

Đem con bỏ chợ

Bảy nổi ba chìm

4

Tiết 19 - Tiếng Việt

Tiết 19 : THỰC HÀNH VỀ THÀNH NGỮ, ĐIỂN CỐ

A. Thực hành về thành ngữ
I. Ôn tập lý thuyết
Khái niệm

Thành ngữ là một tổ hợp từ cố định,
có cấu tạo ngắn gọn, hàm súc, giàu
hình ảnh

Đặc điểm

+ Tính hình tượng: cách nói có hình ảnh
+ Tính khái quát: ý nghĩa sâu xa
+ Tính biểu cảm: bộc lộ thái độ, tình cảm

Tiết 19: THỰC HÀNH VỀ THÀNH NGỮ, ĐIỂN CỐ

II. Thực hành
Nhận diện
Bài tập 1

Phân tích giá trị
biểu đạt
Bài 2, bài 5

Sử dụng thành
ngữ
Bài 6

Tiết 19: THỰC HÀNH VỀ THÀNH NGỮ, ĐIỂN CỐ

II/ Thực hành
* Bài tập 1
Tìm thành ngữ trong đoạn thơ sau, phân biệt với từ
ngữ thông thường về cấu tạo và đặc điểm ý nghĩa.

Một duyên hai nợ

Năm nắng mười mưa

Một duyên hai nợ

Năm nắng mười mưa

Ngắn gọn, hàm súc, cấu
tạo ổn định.

Ý nói một mình phải
đảm đang công việc
gia đình để nuôi cả
chồng và con.
Vất vả cực nhọc, chịu
đựng dãi dầu nắng
mưa.

Dài dòng, cấu tạo
không ổn định, ý loãng.

* Bài tập 2 :
Phân tích giá trị nghệ thuật của các thành ngữ in đậm (về
tính hình tượng, tính biểu cảm, tính hàm súc) trong
các câu thơ sau :
- Người nách thước, kẻ tay đao,
Đầu trâu mặt ngựa, ào ào như sôi .
- Một đời được mấy anh hùng,
Bõ chi cá chậu chim lồng mà chơi !
- Đội trời đạp đất ở đời,
Họ Từ tên Hải vốn người Việt Đông.
(Nguyễn Du-Truyện Kiều )

Nhóm 1
Người nách thước, kẻ tay đao,
Đầu trâu mặt ngựa, ào ào như sôi

Nhóm 2
Một đời được mấy anh hùng
Bõ chi cá chậu chim lồng mà chơi!

Nhóm 3
Đội trời đạp đất ở đời,
Họ Từ tên Hải vốn người Việt Đông.

Hành trình vui nhộn

Hành trình vui nhộn

- Hình thức:
Các thành viên của nhóm này sẽ lần
lượt đến 2 nhóm bạn để trải nghiệm.
-Thực hiện:
+ Mỗi nhóm cử 1 bạn thuyết trình
tại vị trí của nhóm.
+ Khi có hiệu lệnh của GV, các
nhóm sẽ di chuyển theo chiều kim
đồng hồ đến nhóm bên cạnh nghe
thuyết trình và đặt câu hỏi khi còn
băn khoăn.
Nghe tiếp hiệu lệnh, di chuyển 1
vòng nữa và kết thúc hành trình.
+ HS báo cáo kết quả.

* Bài tập 2
Giá trị
Thành ngữ

Đầu trâu
mặt ngựa

Cá chậu
chim lồng

Tính hình tượng

Tính hàm súc

.Hình ảnh đầu con Sự

Tính biểu cảm

trâu, mặt con
ngựa

hung bạo,
thú vật, vô nhân
tính của bọn sai
nha.

Hình ảnh con cá
trong chậu, con
chim trong lồng.

Thái độ chán
Cảnh sống tù
ghét với cuộc
túng, chật hẹp,
sống gò bó, mất
mất tự do.
tự do.

Hành động đội
Đội trời đạp
trời đạp đất.
đất

Thái độ lên án,
căm ghét.

Lối sống và Thái độ ca ngợi,
hành động tự ngưỡng mộ khí
do, ngang tàng. phách Từ Hải.

* Bài tập 5 :
Thay thế thành ngữ trong những câu sau bằng các từ
ngữ thông thường, tương đương về nghĩa. Nhận xét
sự khác biệt và hiệu quả của mỗi cách diễn đạt.
a) Này các cậu, đừng có mà ma cũ bắt nạt ma mới.
Cậu ấy vừa mới chân ướt chân ráo đến, mình phải
tìm cách giúp đỡ chứ .
b) Họ không đi tham quan, không đi thực tế kiểu
cưỡi ngựa xem hoa mà đi chiến đấu thật sự, đi làm
nhiệm vụ của những chiến sĩ bình thường…

*Bài tập 5
Ma cũ bắt nạt ma mới

Chân ướt chân ráo
Cưỡi ngựa xem hoa

a) vừa mới đến, còn lạ lẫm
b) làm việc qua loa
c) bắt nạt người mới

Nếu thay thế thành ngữ bằng các từ ngữ thông thường
=> Mất đi sắc thái biểu cảm, tính hình tượng và sự hàm
súc.

*Bài tập 6
Thực hành đặt câu với thành ngữ
- Hình thức: Ba nhóm là ba đội thi
- Yêu cầu:
+ Đặt câu với các thành ngữ trong thời gian 2
phút. Mỗi đội có 1 phút trình bày.
+ Mỗi câu đúng được tính 1 điểm.
+ Câu sử dụng thành ngữ khó được nhân đôi số
điểm.
+ Đội nhiều điểm nhất sẽ nhận được 1 phần quà.

Sinh nở
bình an,
mẹ con
đều khỏe
mạnh
VD: Chị ấy
đã mẹ tròn
con vuông.
Mẹ tròn con vuông

Nấu sử sôi kinh

Chăm chỉ,
cần cù trong
học tập.
VD: Học
sinh lớp 12
phải nấu sử
sôi kinh mới
mong đỗ đại
học được.

VẬN DỤNG
Hãy theo dõi hoạt cảnh sau và tìm những
thành ngữ được sử dụng trong lời thoại.

MỞ RỘNG, SÁNG TẠO

Em có đồng tình với việc nhiều bạn trẻ ngày
nay thích sử dụng và lạm dụng các ngữ có
hình thức na ná giống thành ngữ dân gian
(VD: Sát thủ đầu mưng mủ, Phê như con tê
tê, Ngất ngây con gà tây….) không? Vì sao?

CHÚC QUÝ THẦY CÔ VÀ
CÁC EM MẠNH KHỎE,
HẠNH PHÚC!