TRƯỜNG THCS -THPT NGÔI SAO
MÔN: SINH HỌC 10
NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG
CÁC EM HỌC SINH

HS quan sát một số hình ảnh và yêu cầu HS dự đoán nguyên
nhân của các hiện tượng này?

Hiện tượng khô da do thiếu nước Hiện tượng cây khô cháy do nắng gắt và hạn
hán.

Một số triệu chứng của cây
Triệu chứng thiếu Nitơ :

Cây bắp

Cây mía

Triệu chứng thiếu P :

Cây mía

Cam

Triệu chứng thiếu K :

Cây mía

Cây ớt

Cơ thể các sinh vật sống đều cần cung cấp một lượng nhất
định nước và các chất dinh dưỡng để duy trì hoạt động của các
mô, tế bào, cơ quan, hệ cơ quan,… nếu thiếu chất dinh dưỡng,
các bộ phận sẽ hoạt động kém hiệu quả, đồng thời, cơ thể sẽ có
các phản ứng khác nhau, biểu hiện ra bên ngoài. Để biết được
vai trò của các nguyên tố hóa học và nước đối với cơ thể sống,
chúng ta hãy cùng bắt đầu bài hôm nay – Bài 5: Các nguyên tố
hóa học và nước.

Tiết 8 BÀI 5: CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
VÀ NƯỚC

I
II

Các nguyên tố hóa học

Nước và vai trò sinh học của nước

I.Các nguyên tố hóa học
1. Các nguyên tố hóa học có trong tế bào

+ Hiện nay, có những nguyên tố nào được tìm thấy trong cơ
thể sinh vật?
+ Kể tên các nguyên tố chiếm tỉ lệ lớn trong cơ thể người?

I.Các nguyên tố hóa học
1. Các nguyên tố hóa học có trong tế bào
- Hiện nay, có khoảng 25 nguyên tố được biết là có vai trò quan
trọng đối với sự sống.
- Mỗi nguyên tố chiếm tỉ lệ khác nhau, trong đó các nguyên tố
C, H, O,N chiếm khoảng 96,3 % khối lượng chất khô của tế
bào.
- Dựa vào tỉ lệ có trong cơ thể mà các nguyên tố hoá học được
chia thành hai loại: nguyên tố đa lượng và nguyên tổ vi lượng.

2. Vai trò của nguyên tố carbon

https://youtu.be/ZDo9J3radfw

Cho biết cấu trúc của nguyên tử carbon có đặc điểm gì giúp
nó trở thành nguyên tố có vai trò quan trọng trong tế bào?

2. Vai trò của nguyên tố carbon
- Nguyên tử carbon có bốn electron ở lớp ngoài cùng nên có
thể cho đi hoặc thu về bốn electron để có đủ tám electron ở
lớp ngoài cùng => có thể hình thành liên kết với các nguyên
tử khác (C, H, O, N, P, S).
- Nhờ đặc điểm này, carbon có thể hình thành các mạch
carbon với cấu trúc khác nhau, là cơ sở hình thành vô số hợp
chất hữu cơ.

3. Vai trò của các nguyên tố hóa học

N, P, K, Ca, Mg, S
NGUYÊN TỐ ĐẠI LƯỢNG

1

Fe, Mn, Bo, Clo,
Zn, Cu, Mo, Ni

NGUYÊN TỐ VI LƯỢNG

đóng vai trò cấu trúc của tế bào, cơ
thể; điều tiết các quá trình sinh lí.
đóng vai trò hoạt hóa các enzim.

2
3
4
5

II. Nước và vai trò sinh học của nước
1. Cấu tạo và tính chất của nước

+ Quan sát hình 5.3a và cho biết các nguyên tử cấu tạo nên
phân tử nước mang điện tích gì? Tại sao? Tính phân cực của
phân tử nước là do đâu?

- Một phân tử nước được cấu tạo từ một nguyên tử oxygen liên
kết với hai nguyên tử hydrogen bằng liên kết cộng hoá trị (là
liên kết được hình thành do dùng chung cặp electron).
- Đầu oxygen của phân tử nước sẽ mang điện tích âm, còn đầu
hydrogen sẽ mang điện tích dương => Tính phân cực của phân
tử nước.
- Trong tế bào, nước tồn tại ở hai dạng: nước tự do và nước
liên kết.
- Nhờ sự liên kết giữa các phân tử nước với nhau và khả năng
liên kết của nước vào thành tế bào đã tạo nên cột nước liên tục
giúp quá trình vận chuyển nước trong thân cây; tạo ra sức
căng bề mặt

2. Vai trò sinh học của nước trong tế bào
Nếu chúng ta bị thiếu nước sẽ xảy ra hậu quả gì?

Vì sao vào mùa hè đứng dưới
bóng cây mát hơn dưới mái che
bằng vật liệu xây dựng?

 Vật liệu xây dựng hấp thụ nhiệt làm cho
nhiệt độ tăng cao, còn lá cây thoát hơi nước
làm hạ nhiệt độ môi trường xung quanh lá.
Nhờ vậy, không khí dưới bóng cây vào những
ngày hè nóng bức mát hơn so với không khí
duới mái nhà che bằng vật liệu xây dựng.

2. Vai trò sinh học của nước trong tế bào
+ Là thành phần chính cấu tạo nên tế bào;
+ Là dung môi hoà tan nhiều chất cần thiết, vừa là nguyên
liệu;
+ Là môi trường cho nhiều phản ứng sinh oá xảy ra trong tế
bào để duy trì sự sống;
+ Nước còn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự
cân bằng và ổn định nhiệt độ của tế bào và cơ thể.

LUYỆN TẬP
1. Tại sao phần lớn các loại thuốc chữa bệnh thường được
sản xuất dưới dạng muối?
Muối là hợp chất phân cực mạnh, rất dễ hòa tan trong nước.
Các loại thuốc được sản xuất dưới dạng muối để dễ bảo quản
và khi thuốc vào cơ thể người sẽ tan ngay ra thành ion.

2. Khi cơ thể con người bị thiếu sắt, i-ốt và calcium thì có tác hại
như thế nào đến sức khỏe?
- Sắt là thành phần cấu tạo nên hemoglobin có chức năng vận
chuyển oxygen, nên thiếu sắt dẫn đến thiếu máu.
- Thiếu iod dẫn đến bướu cổ.
- Thiếu Canxi dẫn đến đến còi xương.

3. Khi để rau, củ trong ngăn đá tủ lạnh sau đó lấy ra ngoài thì sẽ
bị hỏng rất nhanh. Hãy vận dụng các kĩ năng trong tiến trình
nghiên cứu để giải thích và kết luận về vấn đề trên?
Khi để rau củ trong ngăn đá tử lạnh sau đó lấy ra ngoài thì sẽ
hỏng rất nhanh vì Khi để vào ngăn đá thì nước của lá rau bị
đóng băng. Liên kết hiđrô của nước đóng băng luôn bền
vững, thể tích tế bào tăng. Cấu trúc tế bào bị phá vỡ, nên khi
để ra ngoài môi trường thì tế bào lá rau nhanh bị hỏng.

VẬN DỤNG
Trồng 2 cây cùng loài, cùng độ tuổi vào hai chậu được
đánh số 1 và 2.
+ Chậu 1: Chỉ bón phân mà không tưới nước.
+ Chậu 2: Vừa bón phân vừa tưới nước.
Quan sát kết quả và so sánh hai cây ở hai chậu sau 3 - 5
ngày. Giải thích.
* Tại sao khi bón phân cho cây trồng cần phải kết hợp với
việc tưới nước?

Hướng dẫn về nhà
- Ôn lại kiến thức đã học.
- Làm bài tập trong Sách bài tập Sinh học 10.
- Đọc và tìm hiểu trước Bài 6: Các phân tử sinh học trong
tế bào.