CHÀO MỪNG QUÝ THẦY
CÔ ĐẾN DỰ GiỜ THĂM
LỚP

Nối các thông tin ở hai cột cho phù hợp
a. Cách phân tích

b. Mục đích của thao
tác lập luận phân tích

c. Yêu cầu của thao
tác lập luận phân tích

1. Khi phân tích cần đi sâu vào từng yếu
tố, từng khía cạnh, song cần đặc biệt lưu
ý tới mối quan hệ giữa chúng với nhau
trong một chỉnh thể toàn vẹn

2. Khi phân tích cần chia, tách đối tượng
thành các yếu tố theo các tiêu chí, quan
hệ nhất định (…) rồi tổng hợp lại

3. Làm rõ những đặc điểm về nội dung,
hình thức, cấu trúc, và các mối quan hệ
bên trong, bên ngoài của đối tượng

KHỞI
ĐỘNG

Khỏe như voi.

ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ

Thân em như tấm lụa đào.
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai

Cao – thấp
Béo – gầy

THAO TÁC LẬP LUẬN SO SÁNH

I.

Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận so sánh

1. Tìm hiểu ngữ liệu
VD1: “Yêu người, đó là một truyền thống cũ. Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm
khúc đã nói đến con người. Nhưng dù sao cũng là mới bàn đến một hạng người.
Với Kiều, Nguyễn Du đã nói đến cả xã hội người. Với Chiêu hồn thì cả loài
người được bàn đến…Chiêu hồn con người trong cái chết. Chiêu hồn con người
trong từng giới, từng loài, “mười loài là những loài nào” với những nét cộng
đồng phổ biến, điển hình của từng loài một.
Tôi muốn nói đến bài văn “Chiêu hồn”, một tác phẩm có một không hai trong
nền văn học chúng ta. ( Nghĩ mà xem, trước Chiêu hồn chưa có bài văn nào đem
cái “run rẩy mới” ấy vào văn học. Sau Chiêu hồn, lại càng không.) Nếu Truyện
Kiều nâng cao lịch sử thơ ca, thì Chiêu hồn đã mở rộng địa dư của nó qua một
vùng xưa nay ít ai động tới: cõi chết”.
(TT Chế Lan Viên, tập 2.)

Nhóm 1
Nhóm 2

Xác định đối tượng được so sánh và đối tượng so
sánh?

Phân tích điểm giống nhau giữa đối tượng
được so sánh và đối tượng so sánh?

Nhóm 3

Nhóm 4

Phân tích điểm khác nhau giữa đối tượng
được so sánh và đối tượng so sánh?

Phân tích mục đích so sánh trong đoạn
trích?

I.

Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận so sánh

1. Tìm hiểu ngữ liệu
VD1: “Yêu người, đó là một truyền thống cũ. Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm
khúc đã nói đến con người. Nhưng dù sao cũng là mới bàn đến một hạng người.
Với Kiều, Nguyễn Du đã nói đến cả xã hội người. Với Chiêu hồn thì cả loài
người được bàn đến…Chiêu hồn con người trong cái chết. Chiêu hồn con người
trong từng giới, từng loài, “mười loài là những loài nào” với những nét cộng
đồng phổ biến, điển hình của từng loài một.
Tôi muốn nói đến bài văn “Chiêu hồn”, một tác phẩm có một không hai trong
nền văn học chúng ta. ( Nghĩ mà xem, trước Chiêu hồn chưa có bài văn nào đem
cái “run rẩy mới” ấy vào văn học. Sau Chiêu hồn, lại càng không.) Nếu Truyện
Kiều nâng cao lịch sử thơ ca, thì Chiêu hồn đã mở rộng địa dư của nó qua một
vùng xưa nay ít ai động tới: cõi chết”.
(TT Chế Lan Viên, tập 2.)

Tiêu chí

Đối tượng được so sánh
Đối tượng so sánh
Điểm giống
Khác nhau

Mục đích

Ví dụ 1

Tiêu chí

Ví dụ 1

Đối tượng
được so sánh

Bài “Văn chiêu hồn”

Đối tượng so sánh

Điểm giống
Khác nhau

Mục đích

Bài “Chinh phụ ngâm”, “Cung oán
ngâm khúc”, “Truyện Kiều”.
Đều nói về truyền thống cũ,
truyền thống yêu người.
- Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm khúc,một hạng
người (người phụ nữ có chồng đi chinh chiến, người
phụ nữ bị vua lạnh nhạt).
- Truyện Kiều cả xã hội người, Văn Chiêu hồn cả loài
người (Lúc sống và lúc chết).
- Làm nổi bật vẻ đẹp độc đáo của tác phẩm“Văn
chiêu hồn” và tài năng của Nguyễn Du.

THAO TÁC LẬP LUẬN SO SÁNH

I. Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận so sánh.
1. Tìm hiểu ngữ liệu:

YêuYêu
người,
đó là
truyền
thống
cũ. “Chinh phụ ngâm”, “Cung oán ngâm khúc” đã nói
người,
đómột
là một
truyền
thống
đến con người. Nhưng dù sao cũngcũ
là mới bàn đến một hạng người. Với “Kiều”, Nguyễn
Du đã nói đến cả xã hội người. Với “Chiêu hồn” thì cả loài người được bàn đến…..
“Chiêu hồn”, con người trong cái chết. “Chiêu hồn”, con người trong từng giới, từng
loài, “mười loài là những loài nào” với những nét cộng đồng phổ biến, điển hình của
từng loài một”.
Tôi muốn nói đến bài văn “Chiêu hồn”, một tác phẩm có một không hai trong nền văn
học chúng ta. (Nghĩ mà xem, trước “Chiêu hồn”chưa hề có bài văn nào đem cái “run rẩy
mới” ấy vào văn học. Sau “Chiêu hồn”, lại càng không.) Nếu “Truyện Kiều” nâng cao
lịch sử thơ ca, thì “Chiêu hồn” đã mở rộng địa dư của nó qua một vùng xưa nay ít ai
động tới: cõi chết.
(Theo Tuyển tập Chế Lan Viên, tập II, NXB Văn học, Hà Nội,1990)

VD2: “Từng nghe nói rằng: người hiền xuất hiện ở đời,
thì như ngôi sao sáng trên trời cao. Sao sáng ắt chầu về
ngôi Bắc thần, người hiền ắt làm sứ giả cho thiên tử. Nếu
như che mất ánh sáng, giấu đi vẻ đẹp, có tài mà không
được đời dùng thì đó không phải là ý trời sinh ra người
hiền vậy ”.
(Chiếu cầu hiền- Ngô Thì Nhậm).

Tiêu chí

Ví dụ 2

Đối tượng được Người hiền tài
so sánh
Đối tượng so Ngôi sao sáng trên trời cao.
sánh
Điểm giống
Sao sáng chầu về ngôi Bắc thần

- Người hiền phục vụ cho thiên tử
Khác nhau

Mục đích

Vai trò trách nhiệm của người hiền đối
với đất nước.

THAO TÁC LẬP LUẬN SO SÁNH
I. Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận so sánh.
1. Tìm hiểu ngữ liệu:
2. Kết luận
* Mục đích:
- Sáng rõ đối tượng đang so sánh trong mối tương quan với các đối tượng
khác.
- Cụ thể, sinh động và có sức thuyết phục.

* Yêu cầu:
-Xác định được các đối tượng so sánh.
-Tìm điểm giống, khác nhau giữa các đối tượng.
-Nêu rõ quan điểm, ý kiến của người nói (người viết).

“…Như

nước Đại Việt ta từ trước,
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu.
Núi sông bờ cõi đã chia,
Phong tục Bắc Nam cũng khác.
Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời gây nền độc lập,
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương.
Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau,
Song hào kiệt đời nào cũng có...”
(Nguyễn Trãi, Đại cáo bình Ngô)

“…Như nước Đại Việt ta từ trước,
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu.
Núi sông bờ cõi đã chia,
Phong tục Bắc Nam cũng khác.
Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời gây nền độc lập,
Cùng Hán, Đường, Tống Nguyên mỗi bên xưng đế một phương.
Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau,
Song hào kiệt đời nào cũng có...”
(Nguyễn Trãi, Đại cáo bình Ngô)
1.Trong đoạn trích, tác giả đã so sánh “Bắc” với “Nam” về những mặt nào?
Phương diện so sánh:
_Giống nhau: ““Bắc”, “Nam” đều có đầy đủ yếu tố cấu thành một quốc gia văn
minh: Tên nước, văn hiến, lãnh thổ, phong tục, chính quyền riêng, hào kiệt.
_Khác nhau: +Nước Nam ta có: .Tên nước: Đại Việt
.Nền văn hiến riêng
.Lãnh thổ: đã chia
.Phong tục: khác nhau
.Chính quyền riêng: Triệu, Đinh, Lí, Trần
.Hào kiệt: đời nào cũng có
+Nước phương Bắc: .Triều đại: Hán, Đường, Tống, Nguyên

Đại Việt là một nước độc lập tự chủ. Do đó, mọi
mưu toan thôn tính Đại Việt là trái với đạo lí,
không thể chấp nhận được.

Bằng thao tác lập luận so sánh: Vấn đề nghị luận trở
nên cụ thể, rõ ràng, sinh động; lập luận chặt chẽ, rõ
ràng, có sức thuyết phục lớn.

Đặt các đối tượng trên cùng
bình diện và cùng một tiêu chí.

CÁCH
SO
SÁNH

So sánh phải dựa trên tiêu chí
rõ ràng.

Nêu rõ ý kiến, quan điểm của
người viết.

Em hãy hoàn thiện bảng so sánh thao tác lập luận phân tích và thao tác
lập luận so sánh?
Tiêu chí

Thao tác lập luận phân tích

Thao tác lập luận so sánh

1. Mục đích

Làm rõ những đặc điểm của
đối tượng.

Làm rõ đối tượng đang nghiên cứu
trong tương quan với đối tượng khác.

2. Yêu cầu

Cần đi sâu vào từng yếu tố,
từng khía cạnh.

Tìm ra được điểm giống và khác nhau
của đối tượng.

3. Phân loại

a. Quan hệ nguyên nhân-kết
quả
b. Quan hệ liên hệ, đối chiếu.
c. Quan hệ nội bộ của đối
tượng
d. Phân tích theo sự đánh giá
chủ quan của người bình
luận.

a. So sánh tương đồng
b. So sánh tương phản

4. Cách tạo
một lập luận
trong bài văn
nghị luận.

Cần chia, tách đối tượng thành Phải đặt đối tượng vào cùng một bình
các yếu tố theo những tiêu chí, diệ, đánh giá trên cùng một tiêu chí.
quan hệ nhất định rồi tổng hợp
lại.

Bài tập về nhà

Đề: Viết đoạn văn nghị luận xã hội (từ
3 đến 5 câu) bàn về ý thức của mọi người
trong việc phòng chống dịch bệnh Covid-19
(có sử dụng thao tác lập luận so sánh).