Bài 19. Mối quan hệ giữa gen
và tính trạng

I. Mối quan hệ giữa ARN và prôtêin
Hãy cho biết cấu trúc trung gian và vai trò của nó trong mối quan hệ
giữa gen và prôtêin?

 mARN là cấu trúc trung gian trong mối quan hệ giữa gen và prôtêin,
có vai trò truyền đạt thông tin và cấu trúc của prôtêin do gen quy định
tổng hợp từ nhân ra tế bào chất

I. Mối quan hệ giữa ARN và prôtêin

 mARN sau khi được hình thành rời khỏi nhân ra chất tế bào
để tổng hợp chuỗi axit amin mà thực chất là xác định trật tự
sắp xếp của các axit amin

 Phản ánh mối quan hệ mật thiết giữa ARN và prôtêin với
nhau

I. Mối quan hệ giữa ARN và prôtêin
Quan sát hình 19.1 và
trả lời các câu hỏi sau:
- Các loại nuclêôtit ở
mARN và tARN liên kết
với nhau?
- Tương quan về số
lượng giữa axit amin và
nuclêôtit của mARN khi
ở trong ribôxôm

I. Mối quan hệ giữa ARN và prôtêin
Quan sát hình 19.1 và trả lời các câu hỏi sau:
Các loại nuclêôtit ở mARN và tARN liên kết với nhau?
 Các loại nucleotit ở mARN và tARN kết hợp với nhau từng
cặp theo NTBS: A liên kết U; G liên kết  X.

Tương quan về số lượng giữa axit amin và nuclêôtit của
mARN khi ở trong ribôxôm?
 Cứ 3 nuclêôtit quy định 1 loại axit amin trong chuỗi prôtêin

I. Mối quan hệ giữa ARN và prôtêin



® Sự tạo thành chuỗi của axit amin dựa trên khuôn mẫu của
mARN và diễn ra theo NTBS (A-T, G-X; theo tương quan
cứ 3 nuclêôtit ứng với một axit amin
 Trình tự các nuclêôtit trên mARN quy định trình tự các axit
amin trong prôtêin

II. Mối quan hệ giữa gen và tính trạng


Dựa vào quá trình hình thành ARN, quá trình hình thành chuỗi
axit amin và chức năng của prôtêin có thể khái quát mối liên
hệ giữa gen và tính trạng theo sơ đồ sau:
Gen
(một đoạn ADN)

1

mARN

2

Prôtêin
3
Tính trạng

II. Mối quan hệ giữa gen và tính trạng
Gen
(một đoạn ADN)

1

mARN

2

Prôtêin
3

 Từ sơ đồ đó, hãy giải thích:

Tính trạng

- Mối liên hệ giữa các thành phần có trong sơ đồ theo trật tự
1,2,3
- Bản chất của mối liên hệ trong sơ đồ

II. Mối quan hệ giữa gen và tính trạng
 Từ sơ đồ đó, hãy giải thích:
Mối liên hệ giữa các thành phần có trong sơ đồ theo trật tự 1,2,3
1. Gen là khuôn mẫu để tổng hợp mARN.
2. mARN là khuôn mẫu để tổng hợp axit amin cấu thành nên prôtêin.
3. Prôtêin chịu tác động của môi trường trực tiếp biểu hiện thành tính
trạng của cơ thể.
Bản chất của mối liên hệ trong sơ đồ
 Là trình tự các nuclêôtit trong gen (ADN) quy định trình tự các
nuclêôtit trong mARN, qua đó quy định trình tự các axit amin cấu thành
prôtêin. Prôtêin tham gia vào cấu trúc hoạt động sinh lí của tế bào, từ đó
biểu hiện thành tính trạng của cơ thể.

II. Mối quan hệ giữa gen và tính trạng



- Mối liên hệ đó cho thấy: thông tin
về cấu trúc của phân tử prôtêin
(thành phần, số lượng và trình tự
sắp xếp axit amin) đã được xác
định bởi dãy nuclêôtit trong mạch
ADN
- Mạch này được dùng làm mẫu để
tổng hợp ra mạch mARN diễn ra
trong nhân. Tiếp theo, mạch ARN
làm lại khuôn để tổng hợp chuỗi
axit amin diễn ra ở chất tế bào

II. Mối quan hệ giữa gen và tính trạng
Bản chất của mối liên hệ “Gen (một đoạn ADN)  mARN  Prôtêin 
tính trạng” chính là trình tự của các nuclêôtit trong mạch khuôn của
ADN quy định trình tự các nuclêôtit trong mạch mARN, sau đó trình tự
này quy định trình tự các axit amin trong cấu trúc bậc 1 của prôtêin.
Prôtêin trực tiếp tham gia vào cấu trúc và hoạt động sinh lí của tế bào, từ
đó biểu hiện thành tính trạng của cơ thể. Thông qua prôtêin, giữa gen và
tính trạng có mối quan hệ mật thiết với nhau, cụ thể là gen quy định tính
trạng.

BÀI TẬP CŨNG CỐ
Bài tập 1: Nêu mối quan hệ giữa gen và ARN, giữa ARN và prôtêin?
Giữa gen và ARN, giữa ARN và prôtêin có mối quan hệ chặt chẽ với
nhau: ADN là khuôn mẫu quy định tổng hợp ARN, ARN lại là khuôn để
tổng hợp chuỗi axit amin quy định cấu trúc của prôtêin. Từ đó, prôtêin
trực tiếp biểu hiện thành tính trạng của cơ thể.

BÀI TẬP CŨNG CỐ
Bài tập 2: Nguyên tắc bổ sung được biểu hiện trong mối quan hệ ở sơ
đồ dưới đây như thế nào?

Nguyên tắc bổ sung được biểu hiện trong mối quan hệ:
 - Trình tự các nuclêôtit trong ADN quy định trình tự các nuclêôtit trong
mARN theo nguyên tắc bổ sung: A liên kết với U, T liên kết với A, G liên
kết với X và X liên kết với G.
 - mARN sau khi được hình thành rời nhân ra tế bào chất để tổng hợp
chuỗi axit amin, mà thực chất là xác định trật tự sắp xếp của các axit
amin. Sự tạo thành chuỗi axit amin dựa trên khuôn mẫu của mARN và
diễn ra theo nguyên tắc bổ sung trong đó A liên kết với U, G liên kết với
X, đồng thời tương quan cứ 3 nuclêôtit ứng với một axit amin.

BÀI TẬP CŨNG CỐ
Bài tập 3: Nêu bản chất của mối quan hệ giữa gen và tính trạng qua sơ
đồ:

- Bản chất mối quan hệ giữa gen và tính trạng qua sơ đồ là trình tự các
nuclêôtit trong mạch khuân của ADN quy định trình tự các nuclêôtit
trong mARN, qua đó quy định trình tự các axit amin trong cấu trúc bậc 1
của prôtêin. Prôtêin trực tiếp tham gia vào cấu trúc và hoạt động sinh lí
của tế bào, từ đó biểu hiện thành tính trạng của cơ thể. Như vậy, thông
qua prôtêin giữa gen và tính trạng có mối quan hệ mật thiết với nhau,
hay gen quy định tính trạng.