KHỞI ĐỘNG

Câu hỏi số 1

Bài hát trên gợi lại thời kì oanh liệt nào
của đất nước ta?

1

Kháng chiến chống Mĩ
Kháng chiến chống Pháp
Kháng chiến chống Nhật
Cả ba phương án a, b, c
0

1

2

3

4

5

6

7

8

Đ

9

10

2

Ai được coi là những tác giả tiêu biểu của
thơ ca chống Pháp

Quang Dũng, Tố Hữu
Quang Dũng, Xuân Quỳnh
Tố Hữu, Thanh Thảo
Tố Hữu, Nguyễn Khoa Điềm
0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Đ

Nhân vật trung tâm của giai đoạn văn
học này là ai?

3

Người nông dân
Người phụ nữ
Người lính
Cả 3 đáp án đều sai
0

1

2

3

4

5

6

7

Đ

8

9

10

Bài thơ nào có cùng đề tài viết
về người lính?

4

Đây thôn Vĩ Dạ
Câu cá mùa thu
Tự tình
Đồng chí
0

1

2

3

4

Đ

5

6

7

8

9

10

T¢Y TiÕN

Quang Dũng

Cấu trúc bài học
I. Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản
III. Tổng kết
IV. Luyện tập
V. Vận dụng

I. TÌM HIỂU CHUNG

Trình bày những nét chính
về tác giả và tác phẩm?

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả

Quang Dũng

Nghệ sĩ đa tài:
làm thơ, viết
văn, vẽ tranh,
soạn nhạc

Phong cách thơ:
phóng khoáng,
hồn hậu, lãng
mạn và tài hoa.

Nhà thơ

Gió heo nổi sớm, nắng thu về
Chuồn chuồn cánh mỏng lại bay đi
Rỡn từng ngọn cỏ may khô úa
Cánh nhạn tung trời thêu biệt li
Không một quán lều chưa phá.
Na pan, bom bướm, bom dây
Nhưng bên những hố bom
Chuối, đu đủ lại trồng quanh
Quán lều thay lá mới
Mùi lạt thơm xanh
(Đường Mười hai)

(Thu)

Họa sĩ

Nhạc sĩ

2. Tác phẩm
Hoàn cảnh
sáng tác

Viết vào
năm 1948 ở
Phù Lưu
Chanh, khi
ông chuyển
đơn vị khác.

Nhan đề

Nhớ Tây tiến
Tây tiến
Trích trong đập
- Mây đầu ô

Binh đoàn
Tây tiến

Bố cục

(SGK)

4 phần

Bố cục: 4 phần
Tây Tiến
Đoạn 1:
Nhớ về vùng
đất miền Tây
và người lính
Tây Tiến

Đoạn 2:
Nhớ kỉ niệm
đêm hội
và sông nước
miền Tây Bắc

Đoạn 3:
Chân dung
người lính
Tây Tiến

Đoạn kết:
Lời hẹn ước
và sự gắn bó
sâu sắc

Cảm xúc chủ đạo: Nỗi nhớ về vùng đất Tây Bắc và đồng
đội Tây Tiến.

Địa bàn rộng lớn, hoang vu, hiểm trở, rừng thiêng nước độc

Cựu chiến binh Tây Tiến với con đường Tây Tiến mới
được đặt tên

II. Đọc – hiểu văn bản
1. Vẻ đẹp thiên nhiên Tây Bắc và hình tượng người lính Tây Tiến:

1. Vẻ đẹp thiên nhiên Tây Bắc và hình tượng người lính Tây Tiến:
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sông Mã – Tây Tiến

Hai câu thơ mở đầu là hình
Vớiảnh
tình
gắn
bóCó
sâuý nghĩa
đậm
và cảm
tên gọi
nào?
gì trong cảm xúc của tác giả?

 Con sông, núi rừng, đơn vị, nay đã trở
thành niềm khắc khoải, tha thiết nhớ về.

+ Câu cảm thán
+ Từ láy: chơi vơi

 Nhấn mạnh, khắc sâu nỗi nhớ, vừa giản
dị vừa bền chặt.

+ Điệp từ “nhớ”
-“Tây Tiến ơi!”: tiếng gọi thân thương
-“Nhớ chơi vơi”: là nỗi nhớ mênh mông, lửng lơ,
không định hình,NHỚ
bao trùm
không gian, thời
CHƠIcảVƠI…
gian.
 Nỗi nhớ đến hụt hẫng, khắc khoải, tiếc nuối,
bật lên thành tiếng gọi Tây Tiến ơi của tác
giả.

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi

Sài Khao

Gợi sự xa xôi, hoang dã,
với những ấn tượng khó
phai.

sương lấp đoàn quân

Câu 3,4 : Những địa danh
nào được nhắc đến và vì
mỏi
điều gì?

Sự gian khổ, giàu chất
hiện thực

Mường Lát

hoa về trong đêm hơi

Nét lãng mạn, đậm
chất thơ

 Tạo sự cân bằng, hài hòa về nhịp điệu, cảm xúc và hình ảnh.

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Những từ ngữ giàu giá trị tạo
hình: “khúc khuỷu”, “thăm
thẳm”, “cồn mây”, “súng ngửi
trời” , diễn tả không gian núi
rừng như thế nào?

- Điệp từ “dốc”
 Sự hiểm trở, trùng điệp, cao vút
của núi đồi miền Tây.
- Từ láy + thanh trắc: “khúc
khuỷu”, “thăm thẳm”
 Sự trúc trắc, gập ghềnh rất khó đi. Tài hoa về nghệ thuật
lựa chọn từ ngữ “Thăm thẳm”

- Heo hút cồn mây



- Nhân hóa: súng ngửi trời



Diễn tả sự hoang vắng, độ cao
của núi
Hóm hỉnh, tinh nghịch, hồn nhiên
của người lính Tây Tiến

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

“Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống”
- Sự thay đổi đột ngột của cảm giác “ngàn thước
lên cao” – “ngàn thước xuống”:
THĂM THẲM

CHÓT VÓT

Câu thơ như bị bẻ đôi
 Hình tượng thơ cân xứng hài hòa, cảnh tượng núi rừng hùng vĩ, dữ dội
được đặc tả, thể hiện một ngòi bút khỏe khoắn, bản lĩnh của nhà thơ - chiến sĩ.

“Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”
Nhận xét cách sử dụng
thanh điệu trong câu thơ
và hiệu quả?

- Thanh bằng: Tạo cảm giác nhẹ nhàng, không gian mênh mông; diễn tả
tâm trạng người lính bình thản trước gian lao.
 Bức tranh thiên nhiên Tây Bắc đáng yêu, nên thơ, nên họa , hài hòa
với một Tây Bắc hùng vĩ.

“Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời”

Hình ảnh “không bước
nữa” và “bỏ quên đời” để
diễn tả điều gì? Cách nói
này có hiệu quả gì?

- Cái chết đậm chất bi hùng: Vẫn tư thế đẹp, sẵn sàng chiến đấu.

 Vần thơ nói đến cái mất mát, hy sinh nhưng không bi lụy, thảm thương.

“Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người”
- Nhân hóa: “Thác gầm thét”, “cọp trêu người”

 Thiên nhiên hoang sơ, man dại, đầy bí mật…
- Từ láy “Chiều chiều” rồi đến “đêm đêm”

 Người lính thường xuyên đối mặt với nguy hiểm.
 Đường hành quân gian khổ, nguy hiểm, thử thách bản lĩnh, ý chí
người chiến sĩ.

“ Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi”
- “Mùa em” là một sự sáng tạo độc
đáo của Quang Dũng trong cách dùng
từ.
- Cơm lên khói
- Thơm nếp xôi

Bữa cơm nóng
Tả thực

Hương thơm xôi nếp

 Nỗi nhớ da diết về những kỉ niệm êm dịu và ấm áp.

1. Vẻ đẹp thiên nhiên Tây Bắc và hình tượng người lính Tây Tiến:
- Bức tranh thiên nhiên hùng tráng, dữ
dội và bí ẩn nhưng cũng thơ mộng,
huyền ảo.
- Nổi bật lên hình ảnh chiến sĩ can
trường, ngang tàng mà hào hoa,
tinh nghịch.
 Sự kết hợp hài hòa của thanh điệu; giữa bút pháp
lãng mạn và thủ pháp đối lập

2. Nhớ kỉ niệm đêm hội và sông nước miền Tây Bắc
Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa
Kìa em xiêm áo tự bao giờ
Khèn lên man điệu nàng e ấp
Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ.

Đoạn thơ nói về những
- Đêm
hình
ảnh hội
nào văn
trongnghệ
nỗi
đậm
quân
dân.
nhớ
củatình
Quang
Dũng?

- “Bừng lên”: gợi cảm giác ấm áp, gợi niềm vui lan tỏa.
- Kìa em..tự bao giờ: cái nhìn ngạc nhiên, mới mẻ.
- Âm thanh, điệu múa, ánh đuốc.. Khiến người lính say mê trong không
khí hội hè, gợi thi hứng nghệ sĩ …

“Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”
- Thời gian: buổi chiều sương.
- Hình ảnh “lau” ven bờ, “dáng người” trên con thuyền độc mộc giữa
dòng nước, “hoa đong đưa” : gợi tả sự tình tứ, lưu luyến.
- “Có nhớ”, “có thấy” : tự hỏi lòng mình.

“Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”
-

Cảnh sông nước Tây Bắc vừa thực vừa mộng: hoang vắng, tĩnh lặng, gần gũi,
buồn mà thi vị.
 Đoạn thơ cho ta thấy cái nhìn tinh tế, nét bút mềm mại, tài hoa; tình yêu
mến và gắn bó sâu nặng với cảnh và người miền Tây của nhà thơ Quang
Dũng.

3. Chân dung người lính Tây Tiến
“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”

3. Chân dung người lính Tây Tiến

Không mọc tóc
Quân xanh màu lá Người lính Tây Tiến hiện
DIỆN MẠO

Đời sống gian khổ,
bệnh tật, thiếu thốn
Cuộc chiến khốc liệt

Dữ oai hùm
Mắt trừng

lên với những hình ảnh
nào, phẩm chất nào?

><

Tinh thần mạnh mẽ
Khí phách kiên cường
Vượt lên đầy bản lĩnh

 Ngoại hình người lính vừa chân thực vừa hào hùng, ẩn chứa
một đời sống nội tâm sống động.

- Tâm hồn:
“Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng Kiều thơm”
 Nét hào hoa, đa tình của những chàng
trai Hà thành.

- Lí tưởng:
“Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”
 Sẵn sàng dâng hiến cả sự sống, tuổi
trẻ cho Tổ quốc.

Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành.

- “Mồ viễn xứ”, “về đất”: cách nói tránh – nhẹ nhàng đi vào cõi chết.
- “Áo bào”: cách nói trang trọng hóa.
- “Khúc độc hành”: con sông cũng trầm buồn gầm khúc tiễn đưa các anh.

Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành.

 Hình ảnh người lính mang màu sắc bi tráng: có mất mát mà không
yếu đuối.

Chân dung
người línhTây Tiến

Diện mạo,
ngoại hình

Sự hi sinh
Tâm hồn,
tuổi trẻ



Lí tưởng,
khát vọng

Đoạn thơ dựng lại chân thực, sinh động hình tượng người lính
Tây Tiến hào hoa, lãng mạn, lẫm liệt, oai hùng bằng bút pháp
lãng mạn.

4. Lời hẹn ước gắn bó sâu sắc
“Tây Tiến người đi không hẹn ước
Đường lên thăm thẳm một chia phôi
Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy
Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi”.
- Nhịp thơ chậm, giọng thơ buồn, nhưng linh hồn của đoạn thơ vẫn toát lên vẻ hào
hùng.
- Cái tinh thần một đi không trở lại: “Người đi không hẹn ước”.
- Tình cảm gắn bó của những người lính Tây Tiến và cũng là của tác giả đối với
đồng đội: “Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi”.

III. Tổng kết
1. Nội dung
 Thông qua nỗi nhớ về một đơn vị, một vùng đất, một quãng đời chiến
đấu, bài thơ đã thể hiện hào khí của tuổi trẻ Việt Nam trong buổi đầu
chống Pháp đầy gian lao.
 Bài học về tình yêu quê hương đất nước, về khát vọng tuổi trẻ dâng
hiến.