Tiết 24: Văn bản

Tạ Duy Anh

Tóm tắt văn bản:
Câu chuyện kể về hai anh em Kiều Phương (còn gọi là
Mèo) qua lời kể của người anh. Mèo là một cô gái hay nghịch
ngợm nhưng lại có năng khiếu vẽ đặc biệt. Sau một thời gian
theo dõi, nhất là khi nghe chú Tiến Lê khen tranh của em gái,
người anh rơi vào trạng thái mặc cảm. Trạng thái tâm lí này
khiến người anh thường hay gắt gỏng với Mèo mặc dù cô bé
không làm gì có lỗi. Nhưng thật bất ngờ, bức tranh đạt giải
của Kiều Phương lại là bức tranh vẽ về người anh thân yêu
của mình. Trước bức tranh, người anh nhận ra tấm lòng nhân
hậu của cô em gái và cảm thấy có lỗi vô cùng vì đã có lúc
mình đối xử không tốt với em.

Nghệ thuật quan sát miêu tả nhân vật qua ngoại
hình , cử chỉ hành động, thái độ trong mối quan hệ
với anh.
- Kiều Phương là một em gái hồn nhiên, hiếu động, có
tài năng hội hoạ, tình cảm trong sáng, nhân hậu và
tấm lòng bao dung độ lượng.

Kết thúc:
Hiểu được
tâm hồn và
lòng nhân
hậu của em
gái.

Mở đầu:
Giới thiệu
cô em gái.

Mở nút:
Bức vẽ
“Anh trai
tôi” đạt giải.

Thắt nút:
Phát hiện
tài năng
hội hoạ.
Phát triển:
Anh ganh
ghét, đố kị.

Văn bản:
I- Tìm hiểu chung:
II-Tìm hiểu chi tiết văn bản:
1. Nhân vật em gái Kiều Phương:

(Tạ Duy Anh)

Văn bản:

(Tạ Duy Anh)

I- Tìm hiểu chung:
II- Tìm hiểu văn bản:
1. Nhân vật em gái Kiều Phương
- Nghệ thuật quan sát miêu tả nhân vật qua ngoại hình, cử chỉ
hành động, thái độ trong mối quan hệ với anh.
- Kiều Phương là một em gái hồn nhiên, hiếu động, có tài năng
hội hoạ, tình cảm trong sáng, nhân hậu và tấm lòng bao dung độ
lượng.

2. Nhân vật người anh:

Tâm trạng và thái độ của người anh được miêu tả ở những thời điểm:

Trước khi phát hiện
em có tài vẽ.

Khi phát hiện ra
tài năng của em.

Khi đứng trước bức
tranh đạt giải của em
gái.

2. Nhân vật người anh
a. Khi tài năng của em gái chưa được phát hiện:
- Gọi em là Mèo.
- Theo dõi em chế thuốc vẽ.
Thân mật, có vẻ bề trên.
Coi thường em, coi việc làm của em chỉ là trò trẻ con.

b. Khi tài năng của em gái được phát hiện:
-Thấy mình bất tài, bị lãng quên, chỉ muốn gục xuống khóc.
- Chẳng tìm thấy ở mình một năng khiếu gì cả.
- Không thể thân với Mèo như trước kia.
- Gắt um lên.
- Lén xem tranh của em – thở dài.
-Thấy khó chịu.
Mặc cảm, tự ti, thất vọng về bản thân
mình.
Đố kị, ganh tị bởi tài năng của em .

c. Khi đứng trước bức tranh của em gái:
*Bức tranh:
-Đóng khung, lồng kính.
- Một chú bé đang ngồi nhìn ra
-ngoài
Giật cửa
sững:
và sững
sổ,giật
nơimình
bầu trời
trongsờ…
xanh.
-Mặt chú bé tỏa ra một ánh
sáng kỳ lạ.
-Suy tư, mơ mộng.
Bức tranh đẹp, có hồn

c. Khi đứng trước bức tranh của em gái:
* Tâm trạng:
Giật sững
Ngỡ ngàng
Hãnh diện
- Giật sững: giật mình và sững sờ…
- Ngỡ ngàng: ngạc nhiên vì không ngờ em
gái lại vẽ mình trong bức tranh dự thi, coi
mình là người thân nhất.
- Hãnh diện: thấy mình hiện ra trong tranh
đẹp và hoàn hảo.
- Xấu hổ: tự nhận ra thói xấu của bản thân
(ích kỉ, đố kị, ghen tị nhỏ nhen) trong khi
em gái vẫn coi anh là người thân nhất.

Xấu hổ

Diễn biến thái độ, tâm trạng của nhân vật người anh:

Thời điểm
Khi tài năng hội họa
của em gái chưa phát
hiện.
Khi tài năng hội họa
của em gái được phát
hiện.
Khi đứng trước bức
tranh của em gái.

Tâm trạng
Coi thường em, coi
việc làm của em
chỉ là trò trẻ con.
Mặc cảm, tự ti
=> đố kị.
Giật sững người =>
ngỡ ngàng => hãnh
diện=> xấu hổ =>
muốn khóc.

Nghệ thuật
miêu tả

Nghệ thuật
miêu tả tâm
lý chân thực,
tinh tế.

Theo em người anh đáng trách hay
đáng được thông cảm?

Người anh đáng trách nhưng cũng đáng thông cảm
vì tính xấu ghen tị chỉ là nhất thời.
Người anh đã hối hận, day dứt, nhận ra tâm hồn
trong sáng của em và hiểu ra đố kị, ghen ghét là
tính xấu.

Thảo
luận

Bức tranh của em gái tôi
Người em

Người anh

Nghịch ngợm

Khó chịu

Có tài hội họa

Ganh ghét, đố kị

Trong sáng, nhân hậu

Nhận ra hạn chế của mình

Sức mạnh của tấm lòng nhân hậu

3. BÀI HỌC CUỘC SỐNG
- Ghen ghét, đố kị trước tài năng hay thành công của người khác
là tính xấu.
- Cần vượt qua mặc cảm, tự ti để có sự trân trọng và niềm vui
thực sự chân thành trước tài năng hay thành công của người
khác.
- Tình cảm trong sáng, lòng nhân hậu có thể giúp con người tự
vượt lên bản thân, hoàn thiện mình.

III. TỔNG KẾT:
1. Nội dung:
Tình cảm trong sáng, lòng nhân hậu giúp con người
nhận ra phần hạn chế để hoàn thiện bản thân.
2. Nghệ thuật:
- Kể chuyện theo ngôi thứ nhất.
- Miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật hợp lí, tinh tế.
- Tình huống bất ngờ.
3. Ghi nhớ: sgk

Những câu ca dao, tục ngữ nói về tình cảm anh em trong gia đình:

Anh em như thể tay chân
Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần.

Khôn ngoan đối đáp người ngoài
Gà cùng một mẹ chớ hoài
nhau.
Chịđá
ngã,
em nâng.

LUYỆN TẬP :
Từ các văn bản: Chuyện cổ tích về loài người, Mây và sóng,
Bức tranh của em gái tôi. Em nhận thấy điều quan trọng
nhất có thể gắn kết các thành viên trong gia đình là gì?

LUYỆN TẬP :
Từ các văn bản: Chuyện cổ tích về loài người, Mây và
sóng, Bức tranh của em gái tôi. Em nhận thấy điều quan
trọng nhất có thể gắn kết các thành viên trong gia đình
là gì?
TL: Chủ đề chung của cả ba văn bản LàTình cảm gia đình tinh
thân của con người, Điều quan trọng nhất có thể gắn kết các
thành viên trong gia đình Là tình yêu thương lòng vị tha và sự
thấu hiểu. Sự gắn kết tình cảm đó phải được xây dựngTrên cơ
sở trao đi và nhận lại từ cả hai phía trong mối quan hệ giữa các
thành viên, đặc biệt mỗi người mỗi thành viên cũng cần phải
biết loại bò thói ích kỷ, đố kỵ và toan tính.

h­íng dÉn häc sinh häc bµi

LUYỆN TẬP THÊM
I. Trắc nghiệm:
Câu 1. Nhân vật chính trong truyện : “Bức tranh của em gái tôi”?
A. Người em gái.
B. Người em gái, anh trai.
C. Bé Quỳnh.
D. Người anh trai.
Câu 2. Lý do nào cho thấy anh trai là nhân vật trung tâm trong truyện : “Bức tranh
của em gái tôi”?
A. Người anh trai là người kể lại câu chuyện..
B. Qua người anh để ca ngợi tài năng của cô em gái.
C. Truyện tập trung miêu tả quá trình tự nhận thức ra thiếu sót của người anh.
D. Truyện kể về người anh, cô em có tài hội họa.

Câu 3. Truyện : “Bức tranh của em gái tôi” tác giả sử dụng chủ yếu phương
thức biểu đạt gì?
A. Miêu tả.
B. Tự sự.
C. Biểu cảm.
D. Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm.
Câu 4. Truyện : “Bức tranh của em gái tôi” sử dụng lời kể của ai?
A. Lời người anh, ngôi thứ nhất.
B. Lời người em, ngôi thứ nhất.
C. Lời tác giả, ngôi thứ ba.
D. Lời người dẫn truyện, ngôi thứ ba.
Câu 5. Dòng nào diễn đạt đúng thái độ người anh khi thoạt đầu thấy cô em gái
tự chế màu vẽ?
A. Bực bội, khó chịu vì em gái hay lục lọi.
B. Kẻ cả, cho là em nghịch ngợm.
C. Lấy làm lạ, bí mật theo dõi em.
D. Ngăn cản không cho em nghịch.

Câu 6. Khi tài năng của cô em được phát hiện, người anh có thái độ ra sao?
A. Chê bai, không thèm quan tâm tranh của em.
B. Ghét bỏ, luôn luôn mắng em vô cớ.
C. Buồn bã, khó chịu, gắt gỏng, không còn thân với em như trước.
D. Vui mừng vì em có tài.
Câu 7. Trình tự diễn biến tâm trạng của người anh khi xem bức tranh em gái
vẽ mình?
A. Hãnh diện, tự hào, xấu hổ.
B. Ngạc nhiên, xấu hổ, hãnh diện.
C. Tức tối, xấu hổ, hãnh diện.
D. Ngỡ ngàng, hãnh diện, xấu hổ.
Câu 8. Vì sao người anh thấy xấu hổ khi nhìn thấy bức tranh em gái vẽ mình?
A. Em gái mình vẽ không đẹp.
B. Em gái mình vẽ đẹp hơn bình thường.
C. Em gái mình vẽ bằng tâm hồn trong sáng, nhân hậu.
D. Em gái vẽ sai về mình.

Câu 9. Nhận xét không đúng về nhân vật Kiều Phương?
A. Hồn nhiên, hiếu động.
B. Tài hội họa hiếm có.
C. Tình cảm trong sáng nhân hậu.
D. Không quan tâm đến anh.
Câu 10. Nhận xét nào sau đây không thể hiện đúng bài học từ truyện: "Bức
tranh của em gái tôi"?
A. Cần vượt qua sự mặc cảm tự ti trước tài năng của người khác.
B . Trân trọng và vui mừng trước những thành công của người khác.
C. Nhân hậu ,độ lượng sẽ giúp mình vượt qua tính ích kỉ cá nhân.
D. Biết xấu hổ khi mình thua kém người khác.

II. Tự luận:
Viết một đoạn văn (6 đến 8 dòng) thuật lại tâm trạng của
người anh trong truyện khi đứng trước bức tranh đạt giải nhất của
cô em gái (bài tập 1- phần Luyện tập sgk/ 35).

Đoạn văn thuật lại tâm trạng của người anh trai khi
đứng trước bức tranh đạt giải nhất của cô em gái.
Hình thức

Nội dung

Một đoạn: 6- 8 dòng

Giật sững, ngỡ ngàng,…

Thuật lại: ngôi kể thứ 3

Hãnh diện
Xấu hổ