Tiết 24: Văn bản

Tạ Duy Anh

Tóm tắt văn bản:
Câu chuyện kể về hai anh em Kiều Phương (còn gọi là
Mèo) qua lời kể của người anh. Mèo là một cô gái hay nghịch
ngợm nhưng lại có năng khiếu vẽ đặc biệt. Sau một thời gian
theo dõi, nhất là khi nghe chú Tiến Lê khen tranh của em gái,
người anh rơi vào trạng thái mặc cảm. Trạng thái tâm lí này
khiến người anh thường hay gắt gỏng với Mèo mặc dù cô bé
không làm gì có lỗi. Nhưng thật bất ngờ, bức tranh đạt giải
của Kiều Phương lại là bức tranh vẽ về người anh thân yêu
của mình. Trước bức tranh, người anh nhận ra tấm lòng nhân
hậu của cô em gái và cảm thấy có lỗi vô cùng vì đã có lúc
mình đối xử không tốt với em.

Văn bản:
I- Tìm hiểu chung:
II-Tìm hiểu chi tiết văn bản:
1. Nhân vật em gái Kiều Phương:

(Tạ Duy Anh)

Văn bản:

(Tạ Duy Anh)

I- Tìm hiểu chung:
II- Tìm hiểu văn bản:
1. Nhân vật em gái Kiều Phương
- Nghệ thuật quan sát miêu tả nhân vật qua ngoại hình, cử chỉ
hành động, thái độ trong mối quan hệ với anh.
- Kiều Phương là một em gái hồn nhiên, hiếu động, có tài năng
hội hoạ, tình cảm trong sáng, nhân hậu và tấm lòng bao dung độ
lượng.

2. Nhân vật người anh:

Tâm trạng và thái độ của người anh được miêu tả ở những thời điểm:

Trước khi phát hiện
em có tài vẽ.

Khi phát hiện ra
tài năng của em.

Khi đứng trước bức
tranh đạt giải của em
gái.

2. Nhân vật người anh
a. Khi tài năng của em gái chưa được phát hiện:
- Gọi em là Mèo.
- Theo dõi em chế thuốc vẽ.
Thân mật, có vẻ bề trên.
Coi thường em, coi việc làm của em chỉ là trò trẻ con.

b. Khi tài năng của em gái được phát hiện:
-Thấy mình bất tài, bị lãng quên, chỉ muốn gục xuống khóc.
- Chẳng tìm thấy ở mình một năng khiếu gì cả.
- Không thể thân với Mèo như trước kia.
- Gắt um lên.
- Lén xem tranh của em – thở dài.
-Thấy khó chịu.
Mặc cảm, tự ti, thất vọng về bản thân
mình.
Đố kị, ganh tị bởi tài năng của em .

c. Khi đứng trước bức tranh của em gái:
*Bức tranh:
-Đóng khung, lồng kính.
- Một chú bé đang ngồi nhìn ra
-ngoài
Giật cửa
sững:
và sững
sổ,giật
nơimình
bầu trời
trongsờ…
xanh.
-Mặt chú bé tỏa ra một ánh
sáng kỳ lạ.
-Suy tư, mơ mộng.
Bức tranh đẹp, có hồn

c. Khi đứng trước bức tranh của em gái:
* Tâm trạng:
Giật sững
Ngỡ ngàng
Hãnh diện
- Giật sững: giật mình và sững sờ…
- Ngỡ ngàng: ngạc nhiên vì không ngờ em
gái lại vẽ mình trong bức tranh dự thi, coi
mình là người thân nhất.
- Hãnh diện: thấy mình hiện ra trong tranh
đẹp và hoàn hảo.
- Xấu hổ: tự nhận ra thói xấu của bản thân
(ích kỉ, đố kị, ghen tị nhỏ nhen) trong khi
em gái vẫn coi anh là người thân nhất.

Xấu hổ

Diễn biến thái độ, tâm trạng của nhân vật người anh:

Thời điểm
Khi tài năng hội họa
của em gái chưa phát
hiện.
Khi tài năng hội họa
của em gái được phát
hiện.
Khi đứng trước bức
tranh của em gái.

Tâm trạng
Coi thường em, coi
việc làm của em
chỉ là trò trẻ con.
Mặc cảm, tự ti
=> đố kị.
Giật sững người =>
ngỡ ngàng => hãnh
diện=> xấu hổ =>
muốn khóc.

Nghệ thuật
miêu tả

Nghệ thuật
miêu tả tâm
lý chân thực,
tinh tế.

Theo em người anh đáng trách hay
đáng được thông cảm?

Người anh đáng trách nhưng cũng đáng thông cảm
vì tính xấu ghen tị chỉ là nhất thời.
Người anh đã hối hận, day dứt, nhận ra tâm hồn
trong sáng của em và hiểu ra đố kị, ghen ghét là
tính xấu.

Thảo
luận

Bức tranh của em gái tôi
Người em

Người anh

Nghịch ngợm

Khó chịu

Có tài hội họa

Ganh ghét, đố kị

Trong sáng, nhân hậu

Nhận ra hạn chế của mình

Sức mạnh của tấm lòng nhân hậu

Kết thúc:
Hiểu được
tâm hồn và
lòng nhân
hậu của em
gái.

Mở đầu:
Giới thiệu
cô em gái.

Mở nút:
Bức vẽ
“Anh trai
tôi” đạt giải.

Thắt nút:
Phát hiện
tài năng
hội hoạ.
Phát triển:
Anh ganh
ghét, đố kị.

3. Bài học:
- Không nên ghanh ghét, đố kị với tài năng của người khác.
- Nhân ái, vị tha trước lỗi lầm của mọi người

III. TỔNG KẾT:
1. Nội dung:
Tình cảm trong sáng, lòng nhân hậu giúp con người
nhận ra phần hạn chế để hoàn thiện bản thân.
2. Nghệ thuật:
- Kể chuyện theo ngôi thứ nhất.
- Miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật hợp lí, tinh tế.
- Tình huống bất ngờ.

Những câu ca dao, tục ngữ nói về tình cảm anh em trong gia đình:

Anh em như thể tay chân
Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần.

Khôn ngoan đối đáp người ngoài
Gà cùng một mẹ chớ hoài
nhau.
Chịđá
ngã,
em nâng.

LUYỆN TẬP :
Bài tập 1: Từ các văn bản: Chuyện cổ tích về loài người,
Mây và sóng, Bức tranh của em gái tôi. Em nhận thấy điều
quan trọng nhất có thể gắn kết các thành viên trong gia đình là
gì?

LUYỆN TẬP :
Bài tập 1: Từ các văn bản: Chuyện cổ tích về loài người,
Mây và sóng, Bức tranh của em gái tôi. Em nhận thấy điều
quan trọng nhất có thể gắn kết các thành viên trong gia đình là
gì?
Bài tập 2: Tình cảm, tình yêu thương vốn là sợi dây gắn kết
các thành viên trong gia đình. Em hãy thiết kế tấm thiệp và
viết những lời yêu thương để gửi tới những người thân yêu
trong gia đình mình.

Đoạn văn thuật lại tâm trạng của người anh trai khi
đứng trước bức tranh đạt giải nhất của cô em gái.
Hình thức

Nội dung

Một đoạn: 6- 8 dòng

Giật sững, ngỡ ngàng,…

Thuật lại: ngôi kể thứ 3

Hãnh diện
Xấu hổ