Tình hình Việt Nam trước khi Pháp đánh
Bắc Kỳ lần thứ nhất

Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kỳ lần thứ
nhất

Phong trào kháng chiến ở Bắc Kỳ những
năm 1873-1874

1. Tình hình Việt Nam trước khi Pháp đánh Bắc Kỳ lần thứ 1

Sau khi Pháp chiếm 6 tỉnh Nam Kỳ (1867) tình hình
nước ta càng khủng hoảng nghiêm trọng.
Về chính trị: Nhà Nguyễn tiếp tục chính sách bảo thủ “Bế
quan toả cảng”. Nội bộ quan lại phân hoá thành hai bộ phận
chủ chiến và chủ hoà.
Kinh tế: ngày càng kiệt quệ
Xã hội: nhân dân bất bình đứng lên đấu tranh chống triều
đình ngày càng nhiều.
Nhiều sĩ phu muốn canh tân đất nước nhưng đa phần Nhà
Nguyễn từ chối những chủ trương cải cách.

Phạm Phú Thứ (1821 – 1882)

Đặng Huy Trứ (1825 - 1874)

Nguyễn Trường Tộ (1830 – 1871)

Tại sao Pháp lại chọn Bắc Kì để mở rộng xâm lược sau
khi chiếm được 6 tỉnh Nam Kì?
Có Đ.B Bắc Bộ, là vựa
lúa thứ 2 của Việt Nam

Nguồn nhân lực dồi dào
Giàu tài nguyên
khoáng sản
Bắc Kì là nơi giàu tài nguyên, đông
dân, lại có sông Hồng nối liền với vùng
Nam
rộng
lớnchính
của Trung
Quốc
Pháp sau chiến tranh PhápHoa
– Phổ
tình
hình
trị chưa
ổn
định nên không thể đánh chiếm toàn bộ Việt Nam.

2. Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc kỳ lần thứ nhất (1873):

a. Âm mưu, thủ đoạn của Pháp







Âm mưu: Chiếm đánh Bắc Kì và tạo bàn đạp tiến đánh cả nước
Thủ đoạn:
Phái
giánđường
điệpcho
ra Bắc điều tra bố phòng của ta, xúi giục
Để dọn
chiếm đánh
Choviệc
Đuy-puy
gây rối ở Hà Nội. Sau đó lấy cớ giải quyết vụ
Bắc Kì, Pháp đã
“Giăng-Đuy-puy”
thực hiện âm mưu, đang gây rối ở Hà Nội, Pháp đem quân ra Bắc
đoạntín
gì? đồ Công giáo nổi dậy chống triều đình
Kíchthủ
động
Giặc Pháp cho tàu chiến dọc theo
sông Hồng do thám tình hình Bắc Kì

Thuật lại vụ Đuy-puy

.

Đuy-puy trong trang phục Trung Quốc

Vân Nam

HÀ NỘI

PHỦ THỪA THIÊN

ĐẠI ÚY GÁC – NI - Ê

BIÊN HÒA
AN GIANGGIA ĐỊNH

HÀ TIÊN
ĐỊNH
TƯỜNG
VĨNH LONG

 5/11/1873: Gacniê ra đến Hà Nội giở
trò khiêu khích.
 19/11/1873: gửi tối hậu thư cho
Nguyễn Tri Phương.
 20/11/1873: Pháp nổ súng đánh chiếm
Hà Nội

NGUYỄN TRI PHƯƠNG (1800-1873)
•
•
•

•

Tên thật là Nguyễn Văn
Chương, tự là Hàm Trinh, hiệu
là Đường Xuyên.
Sinh ra trong một gia đình nhà
nông, tại một làng quê Thừa
Thiên Huế.
Khi thực dân Pháp xâm lược Đà
Nẵng, ông đã được triều đình
cử làm tổng chỉ huy ở thành
Quảng Nam.
Năm 1872 ông được điều về
giữ chức Tuyên sát đồng sứ đại
thần, thay mặt triều đình xem
xét việc quân sự ở Bắc Kì.

Quân Pháp tấn công cửa Đông Nam thành Hà Nội sáng 20-11-1873

Chú thích
Quân Pháp

HÀ NỘI
20-11
Phủ Lí

26-11

Ninh Bình

5-12

Hải Dương

3-12

Hưng Yên

23-11

Nam Định

12-12

LƯỢC ĐỒ PHÁP ĐÁNH BẮC KỲ 1873

3. Phong trào kháng chiến ở Bắc Kì trong những năm
1873 – 1874

 Triều đình
•

100 binh lính chiến đấu anh dũng tại ô Quan Chưởng.

• Trong thành, Tổng đốc Nguyễn Tri Phương đã chỉ huy quân sĩ
chiến đấu anh dũng. Nguyễn Tri Phương hy sinh thành Hà Nội thất
thủ, quân triều đình nhanh chóng tan rã

Cửa Ô Quan Chưởng (Hà Nội)

Nguyễn Tri Phương

Nhân dân
Nhân dân ta
chủ động
kháng chiến
không hợp
tác với giặc.

Các văn thân,
sĩ phu yêu
nước đã lập
Nghĩa hội, bí
mật tổ chức
chống Pháp

Nhân dân chủ
động kháng chiến
ở Hưng Yên, Phủ
Lý, Hải Dương,
Ninh Bình, Nam
Định… buộc Pháp
phân tán lực
lượng và cố thủ
trong các tỉnh lỵ

Trận chiến
vang dội nhất
là trận Cầu
Giấy, Gác – ni
–e tử trận.
Thực dân
Pháp chủ động
thương lượng
với triều đình.
(21/12/1873)

Chú thích
Khu vực Pháp vấp phải sự
kháng cự quyết liệt của
quân dân ta

Bắc Ninh
Sơn Tây
Phủ Lí

HÀ NỘI

Hải Dương

Hưng Yên
Ninh
Bình

Hải Phòng

LƯỢC ĐỒ KHÁNG CHIẾN CỦA NHÂN DÂN BẮC KÌ 1873 - 1874

Hòn Gai
THÀNH HÀ NỘI

n
Sơ
Đi Tây

CẦU GIẤY
21-12-1873
HuÕ

Gác-ni-ê
tử trận

Chiến thắng Cầu Giấy lần 1
(21/12/1873)

Quốc Tử
Giám

Nam Định

Chú thích
Quân Pháp rút từ Nam
Định về Hà Nội
Quân Pháp bị phục kích
tại Cầu giấy
Quân Hoàng Tá Viêm
chặn đánh quân Pháp

Lưu Vĩnh Phúc.

 Ý nghĩa:
• Nhân dân: Chiến thắng Cầu Giấy đã
làm cho quân ta vô cùng phấn khởi, sẵn
sàng xông lên giành thắng lợi lớn hơn.
• Pháp: Quân Pháp hoang mang, hoảng
loạn, muốn tháo chạy khỏi Bắc Kì, tìm
cách thương lượng với nhà Nguyễn.
• Nhà Nguyễn: lo sợ, lúng túng hơn cả
Pháp, vội vã kí hiệp ước Giáp Tuất
1874
 Chiến thắng Cầu Giấy lần 1 thực sự là
bước ngoặt vĩ đại của cuộc kháng
chiến.

Gác-ni-ê tử trận tại Cầu Giấy
(21/12/1873)

Trận Cầu Giấy lần thứ nhất là tổn thất nặng nề nhất của Pháp kể
từ khi tấn công Bắc Kì lần thứ nhất, khiến quân Pháp hoang
mang, lo sợ.
Lúc này, nước Pháp đang gặp nhiều khó khăn nên chưa thể tăng
viện, quân Pháp lúng túng hoảng hốt , dự tính rút khỏi Bắc Kì.

Cầu Giấy

Bắc Kì

Pháp rút quân khỏi Hà Nội và các tỉnh
đồng bằng Bắc Kì theo Hiệp ước 1874

Đất
thuộc
Pháp

1867 Pháp chiếm 6 tỉnh
Nam Kì

HIỆP ƯỚC GIÁP TUẤT
15-3-1874
Triều đình nhà Nguyễn chính thức thừa
nhận 6 tỉnh Nam Kì là đất thuộc Pháp.
Pháp rút quân khỏi Hà Nội và các tỉnh
đồng bằng Bắc Kì. Tuy nhiên vẫn có quyền
đi lại, buôn bán, kiểm soát và điều tra tình
hình ở Việt Nam

Tại sao trong khi phong
trào đấu tranh của nhân
dân ở Bắc Kì đang trên đà
thắng lợi, triều đình Huế
lại kí với Pháp bản Hiệp
ước Giáp Tuất (1874).

 Không tin vào sức mạnh của nhân dân.
 Triều đình Huế muốn hoà với Pháp để bảo vệ quyền
lợi của dòng họ và giai cấp
 Ảo tưởng dựa vào con đường thương thuyết để giành
lại những vùng đất đã mất.

Em có nhận xét
gì về nội dung
bản hiệp ước này

Nguyễn Văn Tường đại diện triều đình Huế kí với Pháp Hiệp ước Giáp Tuất
(Dupré và Philastre)



Nhận xét:

Đây là 1 bản hiệp ước bất bình đẳng, nhà Nguyễn đã đánh mất 1 phần chủ quyền quan
trọng của mình, Nam Kì chính thức là thuộc địa của Pháp
• Thể hiện thái độ nhu nhược của triều đình, đánh dấu quá trình triều đình chuyển từ “thủ
để hòa” sang “thủ hòa vô điều kiện”
• Phong trào khởi nghĩa của nhân dân nổ ra chuyển sang 1 giai đoạn mới vừa chống phong
kiến Nguyễn, vừa đánh Pháp xâm lược
=> Hiệp ước 1874 đã gây nên làn sóng bất bình trong nhân dân. Cuộc kháng chiến của
nhân dân chuyển sang giai đoạn mới: vừa chống Pháp vừa chống triều đình phong kiến
đầu hàng
•

Giai đoạn Âm mưu và quá Kháng chiến của Kháng

Kết quả

trình xâm lược của triều đình

chiến của

Pháp

nhân dân

Bắc kì lần - Lợi dụng vụ Đuy - 100 binh sĩ dưới - Trận Cầu - Chiến thắng Cầu
thứ nhất puy, Pháp phái Gác ni sự chỉ huy của 1 Giấy lần 1 Giấy lần 1 khiến cho
1873

ê đem quân ra Bắc

viên Chưởng cơ ngày 21 – nhân dân ta vô cùng

- Sáng 19 – 11 – 1873 chiến đấu tại Ô 12 – 1873 phấn khởi, làm cho
gửi tối hậu thư

Thanh Hà

- Ngày 20 nổ súng đánh thành Hà Nội

Trong

do
thành Tá

Tổng đốc Nguyễn chỉ

Hoàng Pháp hoang mang lo
Viêm sợ
huy - Triều đình Huế kí

- Chiếm Hưng Yên, Tri Phương chiến giành thắng với Pháp Hiệp ước
Phủ Lí, Hải Dương, đấu và hi sinh

lợi

Giáp Tuất chính thức

Ninh

 

thừa nhận 6 tỉnh

Định

Bình,

Nam  

Nam Kì thuộc Pháp