SINH HỌC 7

CÁC NGÀNH GIUN

Ngành giun
dẹp

Ngành giun
tròn

Ngành giun
đốt

CHƯƠNG 3

NGÀNH
GIUN
ĐỐT
(Bài 15, 17 SGK)

CÁC NGÀNH GIUN

Ngành giun
dẹp

Ngành giun
tròn

Ngành giun
đốt

NGÀNH GIUN ĐỐT
Cơ thể phân đốt, có khoang cơ thể chính thức.
Gồm các đại diện như: giun đất, rươi đỉa, …
Môi trường sống: nước mặn, nước ngọt, trong
bùn, trong đất, ở cạn và kí sinh.

CHỦ ĐỀ 5
NGÀNH GIUN ĐỐT (3 TIẾT)
Giun Đất

Giun đất
Quan sát video , em hãy trình bày nơi sống và cấu tạo
ngoài của giun đất ?

Giun đất



1. Nơi sống:

- Giun đất sống trong đất ẩm ở ruộng, vườn,
nương, …

Giun đất

2. Hình dạng ngoài:

Giun đất

- Cơ thể dài, thuôn nhọn 2 đầu, gồm nhiều đốt, da
mỏng, bề mặt da mềm và luôn ẩm ướt
- Cơ thể gồm các phần:
+ Phần đầu: có miệng
+ Đai sinh dục
+ Phần đuôi: có hậu môn
Phần đầu 1

Đai sinh
3 dục

2
Miệng

4
Phần đuôi

5Hậu môn

1. Hình dạng ngoài:

Giun đất

Vòng
tơ
Lỗ sinh
dục cái
Lỗ sinh
dục đực

Đặc điểm cấu tạo ngoài

- Cấu tạo ngoài phần đầu:
+ Vòng tơ xung quanh mỗi đốt
+ Lỗ sinh dục cái
+ Lỗ sinh dục đực

CHỦ ĐỀ 5: NGÀNH GIUN ĐỐT (3 tiết)
Tiết 15: Giun Đất
* Nơi sống
-Giun đất trong đất ẩm ở ruộng, vườn, nương,
…
1. Hình dạng ngoài



+ Cơ thể dài, thuôn hai đầu
+ Phân đốt, mỗi đốt có vòng tơ (chi bên).
+ Phần đầu có miệng, thành cơ phát triển, có
đai sinh dục và lỗ sinh dục (lỗ sinh dục đực,
cái, ở đốt 16, 14), hậu môn phía đuôi.
+ Da tiết chất nhờn.
+ Mặt lưng màu đậm, mặt bụng màu nhạt

Giun đất

3. Di chuyển:

- Hãy nối hình với nội dung phù hợp, thể hiện các động tác
di chuyển của giun đất.

1
2
3
4

A. Thu mình làm phồng
đoạn đầu, thun đoạn đuôi
B. Giun chuẩn bị bò
C. Dùng toàn thân và
vòng tơ làm chỗ dựa,
vươn đầu về phía trước
D. Thu mình làm phồng
đoạn đầu, thun đoạn
đuôi

CHỦ ĐỀ 5: NGÀNH GIUN ĐỐT (3 tiết)
Tiết 15: Giun Đất
1. Nơi sống
-Giun đất trong đất ẩm ở ruộng, vườn, nương,
…
2. Hình dạng ngoài
+ Cơ thể dài, thuôn hai đầu
+ Phân đốt, mỗi đốt có vòng tơ (chi bên).
+ Phần đầu có miệng, thành cơ phát triển, có đai
sinh dục và lỗ sinh dục (lỗ sinh dục đực, cái, ở
đốt 14,15,16), hậu môn phía đuôi
+ Da tiết chất nhờn.
+ Mặt lưng màu đậm, mặt bụng màu nhạt





3. Di chuyển
Giun đất di chuyển bằng cách:
- Cơ thể phình duỗi xen kẽ, vòng tơ làm chỗ
tựa kéo cơ thể về một phía.

Giun đất

4. Dinh dưỡng:



- Thức ăn của giun đất: vụn thực vật và mùn đất.
- Miệng lấy thức ăn  chứa ở diều  nghiền nhỏ ở dạ dày
cơ  tiêu hóa nhờ enzim tiết ra từ ruột tịt và hấp thu qua
thành ruột.

Đường đi
của thức ăn

Giun đất

- Thực hiện hô hấp qua da

- Vì sao trời mưa nhiều giun đất là chui lên mặt đất?
- Cuốc phải giun đất thấy có chất lỏng màu đỏ chảy ra.
Theo em, đó là chất gì và tại sao có màu đỏ?

Giun đất

Lỗ sinh
dục
2 cái

5. Sinh sản

- Giun đất lưỡng tính.
- Ghép đôi trao đổi tinh dịch tại đai sinh
dục (thụ tinh chéo).
- Đai sinh dục tuột khỏi cơ thể tạo kén
chứa trứng, sau vài tuần trứng nở
thành giun non.

Đai
sinh1
dục
Lỗ3sinh
dục đực
Cơ quan sinh sản
của giun đất



Giun đất ghép đôi

Trứng được thụ tinh phát triển trong kén để thành giun non
Kén



CHỦ ĐỀ 5: NGÀNH GIUN ĐỐT (3 tiết)
Tiết 15: Giun Đất

1 Nơi sống
-Giun đất trong đất ẩm ở ruộng,
vườn, nương, …
2. Hình dạng ngoài
+ Cơ thể dài, thuôn hai đầu
+ Phân đốt, mỗi đốt có vòng tơ(chi bên).
+ Phần đầu có miệng, thành cơ phát
triển, có đai sinh dục và lỗ sinh dục (lỗ
sinh dục đực, cái, ở đốt 14,15,16), hậu
môn phía đuôi
+ Da tiết chất nhờn.
+Mặt lưng màu đậm, mặt bụng màu
nhạt
3. Di chuyển
Giun đất di chuyển bằng cách:
- Cơ thể phình duỗi xen kẽ, vòng tơ
làm chỗ tựa kéo cơ thể về một phía.

4. Dinh dưỡng
- Thức ăn của giun đất:
vụn thực vật và mùn đất.
- Miệng lấy thức ăn 
chứa ở diều  nghiền nhỏ
ở dạ dày cơ  tiêu hóa nhờ
enzim tiết ra từ ruột tịt và
hấp thu qua thành ruột.
5. Sinh sản
- Giun đất lưỡng tính.
- Ghép đôi trao đổi tinh
dịch tại đai sinh dục.
- Đai sinh dục tuột khỏi
cơ thể tạo kén chứa
trứng, sau vài tuần trứng
nở thành giun non.

LUYỆN TẬP- VẬN DỤNG
Câu 1. Những đặc điểm cấu tạo ngoài của giun đất
thích nghi với lối sống chui rúc trong đất ẩm là:
a. Cơ thể lưỡng tính
x b. Đầu thuôn nhỏ
x c. Cơ thể phân đốt, có vòng tơ ở mỗi đốt.
x d. Da trơn – có chất nhầy
e. Hệ tuần hoàn kín
Câu 2: Tại sao khi bắt giun để lên mặt đất khô ráo
giun sẽ nhanh bị chết?
Giun đất hô hấp qua da nên da chúng phải luôn
ẩm để dễ thấm khí, nếu bắt giun để lên mặt đất
khô ráo da nhanh bị khô sẽ không thấm khí
được nên giun nhanh.

LUYỆN TẬP- VẬN DỤNG
Bài tập 2:
Đacuyn có nói: “Trước khi con người phát minh
ra lưỡi cày thì giun đất đã biết cày đất trước con
người và sẽ cày đất mãi mãi…
Em hiểu ý nghĩa của câu nói đó như thế nào?
Hoạt động di chuyển: Giun đào đất, xáo trộn đất tăng độ xốp cho
đất
Hoạt động tiêu hoá: Phân giun có kết cấu hạt rất phù hợp với cây
trồng: (tăng độ mùn,giảm độ chua cho đất, tăng muối khoáng….)

LUYỆN TẬP- VẬN DỤNG
Câu hỏi 4: Tại sao trong trồng trọt, người ta thường căn cứ
vào sự có mặt của giun đất để phân biệt đất màu mỡ hay đất
bạc màu?
TL: Giun đất thường sống ở nơi đất ẩm tơi xốp, có độ mùn
cao (nhiều thức ăn). Nhờ sự di chuyển giun đất làm cho đất
nơi đó tơi xốp, thoáng khí, trong quá trình dinh dưỡng phân
giun còn làm tăng độ phì nhiêu cho đất.
Câu 5: Giun đất có vai trò quan trọng đối với đất trồng vậy
em hãy đề xuất các biện pháp để bảo vệ giun đất
TL: Bảo vệ đất tránh ô nhiễm, không bắt giun giết giun
đất, bón các loại phân hữu cơ để tăng độ phì nhiêu tăng
thức ăn cho giun đất, gây nuôi một số loài giun đất,…

TÌM TÒI, SÁNG TẠO
- Dựa vào thông tin mục em có biết hãy tìm hiểu
giun đào đất như thế nào?
- Trả lời câu hỏi 1 SGK- 55
- xem, lại các bài đã học chuẩn bị cho tiết ôn tập

MỘT SỐ ĐẠI DIỆN NGÀNH GIUN ĐỐT

Giun đỏ

Đỉa

Rươi

MỘT SỐ ĐẠI DIỆN NGÀNH GIUN ĐỐT

Sá sùng

Vắt

1. Giun đỏ
* Nơi sống:
- Sống thành búi ở cống rãnh.
* Cấu tạo:

- Đầu cắm xuống bùn.
- Thân phân đốt, luôn
uốn sóng để hô hấp.
* Vai trò:
- Giun đỏ thường dùng
để nuôi cá.
Giun đỏ

2. Đỉa

* Nơi sống:
- Sống kí sinh ngoài.
* Cấu tạo:
- Cơ thể có 2 giác bám, co
nhiều ruột tịt dùng để
chứa máu hút từ vật chủ.
*Vai trò:
- Đỉa có vai trò trong y học.
- Tác hại: kí sinh, hút máu
người và các loài động vật

Đỉa

3. Rươi
* Nơi sống:
- Sống tự do ở môi
trường nước lợ.
* Cấu tạo:
- Cơ thể phân đốt, chi
bên có tơ phát triển.
- Đầu có mắt, khứu
giác, xúc giác.
*Vai trò:
- Rươi được dùng làm thức
ăn cho cá và con người.

Rươi

4. Sá sùng
- Sống tự do ở bãi cát ven
biển, chui trong hốc đá, …
- Làm thức ăn, có giá trị
dung dưỡng cao.

Sá sùng

5. Vắt
- Sống kí sinh ngoài.
- Tìm thấy nhiều ở môi
trường ẩm ướt, trên lá
cây ở rừng rậm.
- Hút máu người, các loài
động vật.

Vắt

DẶN DÒ
1. Ghi bài vào vở, học và ôn tập các kiến
thức.
2. Chuẩn bị bài mới: xem trước bài 15, 17
SGK sinh học 7