Chương IV Bài 17

Tách chất
khỏi hỗn
hợp

- Trên thực tế em thường gặp chất tinh khiết hay hỗn hợp?

Học sinh làm việc cá nhân trong 3 phút, quan sát H2.1, tìm hiểu nội dung
trong sách giáo khoa bài 2 và trả lời các câu hỏi sau vào phiếu học tập:
- Tại sao đãi cát lại tìm được vàng?
- Tại sao phù sa trong nước sông lắng xuống, tách khỏi nước?
- Tại sao phơi nước biển dưới ánh nắng và gió lại thu được muối?

- Tại sao đãi cát lại tìm được vàng?

Vàng nặng hơn cát nên khi đãi hỗn hợp
trong nước vàng sẽ lắng xuống dưới.

VậyVìdựa
saovào
chúng
đâutađể
lạitách
chất
cầnra
phải
khỏi
tách
hỗn
chất?
hợp?

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

I. NGUYÊN TẮC TÁCH CHẤT
Trong tự nhiên và cuộc sống, ta gặp rất nhiều hiện tượng tách chất
ra khỏi hỗn hợp

nước
nên
TạiHạt
saophù
phùsasanặng
tronghơn
nước
sông
lắng
lắng tách
xuống
đáynước?
sông
xuống,
khỏi

Tại sao phơi nước biển
dưới ánh nắng và gió lại
thu được muối?
Muối ăn không bị bay hơi nên
khi làm cho nước biển bay hơi
bới gió và năng lượng mặt trời
sẽ thu được muối rắn

Em có biết

- Bay hơi hay bốc hơi là một dạng hóa hơi của chất lỏng trên bề
mặt một chất lỏng. Một dạng hóa hơi khác là đun sôi, loại này
thường xảy ra trên toàn bộ khối lượng chất lỏng.
- Bay hơi là một thành phần then chốt của vòng tuần hoàn nước.
Mặt trời (năng lượng mặt trời) làm bay hơi nước từ đại dương, 
hồ và độ ẩm trong đất và các nguồn nước khác.
- Nước bốc hơi ở bất kì nhiệt độ nào nếu nó không bị bịt kín
(miễn là có không gian thoát hơi). Ngay cả nước đá nếu có không
gian thoát hơi thì cũng bốc hơi.

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

I. NGUYÊN TẮC TÁCH CHẤT
Học sinh làm việc cặp đôi trong 3 phút, trả lời các câu hỏi sau vào PHT
- Mây được hình thành từ đâu?
- Lấy một số ví dụ về quá trình tách chất trong tự nhiên và trong đời
sống mà em biết?
- Các chất trong tự nhiên tồn tại ở 3 trạng thái là rắn, lỏng, khí.
Mỗi chất đều có những tính chất riêng. Vậy để tách chất ra khỏi hỗn
hợp dựa vào đâu?
- Liệt kê những tính chất khác nhau để tách chất ra khỏi hỗn hợp? Từ
đó rút ra nguyên tắc tách chất?

Mây được hình thành từ đâu?
Mây tạo thành khi hơi nước bốc lên, gặp lạnh và ngưng tụ trong
không khí.
Lấy một số ví dụ về quá trình tách chất trong tự nhiên và trong
đời sống mà em biết?
Chưng cất rượu, chưng cất tinh dầu…
Các chất trong tự nhiên tồn tại ở 3 trạng thái là rắn, lỏng, khí.
Mỗi chất đều có những tính chất riêng. Vậy để tách chất ra khỏi
hỗn hợp dựa vào đâu?
Để tách chất ra khỏi hỗn hợp ta dựa vào sự khác nhau về tính chất

Liệt
Nguyên
kê những
tắc tách
tính
chất:
chấtDựa
khác
vào
nhau
các để
tính
tách
chất
chất
khác
ra nhau
khỏi hỗn
có thể
hợp?
áp
dụng cách
phù
tách chất
ra khỏi
hỗn hợp.
Từ đó
rúthợp
ra để
nguyên
tắc tách
chất?
Chất
(trạng thái)
Rắn

Lỏng

Cát, đá vôi,
muối ăn,
đường…

Nước, xăng,
dầu ăn, dầu
hỏa…

 Kích thước hạt
 Nặng hay nhẹ.

Khí
Oxi, cacbonic,
hiđro…

 Tính bay hơi
 Khả năng tan trong các dung môi khác nhau

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT
Các nhóm đọc cách tiến hành trong phiếu học tập riêng của nhóm, làm thí
nghiệm hoặc xem video mà GV cung cấp -> thảo luận và đi đến thống nhất,
ghi chép đầy đủ kết quả thu được vào bảng và trả lời các câu hỏi trong
phiếu học tập. Mỗi nhóm có 5 phút để hoàn thành.
+ Nhóm 1( tổ 1): Lọc nước từ hỗn hợp nước lẫn đất.
+ Nhóm 2( tổ 2): Tách dầu ăn ra khỏi nước.
+ Nhóm 3 (tổ 3): Video về thực hành thí nghiệm tách muối ra
khỏi hỗn hợp nước muối.
+ Nhóm 4 (tổ 4): Video về chế tạo máy lọc nước từ chai Coca.

NHÓM 1 LỚP …….…

PHIẾU HỌC TẬP
Lọc nước từ hỗn hợp nước lẫn đất

Chuẩn bị

đất, nước,
2 cốc thủy
tinh, phễu
lọc, giấy
lọc

Tiến hành

- Lấy một cốc nước, cho 1 thìa
đất vào cốc. Khuấy mạnh cho
hỗn hợp trong cốc đục đều lên.
Dừng khuấy và quan sát.
- Gấp giấy lọc và đặt vào phễu
(Hình 2.3)
-

Gạn lấy lớp nước phía trên
(gọi là nước gạn), đem rót từ
từ đến hết vào phễu lọc có
giấy lọc (Hình 2.4). 

Nước chảy ra khỏi phễu lọc được
thu vào cốc hứng, gọi là nước lọc.

Kết quả

 
 
 

Phương
pháp tách
chất
 

Dựa vào
tính chất
 

Em hãy quan
sát, so sánh
màu sắc của
nước gạn và
nước lọc?

NHÓM 2 LỚP …….…

PHIẾU HỌC TẬP

Tách dầu ăn ra khỏi nước
Chuẩn bị

dầu ăn,
nước,
1 cốc thủy
tinh, phễu
chiết, chai
nhựa, giá
sắt, kẹp
sắt

Tiến hành

-Lấy một chai nhựa,rót nước đến  
½ chai, thêm dầu ăn đến ¾ chai,  
lắc mạnh, quan sát hỗn hợp trong  
chai.
- Rót hỗn hợp trong chai ra phễu
chiết, để yên vài phút cho tách
lớp. Mở từ từ khóa phễu chiết
cho chất lỏng phía dưới ( nước)
chảy xuống một bình nhỏ. Khi
phần dầu ăn chạm vào bề mặt
khóa thì vặn khóa lại. Quan sát
chất lỏng thu được trong cốc.

Kết quả

Phương
pháp tách
chất
 

Dựa vào
tính chất
 

1. Nước và dầu
ăn,chất lỏng
nào nặng hơn?
2. Tại sao phải
mở khóa phễu
chiết một cách
từ từ?
3. Các chất lỏng
thu được có
còn lẫn vào
nhau không?

NHÓM 3 LỚP …….…

PHIẾU HỌC TẬP
Video về thực hành thí nghiệm tách muối ra khỏi hỗn hợp nước muối.
Chuẩn bị

Video về thực
hành thí
nghiệm tách
muối ra khỏi
hỗn hợp nước
muối.

Tiến hành

Kết quả

 
 
 

Phương
pháp tách
chất
 

Dựa vào
tính chất
 

Có một mẩu
muối có lẫn
cát. Em hãy đề
xuất phương
pháp tách
muối khỏi cát?

NHÓM 4 LỚP …….…

PHIẾU HỌC TẬP

Video về chế tạo máy lọc nước từ chai Coca
Chuẩn bị

Video về chế
tạo máy lọc
nước từ chai
Coca

Tiến hành

Kết quả

 
 
 

Phương
pháp tách
chất
 

Dựa vào
tính chất
 

Em hãy đề
xuất cách làm
sạch nước
trong bể khi
bể cá nhà em
bị bẩn?

STT
1. Lọc nước từ hỗn hợp nước
lẫn đất.
2. Tách muối ăn từ nước muối.
3.Tách dầu ăn khỏi nước.
4.Tách vàng khỏi cát.
5. Tách nước sạch khỏi các hạt
tạp chất.

Phương pháp
Dựa vào tính chất
tách chất
Lọc
Dựa vào sự khác nhau về
kích thước hạt.
Cô cạn
Chiết
Lắng
Lọc

Dựa vào sự khác nhau về
tính bay hơi.
Dựa vào sự khác nhau về
khả năng tan trong các
dung môi khác nhau.
Dựa vào sự khác nhau về
mức độ nặng nhẹ.
Dựa vào sự khác nhau về
kích thước hạt.

Vì sao chúng ta lại cần phải tách chất?
Trong tự nhiên hầu hết các chất đều là hỗn hợp. Hỗn hợp trong tự
nhiên đều là hỗn hợp của hai hay nhiều chất khác nhau. Do nhu cầu sử
dụng nên quá trình tách chất trong đời sống và công nghệ hóa học là
rất cần thiết. Một ví dụ điển hình cho quá trình tách chất trong công
nghệ hóa học là công nghệ lọc hóa dầu. Dầu thô gồm hỗn hợp nhiều
các hidrocacbon khác nhau, do đó để có thể sử dụng được cho những
mục đích khác nhau, hỗn hợp dầu thô cần phải được tách ra thành các
sản phẩm có ích như xăng, diezel, dầu nhờn, nhựa đường.v.v..

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

CỦNG CỐ
1. Hình thức: HS làm việc cá nhân.
2. Nhiệm vụ:
- Đề xuất phương pháp làm sạch bể cá cảnh.
- Viết 3 nội dung con ấn tượng nhất trong giờ học vào mục con
đã học được trong PHT KWL.
- Tóm tắt nội dung bài học dưới dạng sơ đồ tư duy.

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

VẬN DỤNG
1. Hình thức: HS làm việc cá nhân.
2. Nhiệm vụ:
- Quá trình làm muối tinh từ nước biển sử dụng phương pháp
tách chất nào?
- Khi có sự cố tràn dầu trên biển, người ta làm thế nào để thu hồi
được dầu thô?
- Không khí tại thành phố Hà Nội hiện nay đang bị ô nhiễm bụi
mịn, khi tham gia giao thông chúng ta cần tạo thói quen gì để hạn
chế tác hại của bụi mịn tác động đến sức khỏe?
- Đề xuất phương pháp làm sạch bể cá cảnh.

Em có biết
Cơ chế lọc không khí thụ động

Lọc không khí thụ động là phương pháp sử dụng bộ lọc để làm sạch không
khí. Với cơ chế này, máy lọc không khí sẽ sử dụng quạt hút để hút không
khí từ môi trường ngoài vào bên trong máy. Sau đó, không khí sẽ được đưa
qua bộ lọc để làm sạch rồi được đưa trở lại môi trường ngoài.
Màng lọc thô: Có chức năng lọc bụi kích thước lớn, lông động vật, tóc, côn
trùng nhỏ, một số loại phấn hoa.
Màng lọc HEPA: Có chức năng lọc bụi, nấm mốc, phấn hoa... có kích
thước nhỏ tới 0,3 micromet.
Màng lọc than hoạt tính: Có chức năng lọc khí thải, khói thuốc, mùi khó
chịu..

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
1. Hình thức: HS làm việc cá nhân.
2. Nhiệm vụ:
- Tìm hiểu quá trình lọc bột sắn dây và bột nghệ. Người ta làm
thế nào để tách được bột sắn và bột nghệ ra khỏi hỗn hợp?