PHÒNG GD&ĐT TX SÔNG CẦU
TRƯỜNG TH- THCS HOÀNG VĂN THỤ

GV: VÕ THỊ LỆ HẰNG

LAI LỊCH
NGOẠI HÌNH
NHÂN VẬT

VĂN BẢN TỰ SỰ

HÀNH ĐỘNG
NGÔN NGỮ

SỰ VIỆC
Đối
thoại

Độc
thoại

Độc
thoại
nội
tâm

TIẾT 69, 70 TLV: ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

TIẾT 69, 70 TLV: ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc thoại
và độc thoại nội tâm trong văn bản tự
sự:

1.Đọc đoạn trích sau:
Có người hỏi :
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà? . . .
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!
Ông Hai trả tiền nước, đứng đậy, chèm chẹp miệng, cười
nhạt một tiếng, vươn vai nói to:
- Hà, nắng gớm, về nào . . .
Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng. Tiếng cười
nói xôn xao của đám người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo. Ông
nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho con bú:
- Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt
được người ta còn thương. Cái giống Việt gian bán nước thì cứ
cho mỗi đứa một nhát.

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi. Ông thoáng nghĩ đến mụ
chủ nhà.
Về đến nhà ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố
hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi
sụi với nhau.
Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra. Chúng nó
cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta
rẻ rúng hắt hủi ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu . . . Ông lão nắm
chặt hai tay lại mà rít lên:
- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm
cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này.
(Kim Lân, Làng)

TIẾT 69, 70 TLV: ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC
THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc
thoại và độc thoại nội tâm trong
văn bản tự sự:
1. Đọc đoạn trích sau:
2. Nhận xét:

3. Kết luận:
a. Đối thoại là hình thức đối
ba câu
đầu
đoạn
đáp,Trong
trò chuyện
giữa
2 hoặc
trích,Trong
ai nói văn
với bản
ai? tự
nhiều người.
Tham
câuthể
chuyện
sự, đối
thoạigia
được
hiện có
nhất
mấy
bằngítcác
gạch
đầungười?
dòng ởDấu
đầu
hiệu
cho(mỗi
ta thấy
lời trao
và nào
lời đáp
lượtđó
lời
một
cuộc
tròdòng).
chuyện
là mộtlàlần
gạch
đầu
trao đổi qua lại?

Có người hỏi (1)
- Sao bảo làng Chợ Dầu
tinh thần lắm cơ mà ? . . . (2)
- Ấy thế mà bây giờ đổ
đốn ra thế đấy! (3)

 Lời

của những người tản cư nói với
nhau. Tham gia câu chuyện có ít nhất 2
người.
 Dấu hiệu có 2 lượt người qua lại
Lượt 1: - Sao bảo làng chợ Dầu tinh thần
lắm cơ mà?... (lời trao)
Lượt 2: - Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế
đấy! (lời đáp)
+ Có 2 gạch đầu dòng ở 2 lượt lời.
 Tạo cho câu chuyện giống như cuộc
sống thực, thể hiện thái độ căm giận của
những người tản cư đối với dân làng chợ

Điều kiện để có đối thoại diễn ra là gì?
+ Phải có hoàn cảnh giao tiếp.
+ Phải có sự hiện diện của người tham gia giao tiếp (2 người
trở lên)
+ Giữa 2 người phải có nhu cầu trao đổi thông tin.

- Hà, nắng gớm,
về nào…

Ông Hai nói với
chính mình .
Câu này ông Hai nói
với ai? Đây có phải là
một câu đối thoại
không? Vì sao?

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng
gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt
gian trích
bán nước để nhục nhã thế này.
đoạn

Trong
còn có câu nào kiểu
này không?

Nói với ai đó (bọn
Việt gian) trong
tưởng tượng.
Câu này, ông Hai nói
với ai?

Đây không phải là câu đối thoại vì không hướng tới một người
tiếp chuyện cụ thể nào cả, cũng không liên quan đến chủ đề mà 2
người đàn bà đang trao đổi. Sau câu nói của ông lão chẳng có ai
đáp lại. Đây chỉ là một câu nói bâng quơ, đánh trống lảng để tìm
cách thoái lui.

- Hà, nắng gớm,
về nào…

Ông Hai nói với
chính mình.

- Chúng
- Chúng
baybay
ăn miếng
ăn
miếng
cơm …nhục
cơm nhã
…nhục
thế
nhã thế
này này

Nói với ai đó (bọn
Việt gian) trong
tưởng tượng.

- Có gạch đầu dòng trước lời nói.
- Nói thành lời.
Cách diễn đạt như trên có tác dụng như thế nào?
 Tác dụng: khắc họa sâu sắc tâm trạng đau đớn, tủi
hổ; lòng căm giận sâu sắc của ông Hai đối với những kẻ
đang tâm theo giặc.
 Độc thoại

TIẾT 69, 70

TLV: ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI

NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc thoại
và độc thoại nội tâm trong văn bản tự
sự:
3. Kết luận:
a. Đối thoại là hình thức đối đáp, trò
chuyện giữa 2 hoặc nhiều người. Trong
văn bản tự sự, đối thoại được thể hiện
bằng các gạch đầu dòng ở đầu lời trao
và lời đáp (mỗi lượt lời là một lần gạch
đầu dòng).
b. Độc thoại: Lời của 1 người nào đó
nói với chính mình hoặc nói với ai đó
trong tưởng tượng, nói thành lời, phía
trước câu nói có gạch đầu dòng.

Điều kiện nào để độc thoại xảy ra?
Phải có hoàn cảnh giao tiếp để nhân vật có nhu cầu bộc lộ
nội tâm.
Thảo luận: Theo em, đối thoại và độc thoại giống và khác nhau như
thế nào?
Giống: - Đều là lời nói của nhân vật.
- Đều có dấu gạch đầu dòng.

Khác:
Đối thoại
- Là

hình thức đối đáp trò
chuyện giữa 2 hoặc nhiều người.
- Nhu cầu trao đổi thông tin

Độc thoại
- Lời

nói với chính mình hoặc
với ai đó trong tưởng tượng.
- Nhu cầu bộc lộ nội tâm

Những câu như “Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư?
Chúng nó cũng bị người ta hắt hủi rẻ rúng đấy ư?Khốn nạn bằng ấy
tuổi đầu...”
? Là những câu ai hỏi ai? Thể hiện điều gì?
 Ông Hai tự hỏi chính mình diễn ra trong suy nghĩ và tình
cảm của ông Hai. Thể hiện tâm trạng xót xa của ông khi nghĩ về
những đứa con nhỏ bé, vô tội của mình sẽ bị mọi người xa lánh,
hắt hủi…
? Nhận xét gì về hình thức của các câu hỏi này, có gì khác so
với lời đối thoại và độc thoại trước đó?
 Không có gạch đầu dòng,
 không phát ra thành tiếng mà chỉ âm thầm diễn ra trong suy
nghĩ tình cảm của ông Hai.
 Độc thoại nội tâm.

TIẾT 69, 70 TLV: ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI

NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc thoại
và độc thoại nội tâm trong văn bản tự c. Độc thoại nội tâm:
Lời của 1 người nào đó nói
sự:
với chính mình hoặc là nói
3. Kết luận:
với một ai đó trong tưởng
a. Đối thoại là hình thức đối đáp, trò
tượng song không nói thành
chuyện giữa 2 hoặc nhiều người. Trong lời, không có gạch đầu dòng.
văn bản tự sự, đối thoại được thể hiện
bằng các gạch đầu dòng ở đầu lời trao
và lời đáp (mỗi lượt lời là một lần gạch
đầu dòng).
b. Độc thoại: Lời của 1 người nào đó
nói với chính mình hoặc nói với ai đó
trong tưởng tượng, nói thành lời thì
phía trước câu nói có gạch đầu dòng.

Vậy trong đoạn trích trên, ngôn ngữ nhân vật có những
hình thức diễn đạt nào? Tác dụng?

*

Các hình thức diễn đạt: Đối thoại, độc thoại, độc thoại
nội tâm .
Tác dụng:
- Làm cho câu chuyện có không khí như cuộc sống thật.
- Khắc họa sâu sắc thái độ căm giận và tâm trạng dằn vặt,
đau đớn của ông Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc.
- Khắc họa thành công tính cách nhân vật: giàu lòng tự
trọng, nhạy cảm, dễ xúc động…

Vậy, em hãy cho biết trong văn bản tự sự yếu tố đối thoại, độc
thoại và độc thoại nội tâm có vai trò như thế nào trong việc thể
hiện nhân vật, cũng như trong việc thể hiện không khí cuả câu
chuyện?
- Làm cho câu chuyện có không khí như cuộc sống thật.
- Thể hiện nhân vật, đi sâu vào nội tâm, góp phần giúp chúng ta hiểu
rõ tính cách nhân vật.
- Câu chuyện sinh động.

TIẾT 69, 70 TLV: ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI

NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc
c. Độc thoại nội tâm:
thoại và độc thoại nội tâm trong
Lời của một người nào đó nói
văn bản tự sự:
với chính mình hoặc là nói với
3. Kết luận:
một ai đó trong tưởng tượng song
a. Đối thoại là hình thức đối đáp, trò
không nói thành lời, không có
chuyện giữa 2 hoặc nhiều người.
gạch đầu dòng.
Trong văn bản tự sự, đối thoại được
thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở
d. Tác dụng:
đầu lời trao và lời đáp (mỗi lượt lời
Đối thoại, độc thoại, độc thoại
là một lần gạch đầu dòng).
nội tâm là những hình thức quan
b. Độc thoại: Lời của 1 người nào đó trọng để thể hiện nhân vật trong
nói với chính mình hoặc nói với ai đó văn bản tự sự.
trong tưởng tượng, nói thành lời thì
phía trước câu nói có gạch đầu dòng.
I

Bảng tổng hợp
Đối thoại

Độc thoại

Độc thoại nội tâm

- Là cuộc trò chuyện
giữa hai hoặc nhiều
người.

- Nói với chính mình
hoặc ai đó trong
tưởng tượng, thành
lời.

- Nói với chính
mình hoặc ai đó
trong tưởng tượng,
không thành lời.

- Có gạch đầu dòng
giữa lời trao và lười
đáp.

- Có gạch đầu dòng.

- Không có gạch
đầu dòng.

Tìm trong những văn bản tự sự được học, những đoạn
văn độc thoại, độc thoại nội tâm?

TIẾT 68, 69 TLV: ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC
THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc
c. Độc thoại nội tâm.
thoại và độc thoại nội tâm trong
Lời của một người nào đó nói
văn bản tự sự:
với chính mình hoặc là nói với
a. Đối thoại là hình thức đối đáp, trò một ai đó trong tưởng tượng song
chuyện giữa 2 hoặc nhiều người.
không nói thành lời, không có
Trong văn bản tự sự, đối thoại được gạch đầu dòng.
thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở
đầu lời trao và lời đáp (mỗi lượt lời là
d. Tác dụng.
một lần gạch đầu dòng.
Đối thoại, độc thoại, độc thoại
nội tâm là những hình thức quan
b. Độc thoại: Lời của 1 người nào đó trọng để thể hiện nhân vật trong
nói với chính mình hoặc nói với ai đó văn bản tự sự.
trong tưởng tượng, nói thành lời thì
phía trước câu nói có gạch đầu dòng.

II/ Luyện tập:

II/ Luyện tập:
Bài: 1/178
- Lêi bµ Hai
- Này, thầy nó ạ.
- Thầy nó ngủ rồi à?
- Tôi thấy người ta
đồn...

- Lêi «ng Hai
…
- Gì?...

- Biết rồi !

Tác dụng: Cuộc đối thoại này diễn ra không bình thường vì có ba lượt lời trao
nhưng chỉ 2 lời đáp.

 Thái độ bà Hai còn rụt rè khi muốn chia sẻ cùng chồng.
 Ông Hai buồn chán tâm trạng của ông từ chỗ không muốn trả lời, đến gắt gỏng
vô cớ nhằm bày tỏ tâm trạng bực bội, đau khổ của ông Hai khi nói đến chuyện
làng Chợ Dầu theo Tây  yêu làng tha thiết .

Bài tập số 2/178
Viết một đoạn văn kể chuyện theo đề tài tự chọn,
trong đó sử dụng cả hình thức đối thoại, độc thoại và độc
thoại nội tâm .

Bµi tËp tr¾c nghiÖm:

Chän c©u tr¶ lêi ®óng vµ ®ñ nhÊt

1) Trong v¨n b¶n tù sù, ®èi tho¹i, ®éc tho¹i vµ ®éc tho¹i néi t©m lµ nh÷ng h×nh thøc
ng«n ng÷ nµo?
A. Ng«n ng÷ t¸c gi¶

B. Ng«n ng÷ nh©n vËt

2) Trong v¨n b¶n tù sù ®èi tho¹i, ®éc tho¹i vµ ®éc tho¹i néi t©m cã ý nghÜa nh­thÕ nµo?
A. H×nh thøc ®èi tho¹i t¹o kh«ng khÝ ch©n thùc cho c©u chuyÖn, gãp phÇn thÓ hiÖn
th¸i ®é vµ t×nh c¶m cña nh©n vËt .
B. H×nh thøc ®éc tho¹i, nhÊt lµ ®éc tho¹i néi t©m thÓ hiÖn ®­îc nh÷ng diÔn biÕn hÕt
søc phøc t¹p vµ tinh tÕ trong thÕ giíi néi t©m cña nh©n vËt, gãp phÇn kh¾c häa tÝnh
c¸ch vµ phÈm chÊt nh©n vËt
C. §èi tho¹i, ®éc tho¹i, ®éc tho¹i néi t©m lµ nh÷ng h×nh thøc quan träng ®Ó thÓ hiÖn
nh©n vËt, lµm cho c©u chuyÖn vµ h×nh ¶nh nh©n vËt hiÖn lªn ch©n thùc , sinh ®éng vµ
râ nÐt h¬n.

1. Bài vừa học:
•Nắm vững khái niệm đối thoại, độc thoại và độc thoại nội
tâm.
• Hoàn thành bài tập 2 vào vở tập.
• Biết đưa các yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm
trong quá trình tạo lập văn bản tự sự phù hợp.
2. Bài sắp học: LUYỆN NÓI: TỰ SỰ KẾT HỢP VỚI NGHỊ
LUẬN VÀ MIÊU TẢ NỘI TÂM/ SGK/ 179