CHƯƠNG IV: HỖN HỢP –
TÁCH CHẤT RA KHỎI HỖN HỢP
TIẾT 34,35 BÀI 16: HỖN HỢP CÁC CHẤT
Mục tiêu:
- Hiểu được khái niệm hỗn hợp, chất tinh khiết.
- Thực hiện được mọt số thí nghiệm để nhận ra dung môi, dung dịch, chất tan và chất
không tan.
- Phân biệt được hỗn hợp đồng nhất và không đồng nhất, dung dịch và huyền phù, nhũ
tương qua quan sát.
- Nêu được các yếu tố ảnh hưởng đến lượng chất rắn hòa tan trong nước. Lấy được ví
dụ về sự hòa tan của chất khí.

NỘI DUNG CHÍNH CỦA BÀI
I

II

III

IV

Chất

Dung

Huyền

Sự hòa

tinh

dịch

phù và

tan các

khiết

nhũ

chất

và hỗn

tương

hợp

Tại sao nước biển có vị mặn còn nước cất (nước
tinh khiết) thì không?

I. CHẤT TINH KHIẾT VÀ HỖN HỢP
? Hãy cho biết thành phần của nước cất và nước biển:

Nước cất

Thành phần:
chỉ có duy nhất một chất là nước

Nước biển

Thành phần: nước, muối, cát, xác
động thực vật…

I. CHẤT TINH KHIẾT VÀ HỖN HỢP

Ví dụ

Chất tinh khiết

Hỗn hợp

Nước cất
Sắt, bạc, oxy….

Nước biển
Nước cam, sữa…

Thành phần Chỉ có một chất
Tính chất

Nước cất là chất tinh khiết,
Hãy biển
kể một
số chất
nước
là hỗn
hợp.tinh
Vậy
khiết
hỗntinh
hợpkhiết
xungvà
theo
em,vàchất
em?
hỗn hợp quanh
có thành
phần như
thế nào?

Gồm nhiều chất

Em có nhận xét gì khi ta cho thêm muối vào cốc nước
muối loãng, thêm nước vào cốc nước cam?

Vậy theo em tính chất của hỗn hợp phụ thuộc vào gì?

Tính chất của hỗn hợp phụ thuộc vào thành phần.
Thành phần hỗn hợp thay đổi thì tính chất của hỗn
hợp cũng thay đổi.

Em biết những tính chất nào của nước cất (nước tinh
khiết) và oxygen?

Nước: sôi 100nóng chảy ở 0
Oxygen: hóa lỏng ở -183 , hóa rắn ở -218

Chất tinh khiết có những tính chất xác định.

I. CHẤT TINH KHIẾT VÀ HỖN HỢP

Ví dụ

Chất tinh khiết

Hỗn hợp

Nước cất
Sắt, bạc, oxy….

Nước biển
Nước cam, sữa…

Thành phần Chỉ có một chất
Tính chất

Có tính chất xác định

Gồm nhiều chất
Thay đổi theo thành phần
của hỗn hợp.

II. DUNG DỊCH:
Nhận xét:
- Đường tan trong nước tạo thành nước đường.
nghiệm:
Cho
đường
nước,
khuấy
đều.
- NướcThí
đường
là chất
lỏng
đồngvào
nhất
(không
phân
biệt được đâu là
Quan sát và nhận xét?
đường, đâu là nước).
=> Dung dịch là một hỗn hợp đồng nhất của dung môi và chất tan.

N­ước
Chất tan

Dung môi
của đường

Nước đường
Dung dịch

THẢO LUẬN:
1. Khi hòa tan đường vào nước, đường có bị biến đổi thành chất khác
không?
2. Nước muối, giấm ăn, nước giải khát có gas là các dung dịch. Em hãy
chỉ ra dung môi và chất tan trong các trường hợp đó.
3. Chỉ ra loại nước nào là hỗn hợp đồng nhất? không đồng nhất?

Nước và dầu ăn

Nước cam

Nước đường

THẢO LUẬN:
1. Khi hòa tan đường vào nước, đường có bị biến đổi thành chất khác
không?
2. Nước muối, giấm ăn, nước giải khát có gas là các dung dịch. Em hãy chỉ
Nước không bị biến đổi thành chất khác
ra dung môi và chất tan trong các trường hợp đó.
Dung dịch

3. Chỉ
Dung
môira

Nước muối

Dấm ăn

Nước giải khát có gas

Muối

Dấm

Đường, khí CO2, màu,
hương liệu…

loại nước Nước
nào là hỗn hợp đồngNước
nhất? không đồngNước
nhất?

Chất tan

Hỗn hợp nước và dầu
không đồng nhất

Nước cam
là hỗn hợp không đồng nhất

Nước đường
là hỗn hợp không đồng nhất

? Liệu tính chất của chất tan trong
dung dịch có khác với ban đầu
không?
Thí nghiệm thực hiện ở nhà
Pha 3 – 5 thìa muối ăn vào cốc đựng 20 ml nước ấm, khuấy đều. Nếm thử vị
dung dịch. Nhỏ vài giọi dung dịch lên thìa inox, hơ trên lửa đến khi nước bay
hơi hết. Để nguội, quan sát và nếm thử vị của chất rắn thu được.
Hiện tượng:
+ chất rắn thu được có màu trắng.
+ vị mặn
=> Tính chất của chất tan trong dung dịch không khác với ban đầu.

II. DUNG DỊCH.
VD : Nước đường là dung dịch : đường là chất tan, nước là dung môi.
Nước muối là dung dịch : muối là chất tan, nước là dung môi
Dung dịch Chất Dung
tan
môi
Nước đường Đường Nước
Dầu ăn và Dầu ăn Xăng
xăng
Nước giấm Giấm ăn Nước
( axit
axetic )
- Chất tan là chất bị hòa tan trong dung môi.
- Dung môi là chất có thể hòa tan chất khác.
- Dung dịch là một hỗn hợp đồng nhất của dung môi và chất tan.

II. HUYỀN PHÙ VÀ NHŨ TƯƠNG:
- Huyền phù gồm các hạt chất rắn lơ lửng trong chất lỏng.

Nước phù sa gồm các
hạt sét và hạt keo…

Nước cam có chứa
chất xơ, tinh bột,
các vitamin…

Nước bột sắn
gồm các hạt bột
sắn

Một
sốhãy
huyền
khác:sốhỗn
hợp phù
cát và
nước,
nướcem?
bột ngũ cốc, nước
? Em
kể phù
tên một
huyền
xung
quanh
bột rau củ…

Làm thế nào để phân biệt huyền phù với dung dịch

Thí nghiệm:
- Chuẩn bị: 2 cốc nước, đường, bột sắn dây.
- Tiến hành: Cho 1 thìa đường vào cốc thứ nhất, cho 1 thìa bột sắn dây
vào cốc thứ hai. Khuấy đều 2 cốc. Để yên trong 2 – 3 phút.
? Quan sát và trả lời câu hỏi:
1. Cốc nào trong suốt? Cốc nào là dung dịch, cốc nào là huyền phù?
2. Sau 2- 3 phút ở mỗi cốc có sự thay đổi như thế nào?

Nước đường sau một thời gian
Nước bột sắn được pha sau 5 phút.
Nhận xét:
1. Nước đường trong suốt => dung dịch
Nước bột sắn không trong suốt => huyền phù.
2. Sau một thời gian, cốc nước đường vẫn trong suốt đồng nhất, cốc chứa bột
sắn dây có sự phân lớp giữa nước và bột sắn.
- Dung dịch: có tính đồng nhất, thường trong suốt.
thí nghiệm trên theo em làm thế nào để phân
-? Qua
Huyền phù: không trong suốt, có sự phân lớp sau
biệt huyền phù với dung dịch
một thời gian.

? Khi hòa tan đường vào nước, nếu đường không tan hết bị lắng xuống
đáy thì có tạo thành huyền phù không?

- Nhũ tương gồm các giọt chất lỏng lơ lửng trong một chất lỏng khác.

Sữa gồm các giọt béo phân tán
Hỗn hợp dầu ăn và nước khi
trong nước và các thành phần
được khuấy trộn
khác
Một
số hãy
nhũ tương:
đường,
kem, mayonnaise,
? Em
kể tên nhựa
một số
nhũ tương
xung quanhsữa
em?dưỡng da, nước
tẩy trang…

? Các loại nhũ tương như kem, mayonnaise, sữa… để yên
trong 1 lúc (5 -10 phút) có bị lắng, phân lớp như nước bột
sắn, nước cam không?

III. HUYỀN PHÙ VÀ NHŨ TƯƠNG.
- Huyền phù là hỗn hợp rắn - lỏng không đồng nhất
VD : nước bột sắn, nước phù sa ( nước sông ), nước bột màu,
nước vôi tôi, nước cam, nước ép trái cây, ….
- Nhũ tương là hỗn hợp lỏng - lỏng không đồng nhất
VD : Sữa, hỗn hợp dầu ăn và nước, nước chấm, tương ớt,
tương cà, sốt mayonnaise, thuốc, …
- Huyền phù và nhũ tương là những hỗn hợp không đồng
nhất, chúng thường không trong suốt

Chất
tinh khiết

TỔNG KẾT

Chất rắn và
chất lỏng

HỒN
HỢP
CÁC
CHẤT

Huyền phù

Hỗn hợp
không
đồng nhất
Hỗn hợp

Chất lỏng và Nhũ tương
chất lỏng

Hỗn hợp

Dung dịch

Câu hỏi 1 : Oxy là chất tinh khiết hay hỗn hợp?

Oxy là chất tinh khiết

Câu hỏi 2 : Khi cho 2 ml rượu etylic vào 20 ml nước. Câu
nào sau đây là đúng?
A. Rượu etylic là dung môi.
B. Nước là dung môi.
C. Nước hoặc rượu có thể là chất tan hoặc là dung môi.
D. Cả hai chất nước và rượu etylic vừa là chất tan, vừa là
dung môi
Đáp án: B

Câu hỏi 3: Dung dịch là hỗn hợp:
A. chất rắn trong chất lỏng.
B. chất khí trong chất lỏng.
C. đồng nhất của chất rắn và dung môi.
D. đồng nhất của dung môi và chất tan
Đáp án: D

Câu hỏi 4: Chất nào sau đây là huyền phù?
A. Nước phù sa.
B. Sữa.
C. Kem dưỡng da.
D. Mayonnaise

Đáp án: A

Câu hỏi 5: Chất nào sau đây là nhũ tương:
A. Nước bột sắn.
B. Nước cam.
B. Nước muối sinh lý. D. Kem

Đáp án: D

Câu hỏi 6: Đặc điểm nào sau đây là của nhũ tương?
A. Trong suốt, đồng nhất.
B. Không trong suốt, bị phân lớp sau 1 thời gian ngắn.
C. Không trong suốt, không bị phân lớp.
D. Trong suốt, bị phân lớp sau 1 thời gian ngắn.
Đáp án: C

NHIỆM VỤ Ở NHÀ