Tiết 12

LÃO HẠC
- Nam Cao-

LÃO HẠC
- Nam Cao -

I.Tác giả - tác phẩm
1. Tác giả : (1917- 1951)
- Tên thật: Trần Hữu Tri
- Quê: Hà Nam
- Là nhà văn hiện thực xuất sắc với
những tác phẩm viết về người nông
dân nghèo đói bị vùi dập và người trí
thức nghèo sống mòn mỏi, bế tắc trong
xã hội cũ.

LÃO HẠC
- Nam Cao -

- Các tác phẩm chính

Trăng sáng

Tiểu thuyết

1941

1944

1942

Lão
Hạc

1943

Truyện ngắn

1944

LÃO HẠC
- Nam Cao -

2. Tác phẩm
a- Đọc –hiểu chú thích
Nhân vật lão Hạc: đọc
giọng dằn vặt, đau đớn, ân
hận
Nhân vật ông giáo: đọc giọng
buồn, chậm, cảm thông
b- Xuất xứ:
Lão Hạc là một tác phẩm tiêu biểu của nhà
văn Nam Cao được đăng báo lần đầu năm
1943. In trong “ Nam Cao - Tác phẩm, tập 1)

LÃO HẠC
C- Bố cục đoạn trích

3 phần

- Nam Cao -

-Đoạn 1: “Hôm sau…cũng xong” Lão Hạc
kể chuyện bán chó và nhờ ông giáo hai việc…
ông giáo an ủi lão Hạc
- Đoạn 2: “Luôn mấy hôm…đáng buồn” 
cuộc sống của LH sau đó, thái độ của Binh Tư
và ông giáo
- Đoạn 3: “Không! Cuộc đời…một sào” Cái
chết của LH

d. Tóm tắt tác phẩm
- Lão Hạc là người cô đơn, vợ mất, con bỏ đi đồn điền cao su, lão nuôi, yêu quý
con Vàng, kỷ niệm của con trai lão.
- Đói kém, bị ốm, phải tiêu vào tiền dành dụm cho con → LH phải bán con
Vàng
- Nhờ ông giáo trông hộ vườn, giữ tiền ma chay cho mình → tự tử bằng bả chó.

Tiết 13:

II. Tìm hiểu chi tiết

LÃO HẠC
- Nam Cao -

1. Nhân vật lão Hạc
a, Hoàn cảnh của Lão Hạc
- Lão nghèo, già cả.
- Vợ mất sớm, sống cảnh "gà trống nuôi con",
- Con trai không có tiền cưới vợ->phẫn chí-> bỏ đi phu đồn điền
cao su,1 năm không có tin tức gì.Em hãy cho biết
- Sống thui thủi một mình, chỉ cóhoàn
con chó
Vàng
vật của con
cảnh
của–kỉlão
trai để lại-làm bạn-> Yêu quý kỷHạc
vật của
con,kể
đồng
được
nhưthời là niềm
an ủi duy nhất của lão trong cảnh cô độc.
thế nào?
- Làm thuê để kiểm ăn

-> Nghèo khổ, cô độc, bất
hạnh và đáng thương.

Tiết 13:

II. Tìm hiểu chi tiết

LÃO HẠC
- Nam Cao -

1. Nhân vật lão Hạc
b, Tâm trạng của lão Hạc xung quanh việc bán “cậu Vàng”
* Tình cảm của lão Hạc đối với “cậu Vàng”:
+ Gọi con chó là cậu Vàng như một bà hiếm hoi gọi con cái
+ Bắt rận, đem ra ao tắm
Lão Hạc có tình cảm
+ Cho ăn cơm….cái bát như một nhà
nhưgiàu
thế nào với con
+ Nhắm vài miếng lại gắp cho nóchó
mộtVàng?
miếngTìm những
+ Chửi yêu, nói với nó như nói mộtchi
đứatiết
cháu
không,
cho“À
thấy
rõ ông
không giết… ông nuôi”
điều đó?
Tình yêu tha thiết với loài vật.

* Khi bán “cậu Vàng”
+ Lão cố làm ra vui vẻ, cười như mếu
+ Đôi mắt lão ầng ậng nước
+ Mặt … co rúm, vết nhăn xô lại, ép …nước
mắt
+ Cái đầu ….ngoẹo, miệng móm mém…mếu
+ Lão hu hu khóc
- Từ tượng hình, từ tượng thanh
Tâm trạng đau khổ tột cùng

Em hãy tìm ra
những chi tiết
miêu tả bộ
dạng, cử chỉ của
lão Hạc lúc kể
với ông giáo
chuyện bán
chó?

- “Thì ra tôi già…lừa một con chó”
→ Thái độ chua chát, ngậm ngùi, mặc cảm là
kẻ có tội
LH là người sống tình nghĩa thủy chung, yêu thương loài
vật; người cha có tình yêu thương con sâu sắc.

Tiết 13

LÃO HẠC
- Nam Cao -

c. Việc làm của lão Hạc trước khi chết

Trước khi
chết lão Hạc
đã cậy nhờ
ông giáo
những điều
gì?

- Nhờ ông giáo:
+ giữ hộ ba sào vườn cho con trai
+ gửi 30 đồng để lo hộ đám tang cho
mình
- Duy trì cuộc sống: ăn khoai, củ
chuối, sung luộc, rau má, củ ráy, bữa
trai bữa ốc.
- Từ chối mọi sự giúp đỡ gần như là
hách dịch

Coi trọng bổn phận làm cha, coi trọng danh
giá làm người.

d. Cái chết của lão Hạc:
“…lão Hạc…vật vã, đầu tóc rũ rượi, quần

áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc. lão tru
tréo, bọt mép sùi ra…giật mạnh…lão vật
vã đến hai giờ đồng hồ rồi mới chết”.
→ Sử dụng những động từ mạnh = >Cái chết
đau đớn, thảm thương
=>Bộc lộ rõ số phận, nhân phẩm của người nông dân nghèo trước
CMT8: nghèo khổ, bế tắc, cùng đường, giàu tình thương và lòng tự
trọng. Qua đó, tố cáo mạnh mẽ sự tàn ác bất nhân của chế độ phong
kiến.

Em hãy cho biết nguyên nhân cái
chết của lão Hạc? Ý nghĩa của cái
chết ấy?

LÃO HẠC
c. Cái chết của lão Hạc

- Nam Cao -

* Nguyên nhân:
+ Tình cảnh đói khổ túng quẫn (đó cũng là số phận cơ cực đáng thương
của những người dân nghèo trước CMT8)
+ Muốn bảo toàn căn nhà, mảnh vườn cho con; không muốn gây phiền
hà cho hàng xóm láng giềng.

Ý NGHĨA CÁI CHẾT CỦA LÃO HẠC
+ Góp phần bộc lộ rõ số phận và tính cách của
lão Hạc.
+ Thể hiện số phận của người nông dân Việt
Nam nghèo khổ, bế tắc cùng đường, giàu tình
yêu thương và lòng tự trọng.
+ Tố cáo hiện thực xã hội thực dân nửa pk đã
đẩy người nông dân đến bước đường cùng
+ Làm cho những người xung quanh hiểu rõ
lão hơn, quý trọng và thương tiếc lão hơn.

2. Nhân vật ông Giáo

*. Vai trò
-Người chứng kiến vừa tham gia và kể lại câu
chuyện, vừa trực tiếp bày tỏ thái độ tình cảm,
bộc lộ tâm trạng của bản thân.
- Là tri thức nghèo ở nông thôn giàu tình
thương và lòng tự trọng, được mọi người kính
nể
-Là người hàng xóm gần gũi với Lão Hạc.
Ông tỏ ra thông cảm, thương xót cho hoàn
cảnh của lão Hạc, tìm cách an ủi, giúp đỡ lão
Hạc

2. Nhân vật ông Giáo
* Tình cảm đối với lão Hạc

Em thấy thái độ,
tình cảm của
nhân vật “tôi”
đối với lão Hạc
như thế nào?

- “Tôi muốn ôm choàng lấy
lão mà khóc”
- Giữ hộ lão Hạc mảnh vườn
và ba mươi đồng bạc
- “Tôi giấu giếm vợ tôi, thỉnh
thoảng giúp ngấm ngầm lão”

-Đồng

cảm, xót thương
cho hoàn cảnh LH.
- Luôn tìm cách giúp đỡ,
an ủi và tỏ lòng quý
trọng nhân cách LH.

- “ Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng
buồn…”.
-“ Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay
vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa
khác”
Tại sao ông giáo lại có những suy nghĩ trái ngược
như thế? Em hiểu những ý nghĩ đó của ông giáo
như thế nào?

* Suy nghĩ của ông Giáo về cuộc đời
- Khi nói chuyện với Binh Tư
“Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn”
+ Buồn vì: đói nghèo có thể đổi trắng thay đen, biến người lương thiện
như LH trở thành kẻ trộm cắp như Binh Tư
+ Buồn vì: một con người như LH đành phải biến chất vì không còn tìm
đâu ra miếng ăn tối thiểu hàng ngày
- Khi chứng kiến lão Hạc chết
“Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn”
+ Vì không có gì hủy hoại được nhân phẩm của người lương thiện như
LH để ta có quyền hy vọng và tin tưởng ở con người.
“Hay vẫn đáng buồn theo một nghĩa khác”
+ Vì người tốt như LH mà hoàn toàn vô vọng, phải tìm đến cái chết như
một sự giải thoát tự nguyện và bất đắc dĩ

Tiết 13-14:

- Khi nói chuyện với vợ:

LÃO HẠC
- Nam Cao -

“ Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà
hiểu họ…không bao giờ ta thương”
+ Đây là lời triết lý lẫn cảm xúc trữ tình xót xa.
+ Khẳng định 1 thái độ sống, một cách ứng xử mang tinh thần nhân
đạo : Cần phải quan sát, suy nghĩ, nhìn nhận con người sống quanh
mình bằng lòng đồng cảm, bằng đôi mắt của tình thương.
+ Nêu một phương pháp đúng đắn, sâu sắc khi đánh giá con người:
phải biết đặt mình vào cảnh ngộ cụ thể của người khác thì mới hiểu
và cảm thông đúng.
Ông giáo là người hiểu đời, hiểu người, chan chứa tình yêu
thương và lòng nhân ái sâu sắc. Người trọng nhân cách
không mất niềm tin vào những điều tốt đẹp của con người.

LÃO HẠC
III.Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Sử dụng ngôi kể thứ nhất,
người kể là nhân vật hiểu,
chứng kiến toàn bộ câu
chuyện và cảm thông với LH.
- Nghệ thuật phân tích tâm lí
già dặn, kể chuyện chân thực,
màu sắc trữ tình đan xen triết
lí sâu sắc.
- Xây dựng được nhân vật có
tính cá thể hóa cao

- Nam Cao -

2. Nội dung
- Tác phẩm phản ánh hiện thực số
phận người nông dân trước
CMT8 qua tình cảnh của LH:
nghèo túng, không có lối thoát,
phải chọn cái chết để bảo toàn tài
sản cho con và không phiền hà
hàng xóm.
- Cảm thông, trân trọng, ngợi ca
vẻ đẹp tiềm ẩn của người nông
dân trong cảnh khốn cùng vẫn
giàu lòng tự trọng.

LUYỆN TẬP
1. Hãy triển khai câu chủ đề sau thành một đoạn văn: “ Lão Hạc,
trước hết là câu chuyện cảm động về tình phụ tử thiêng liêng, giản
dị”
- Hình thức:
+ Đảm bảo hình thức đoạn văn
+ Có thể trình bày theo các cách: diễn dịch, qui nạp,…
-Nôi dung:
Dùng các thao tác lập luận giải thích, phân tích, chứng minh để làm rõ
vấn đề: câu chuyện về tình phụ tử thiêng liêng, giản dị.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Tóm tắt truyện
- Phân tích nhân vật Lão Hạc, ông giáo.
- Tìm hiểu về giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của truyện
- Chuẩn bị bài sau: Từ tượng hình, từ tượng thanh