Tuần 9 -Trang
92

Khởi động
- Em hãy nêu nghĩa đúng của từ thiên nhiên?
Tất cả những gì không do con người tạo ra.
- Tìm từ ngữ miêu tả không gian? Đặt câu với
một từ vừa tìm?
Từ ngữ miêu tả không gian là: bao la, rộng lớn,
mênh mông, bát ngát,…
VD: Cánh đồng lúa bát ngát.
Biển rộng mênh mông.

1

3

2

4

Thứ ba ngày 16 tháng 11 năm
2021
Luyện từ và
câu
Mở rộng vốn từ: Thiên
nhiên

Bài 1 : Đọc mẩu chuyện sau:
Bầu trời mùa thu.
Tôi cùng bọn trẻ đi ra cánh đồng. Buổi sáng tháng chín
mát mẻ và dễ chịu. Tôi nói với các em:
- Các em hãy nhìn lên bầu trời mà xem. Mùa hè, nó rất nóng
và cháy lên những tia sáng của ngọn lửa. Còn bây giờ bầu trời
thế nào? Hãy suy nghĩ và chọn những từ ngữ thích hợp để miêu
tả nó.
Bọn trẻ nhìn lên bầu trời và suy nghĩ. Sau vài phút , một em
nói:
- Bầu trời xanh như mặt nước mệt mỏi trong ao.
- Vì sao mặt nước lại mệt mỏi? – Tôi hỏi lại.
- Thưa thầy, mùa hè, nước dạo chơi cùng những làn sóng. Mùa
thu, nó mệt và đứng lại với màu xanh nhạt. Nó mệt mỏi!

Những em khác tiếp tục nói:
- Bầu trời được rửa mặt sau cơn mưa.
- Bầu trời xanh biếc.
Cô bé Va-li-a nhỏ nhắn đứng trầm ngâm một chỗ. Tôi hỏi:
- Còn Va-li-a, vì sao em im lặng thế?
- Em muốn nói bằng những từ ngữ của mình.
- Em đã tìm được câu nào chưa?
- Bầu trời dịu dàng – Va-li-a khẽ nói và mỉm cười.
Sau đó, mỗi em đều muốn nói về bầu trời bằng từ ngữ của riêng mình:
- Bầu trời buồn bã. Những đám mây xám đang từ phương bắc trôi tới.
- Bầu trời trầm ngâm. Nó nhớ đến tiếng hót của bầy chim sơn ca.
- Bầu trời ghé sát mặt đất. Mùa hè, nó cao hơn và có những con chim én
bay liệng. Còn bây giờ chẳng có chim én nữa, vì thế bầu trời cúi xuống lắng
nghe để tìm xem chim én đang ở trong bụi cây hay ở nơi nào.
Theo XU-KHÔM-LIN-XKI
(Mạnh Hường dịch)

Bài 2. Tìm những từ
từ ngữ
ngữ tả
tả bầu
bầu trời
trời trong mẩu chuyện nêu
trên. Những từ ngữ nào thể hiện sự so sánh?
sánh Những từ ngữ nào
hóa?
thể hiện sự nhân hóa
Bầu trời mùa thu.
Tôi cùng bọn trẻ đi ra cánh đồng. Buổi sáng tháng chín mát mẻ và
dễ chịu. Tôi nói với các em:

- Các em hãy nhìn lên bầu trời mà xem. Mùa hè, nó rất nóng và
cháy lên những tia sáng của ngọn lửa. Còn bây giờ bầu trời thế
nào? Hãy suy nghĩ và chọn những từ ngữ thích hợp để miêu tả nó.

Bọn trẻ nhìn lên bầu trời và suy nghĩ. Sau vài phút , một em nói:
- Bầu trời xanh như mặt nước mệt mỏi trong ao.
xanh như mặt nước mệt mỏi trong ao
- Vì sao mặt nước lại mệt mỏi? – Tôi hỏi lại.
- Thưa thầy, mùa hè, nước dạo chơi cùng những làn sóng. Mùa
thu, nó mệt và đứng lại với màu xanh nhạt. Nó mệt mỏi!

Những em khác tiếp tục nói:
- Bầu trời được rửa mặt sau cơn mưa.
- Bầu trời xanh biếc.
Cô bé Va-li-a nhỏ nhắn đứng trầm ngâm một chỗ. Tôi hỏi:
- Còn Va-li-a, vì sao em im lặng thế?
- Em muốn nói bằng những từ ngữ của mình.
- Em đã tìm được câu nào chưa?
- Bầu trời dịu dàng – Va-li-a khẽ nói và mỉm cười.
Sau đó, mỗi em đều muốn nói về bầu trời bằng từ ngữ của riêng mình:
- Bầu trời buồn bã. Những đám mây xám đang từ phương bắc trôi tới.
- Bầu trời trầm ngâm. Nó nhớ đến tiếng hót của bầy chim sơn ca.
- Bầu trời ghé sát mặt đất. Mùa hè, nó cao hơn và có những con chim én
bay liệng. Còn bây giờ chẳng có chim én nữa, vì thế bầu trời cúi xuống lắng
nghe để tìm xem chim én đang ở trong bụi cây hay ở nơi nào.
Theo XU-KHÔM-LIN-XKI
(Mạnh Hường dịch)

* Những từ ngữ khác tả bầu trời:
Bầu trời mùa thu.
Tôi cùng bọn trẻ đi ra cánh đồng. Buổi sáng tháng chín mát mẻ
và dễ chịu. Tôi nói với các em:
- Các em hãy nhìn lên bầu trời mà xem. Mùa hè, nó rất
nóng và cháy lên những tia sáng của
lửa Còn bây giờ bầu
của ngọn lửa.
trời thế nào? Hãy suy nghĩ và chọn những từ ngữ thích hợp để
miêu tả nó.
……Những em khác tiếp tục nói:
- Bầu trời được rửa mặt sau cơn mưa.
xanh biếc.
biếc.
- Bầu trời xanh
…………
- Bầu trời ghé sát mặt đất. Mùa hè, nó cao hơn. và có những
con chim én bay liệng. Còn bây giờ chẳng có chim én nữa, vì thế
bầu trời cúi xuống lắng nghe để tìm xem chim én đang ở trong
bụi cây hay ở nơi nào.

Đáp án bài tập 2:
* Những từ ngữ tả bầu trời thể hiện sự so sánh:
+Xanh như mặt nước mệt mỏi trong ao

* Những từ ngữ tả bầu trời thể hiện sự nhân hóa:
mệt mỏi trong ao; được rửa mặt sau cơn mưa; dịu
dàng; buồn bã, trầm ngâm; nhớ tiếng hót của bầy chim
sơn ca; ghé sát mặt đất; cúi xuống lắng nghe để tìm xem
chim én đang ở trong bụi cây hay ở nơi nào .
* Những từ ngữ khác tả bầu trời:
nóng và cháy lên những tia sáng của ngọn lửa; xanh
biếc; cao hơn.

Luyện từ và câu :
Mở rộng vốn từ: Thiên nhiên
Bài 3:
Dựa theo cách dùng từ ngữ ở mẩu chuyện nêu trên,
viết một đoạn văn khoảng 5 câu tả một cảnh đẹp
của quê em hoặc nơi em ở.
Các em hãy quan sát một số cảnh đẹp thiên
nhiên của đất nước ta rồi hoàn thành vào vở.

Hồ Xuân Hương

VinpearLand

đêm Hồ Gươm

Thác Đam- bri

Con đường làng đất đỏ uốn mình qua những rặng cây xanh trông như
một dải lụa đào mềm mại. Hai bên đường, vô số những loài cỏ dại
đua nhau khoe sắc thắm: Hoa sâm đất tung mình với sắc tím mênh
mang; hoa sao nhái đong đưa những cánh mỏng vàng tươi cùng
vàng nghệ như tranh nhau xem màu nào nổi bật nhất; hoa dừa cạn
cũng chen lấn với hai màu tím hồng nhạt và sắc trắng tinh khôi; hoa
mười giờ thì y hẹn, cứ đúng 10 giờ lại như thách thức các loài hoa
khác với những sắc màu : trắng, vàng, tím thẫm, đỏ, hồng,...Bao
nhiêu là màu sắc ... Con đường làng bỗng nhiên trở thành một đường
hoa rực rỡ dưới nắng mai hồng.

Mấy hôm nay, mùa xuân về, chị mai vàng trước sân
thay đổi nhiều quá. Chị cởi ra lớp áo xanh mướt cũ kĩ
mặc suốt năm, mà khoác lên mình chiếc áo vàng ươm
như nắng mới. Mỗi khi gió lướt qua, các cánh hoa lại
rung rinh như một đàn bướm đang đậu trên thân chị.
Mỗi khi có đàn bướm trắng hay mấy chú chim nhỏ bay
ngang qua, chị lại phe phẩy cành hoa mà gọi chúng lại.
Rung rinh vài chiếc lá chạm vào chúng như đang gửi
những lời chúc đầu xuân năm mới. Khung cảnh ấy thật

Càng ra xa, cảnh dòng sông càng thanh bình và êm đềm. Mặt
sông uốn lượn như một tấm vải lụa trải dài đến xa tít chân trời,
vắng bóng tàu thuyền nên sông cũng ít sóng đi, chỉ nghe soàn
soạt vài tiếng sóng vỗ bờ. Những cụm lục bình đâu rồi nhỉ? Có lẽ
chúng thấy mình quá nhỏ bé trước cảnh sông nước bao la nên
đã trốn đi. Mặt trời đã chiếu những tia nắng gay gắt, mặt sông lấp
lánh như được dát muôn ngàn viên pha lê. Gió lùa qua lá cây xào
xạc, tràn xuống mặt nước mát rượi. Đứng trước sông nước
mênh mông, em thấy lòng mình nhẹ lân lân làm sao!

Sáng hôm nay, bác Mặt Trời thức dậy từ sớm. Bác
giống như một con ong thợ, vươn mình, gom những tia
nắng thành cái chổi lớn, quét sạch những đám mây đen
trên nền trời. Chẳng mấy chốc, nhờ sự chăm chỉ của
bác mà bầu trời trong xanh trở lại. Thấy bác mệt, chị gió
vội đem những làn gió mát tới, xoa dịu đi những nóng
bức, mệt nhọc. Thế là, sau những ngày âm u, sậm sịt,
nắng ấm và gió mát lại về với chúng ta.