Đọc mở rộng

TRẬN MÃNG XÀ

(Huỳnh Văn Nghệ ghi)

TRẬN MÃNG XÀ
I. Tác giả, tác phẩm.
1. Tác giả. Huỳnh Văn
Nghệ (1914 - 1977) quê tại
Bình Dương. Ông xuất
thân trong làng quê giàu
truyền thống cách mạng.
2. Tác phẩm.

Ngày xưa, ở Đồng Nai có một loại trăn to và rất
dữ mà trong vùng thường được gọi là mãng xà
vương. Người ta bảo có những con mãng xà to
bằng cái cối xay lúa và dài đến hai, ba chục thước,
có thể nuốt sống được tất cả các loại thú rừng, kể
cả voi. Mãng xà bắt các loài thú khác bằng cách
dùng thân quấn chặt đối phương rồi xiết cho đến
chết. Đối với những con thú nhỏ không quấn được
thì nó chỉ táp rồi nuốt sống, con vật đáng thương
vùng vẫy kêu la trong bụng nó một hồi lâu rồi mới

chết ngợp. Mỗi khi no say, mãng xà nằm ngủ luôn
tại chỗ hàng tháng trời. Nó nằm ngủ im lìm như
một thân gỗ mục, mặc trời mưa, trời nắng. Lá
rụng đầy trên lưng nó, rêu mọc lên thân, lên đầu
nó. Nếu có con thú nào vô ý dằn mạnh lên thân,
lên đầu thì nó giật mình vùng dậy bắt ăn luôn rồi
ngủ tiếp. Đồng bào Đồng Nai sợ mãng xà hơn sợ
ma quỷ. Nó đến đâu thì thú rừng bị ăn hoặc trốn
đi nơi khác hết. Thợ săn, thợ rừng phải chịu
nghèo đói. Nó bò đến đâu thì nương rẫy ngã

rạp đến đó như bị bão lụt. Có con mãng xà đã
nuốt chửng một lần cả anh thợ săn và bầy chó.
Nhiều làng ở ven rừng phải lập miếu thờ thần.
Một hôm hai cha con ông Bảy Túc vào rừng
bỗng gặp một con voi bị mãng xà quấn. Đầu con
mãng xà bám chặt trên một cây cổ thụ rất cao.
Nó chỉ dùng khúc đuôi quấn hai vòng quanh thân
con voi to tướng. Sức voi có thể bứt đứt mãng xà
ra làm đôi và giày xác nó. Nhưng không hiểu sao
voi lại nhắm nghiền mắt, đứng yên như chết.

Nhìn kĩ, ông Bảy Túc mới thấy rằng chót đuôi
của mãng xà đang ngoáy vào rốn voi làm cho voi
nhột quá chịu không nổi, đành chết đứng như
vậy. Ông Bảy nghĩ thầm: “To, béo không phải là
mạnh, một chỗ yếu bị chọc có thể làm cho sức
mạnh đến mấy cũng trở thành vô dụng.”. Nghĩ
vậy ông nói với con rằng: “Chúng ta phải cứu
“ngài” (tức con voi), nếu không “ngài” sẽ bị
mãng xà nuốt mất.”
Anh Mạnh lo sợ khuyên cha: “Nhưng nếu

Anh Mạnh lo sợ khuyên cha: “Nhưng nếu
mãng xà trả thù thì cha con ta cự đương sao nổi?
Chi bằng…”. “Không được, làm người không thể
vì sợ chết mà làm ngơ trước sự bất công. Voi chỉ
ăn cỏ, không làm hại ai, ta cứu voi, giết mãng xà
là phải. Con cứ đứng đây, thủ thế sẵn sàng. Cha
vào đánh trước, chừng nào cha mệt thì con vào
thay.” – ông Bảy Túc căn dặn con. Anh Mạnh
chưa kịp nói gì thì ông Bảy Túc đã xông đến gần
con voi rồi. Ông dùng lưỡi rựa bén chém một

phát thật mạnh lên lưng mãng xà. Con mãng xà bị
đứt đuôi ngay, đầu nó buông ngọn cây, cả thân nó
rơi xuống đất như một cây to vừa bị đốn. Thấy Bảy
Túc múa rựa xông đến, nó hốt hoảng chạy trốn.
Con voi cũng giật mình bỏ chạy, để lại một khúc
đuôi mãng xà dài đến ba bốn sải tay. Cha con ông
Bảy ra sức kéo đuôi mãng xà về làng. Đồng bào rủ
nhau đến xem, ai cũng sợ và lo ngại cho gia đình
ông. Người ta bảo: Đập rắn thì phải đập nát đầu,
nếu không rắn sẽ trả thù trong nay mai.

Thấy mình đánh được mãng xà một trận, ông
Bảy Túc cũng bớt sợ nó rồi. Hôm sau, hai cha con
lại vào rừng kéo gỗ, kéo tre như thường ngày.
Không ngờ vừa đến nơi thì thấy gỗ, tre của ông đã
được voi kéo giùm ra bờ sông hết. Ngoài ra, có một
số gỗ, tre tốt khác cũng đã được voi nhổ cả gốc kéo
ra tận bờ sông chất đống cho ông. Thực ra, lúc
đánh mãng xà để cứu voi, cha con ông Bảy không
nghĩ đến việc sẽ được voi đền ơn đáp nghĩa như
vậy. Voi biết trả ơn thì mãng xà cũng biết trả thù.

Ông Bảy và anh Mạnh đều hiểu rõ điều này, nên
mỗi khi vào rừng, lúc nào cũng chuẩn bị sẵn sàng
để đối phó. Ngoài những dụng cụ thợ rừng như
búa, rìu, cưa, rựa, hai người luôn mang theo những
vũ khí để đánh mãng xà như roi cau rừng, độc
ngạnh có hai đầu, đầu nào cũng có lưỡi ba chia,
cán độc dài đến ba thước. Anh đề phòng trường
hợp bị mãng xà quấn thì dùng cây độc ấy mà
chống hai đầu để thoát. Quả nhiên, một hôm, hai
cha con ông Bảy Túc vừa vào đến bìa rừng thì

gặp mãng xà đón đường. Hai người nhận ra ngay
con mãng xà bị đánh trước đây, vì nó cụt đuôi và
cũng to bằng chiếc cối xay vậy. Vừa thấy hai người
thì nó há mồm nom như một cái miếu mở và uốn
mình, cất cao đầu lên gầm thét, định phóng tới vồ
mồi. Ông Bảy vội bảo con núp sau một cây to thủ
thế chờ, còn ông xách rựa bén xông tới giao chiến
trước. Đánh chưa được một hiệp thì bỗng nhiên ông
Bảy bị mãng xà táp nuốt sống luôn cả cái rựa vào
bụng nó. Nuốt người cha xong, con mãng xà hung
hãn tiến về phía gốc cây định nuốt luôn người con.

Nó vẫn há mồm to bằng cái cửa miếu và cặp mắt
đỏ như hai ngọn đèn. Anh Mạnh sợ quá toan vứt cả
độc hai đầu mà chạy. Bỗng anh nghe như có tiếng
của lương tâm anh thét lớn: “Đồ hèn nhát, con thú
còn biết trả thù. Mi không dám liều chết trả thù
cho cha mi sao?”. Lòng thương cha và căm thù
mãng xà bỗng bừng bừng nổi dậy, anh liền bước ra
trước gốc cây, cầm độc ngạnh sẵn sàng nghênh
chiến. Con mãng xà mừng rỡ, uốn mình phóng tới
như trời sập bên cạnh anh, anh liền múa

độc ngạnh, đầu mãng xà cứng như đá, lưỡi độc
của anh chỉ chạm vào chớp lửa rồi dội trở ra chứ
không ăn thua gì. Rút được bài học kinh nghiệm
đau đớn của cha, anh đã tránh được mấy cái táp
rất nguy hiểm của con mãng xà. Nhưng sức mãng
xà to lắm, anh chỉ vì căm thù nó mà phải đánh,
chứ hi vọng thắng được nó cũng rất mong manh.
Qua quá trình chiến đấu thực tế, anh quyết định
thay đổi cách đánh.

Thừa lúc mãng xà há mồm định táp anh một lần
nữa, anh bèn nhanh chân nhảy phóc vào trong
mồm nó. Mãng xà tưởng ngon ăn vừa khép mồm
lại để nuốt thì cây độc ngạnh hai đầu của anh đã
khoá chặt hai hàm của nó, không thể nào ngậm
lại được. Bị thương giữa họng, mãng xà đau đớn
vùng vẫy như điên làm nát hàng chục mẫu rừng.
Anh mạnh chạy thẳng vào bụng nó để tìm cha.
Ông Bảy được anh cứu tỉnh lại ngay, rồi hai cha
con cùng nhau dùng rựa, dao găm tha hồ đánh

phá ngay trong lòng mãng xà. Tim, gan, phổi của
nó đều bị bầm nát mà mãng xà vẫn còn vùng vẫy
được. Nó cố bò ra sông để trầm mình xuống nước.
Nhờ đồng bào cả làng Mỹ Lộc cùng nhau đón
đánh tiếp, mãng xà chịu chết ở bờ sông. Hai cha
con ông Bảy Túc từ trong bụng mãng xà bước ra,
được đồng bào hoan nghênh nhiệt liệt. Sau trận
ấy, những con mãng xà khác đều phải bỏ vùng
này mà đi hết, đồng bào ra rừng làm ăn thong thả
như đi dạo vườn hoa. Lần đầu tiên đồng bào

Đồng Nai được ăn thịt mãng xà trong tiệc cưới
của Thoan và Mạnh. Ai cũng khen gan mãng xà
rất ngon và không còn sợ mãng xà nữa.

II. Đọc – hiểu.
- Thể loại: Truyện cổ tích thần kì
- Bố cục: gồm 3 phần:
+ Phần 1. Giới thiệu loài mãng xà và sự nguy
hiểm của nó với dân Đồng Nai.
+ Phần 2. Diễn biến truyện: Cha con ông Bảy
chiến đấu với mãng xà và chiến thắng.
+ Phần 3. Kết thúc truyện: mãng xà chết,
dân làng Đồng Nai yên bình, làm ăn yên ổn.

III. Tìm hiểu chi tiết.
1. Hình ảnh mãng xà.
- To bằng cối xay, dài 2 đến 3 chục thước.
- Nuốt hết tất cả các loại thú rừng: voi, hổ,...
 Con mãng xà rất hung dữ khiến cuộc sống của
người dân luôn gặp khó khăn và nguy hiểm.
2. Hình ảnh cha con ông Bảy Túc.
- Ông không thể làm ngơ trước thiệt hại do mãng
xà gây ra.
- Muốn cứu con voi đang lâm nạn.

Trận đánh cuối cùng giữa
cha con ông Bảy Túc diễn ra ác
liệt như thế nào? Điều gì đã
khiến anh mạnh từ chỗ hoảng
sợ định bỏ chạy rồi quay lại
đánh nhau với mãng xà?

- Nó há mồm, uốn mình, cất cao đầu lên gầm thét.
- Ông Bảy bị mãng xà táp nuốt sống luôn cả cái
rựa vào bụng nó.
- Định nuốt luôn người con.
- Anh Mạnh sợ quá toan vứt cả độc hai đầu mà
chạy
- Anh quay lại nhảy vào miệng mãng xà khóa chặt
mồn nó bằng cây ngạch độc 2 đầu.
- Hai cha con cùng nhau phá tim, gan, phổi của
mãng xà.

III. Ý nghĩa.
- Về nội dung: Truyện ca ngợi tinh thần dũng
cảm, nghĩa hiệp và cách sống giàu tình yêu
thương của những người dân Nam bộ thời kỳ
khai hoang lập ấp.
- Về nghệ thuật: lối kể chuyện khéo léo, sinh
động, lôi cuốn; dẫn dắt tình tiết câu chuyện hợp
lí, diễn biến kịch tính tăng dần, tạo sức hấp dẫn;
thể hiện trí tưởng tượng phong phú, li kì nhờ yếu
tố thần kì đặc sắc...