Tu ần 11 - Ti ế t 41

CÂU GHÉP

I. Đặc điểm của câuADD
ghépYOUR

TITTLE HERE

1. Tìm hiểu ví dụ sgk/T111

(1) Hàng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và
trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những
kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường.
(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy
nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa
bầu trời quang đãng.
ADD YOUR
(3) Những ý tưởng ấy tôi chưaTITTLE
lần nào ghi
lên giấy, vì hồi ấy
HERE
tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. (4) Nhưng mỗi
lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến
trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã. (5) Buổi mai hôm ấy, một
buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi
dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. (6) Con đường này tôi đã
quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ. (7) Cảnh vật
chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay
đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

- Tìm các cụm C-V trong những 2, 5 và 7?
- Phân tích cấu tạo của các câu đó và điền vào phiếu
học tập?
(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở

trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.
(5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai
đầy YOUR
sương thu và gió lạnh, mẹ
ADD
tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.
TITTLE HERE
7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự
thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
Kiểu cấu tạo câu
Câu có một cụm C -V
Câu có hai
hoặc nhiều
cụm C - V

Cụm C - V nhỏ nằm trong cụm C - V
lớn
Các cụm C - V không bao chứa nhau

Câu cụ thể Kiểu câu

(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như

c

v
V

C

mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.

c

v

- Câu có ba cụm C – V
- Hai cụm C - V nhỏ nằm trong vị ngữ của cụm C – V lớn.

(5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh,
TN
mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.

C

V

- Câu chỉ có một cụm C – V

(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính
V
C
Vế
1
lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
C
Vế 2

V

TN

C

V
Vế 3

- Câu có ba cụm C – V.
- Các cụm C - V không bao chứa nhau, mỗi
cụm là 1 vế câu

PHIẾU HỌC TẬP
Kiểu cấu tạo câu
Câu có một cụm C -V

Câu có
hai hoặc
nhiều
cụm
C-V

Cụm C - V nhỏ nằm
trong cụm C - V lớn
Các cụm C - V không
bao chứa nhau

Câu
Kiểu câu
cụ thể
(5)

Câu đơn

(2)

Câu đơn mở
rộng thành
phần

(7)

Câu ghép

2. Ghi nhớ sgk/T111

 Vậy

thế
nào là câu
ghép?

Câu ghép là những câu
do hai hoặc nhiều cụm
C-V không bao chứa
nhau tạo thành. Mỗi
cụm C-V này được gọi
là một vế câu.

II. Cách nối các vế câu
1. Ví dụ :

ADD YOUR
TITTLE HERE

(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính
V
C
Vế
1
lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
C
Vế 2

V

TN

V

C

Vế 3

 Các vế nối với nhau bằng dấu phẩy và
dấu hai chấm

(3) Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi
không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết.
(6) Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự
nhiên thấy lạ.

=> Dùng một quan hệ từ để nối các vế câu.

Vì trời mưa nên đường lầy lội.
=> Dùng một cặp quan hệ từ để nối các vế câu.
Càng yêu người bao nhiêu, càng yêu nghề bấy nhiêu.
=> Dùng một cặp phó từ, đại từ để nối các vế câu.
Anh đi đường này, em đi đường nọ.
=> Dùng chỉ từ để nối các vế câu.

? Từ các ví dụ trên, em hãy cho biết các vế của câu
ghép được nối với nhau bằng những cách nào?

Có hai cách nối các vế câu:
- Dùng những từ có tác dụng nối:
+ Nối bằng một quan hệ từ.
+ Nối bằng một cặp quan hệ từ.
+ Nối bằng một cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ
thường đi đôi với nhau (cặp từ hô ứng).
- Không dùng từ nối:
Dùng dấu phẩy, dấu chấm phẩy hoặc dấu hai
chấm.

2. Ghi nhớ SGK/112

Có hai cách nối các vế câu :
- Dùng những từ có tác dụng nối. Cụ thể :
+ Nối bằng một quan hệ từ;
+ Nối bằng một cặp quan hệ từ;
+ Nối bằng một cặp phó từ, đại từ hay chỉ từ
thường đi đôi với nhau (cặp từ hô ứng).
- Không dùng từ nối: Trong trường hợp này,
giữa các vế câu cần có dấu phẩy, dấu chấm phẩy
hoặc dấu hai chấm.

III. Luyện tập
ADD YOUR
TITTLE HERE

Bài 1: trang 113

Tìm câu ghép trong đoạn trích và cho
biết trong mỗi câu ghép, các vế câu
được nối với nhau bằng cách nào?

a. Dần buông chị ra, đi con! Dần ngoan lắm nhỉ!
U van Dần, u lạy Dần! Dần hãy để cho chị đi với u, đừng giữ
chị nữa. Chị con có đi, u mới có tiền nộp sưu, thầy Dần mới
được về với Dần chứ! Sáng ngày người ta đánh trói thầy
Dần như thế, Dần có thương không. Nếu Dần không buông
chị ra, chốc nữa ông lý vào đây, ông ấy trói nốt cả u, trói nốt
cả Dần nữa đấy.
(Ngô Tất Tố, Tắt
đèn)

b. Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ, khóc
không ra tiếng. Giá những cổ tục đã dày đoạ mẹ tôi là một
vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẫu gỗ, tôi quyết vồ
lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi.
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

Bài 2: trang 113

Với mỗi cặp quan hệ từ dưới đây,
hãy đặt một câu ghép?

a) vì...nên...
b) nếu ...thì...
c) tuy...nhưng...
d) không những ...mà…

Bài 3: trang 113

Chuyển các câu ghép em vừa đặt
được thành những câu ghép mới
bằng một trong hai cách sau:

a) Bỏ bớt một quan hệ từ.
b) Đảo lại trật tự các vế câu.
- Vì Nam chăm học nên bạn ấy sẽ được học sinh giỏi.
* Cách 1: Nam chăm học nên bạn ấy sẽ được học sinh giỏi.
* Cách 2: Nam sẽ được học sinh giỏi vì bạn ấy chăm học.

Bài 4: trang 114

a) vừa ... đã...
b) đâu ... đấy...
c) càng...càng...

Đặt câu ghép với mỗi cặp từ
hô ứng dưới đây:

Bài 5: trang 114

Viết một đoạn văn ngắn về một trong
các đề tài sau (trong đoạn văn có sử dụng ít
nhất là một câu ghép):
- Tác dụng của việc lập dàn ý trước khi
viết bài tập làm văn.

Viết văn là một công việc khó khăn; vì vậy muốn viết được một
bài văn hay nhất thiết phải kiên trì rèn luyện từ dễ đến khó, từ đơn
giản đến phức tạp. Một trong các khâu quan trọng nhất của việc viết
văn là lập dàn ý. Một bài văn phải có bố cục ba phần hoàn chỉnh,
mỗi phần trình bày một hoặc nhiều ý, các ý phải gắn bó chặt chẽ với
nhau . Nhờ có dàn ý mà người viết có cơ sở để kiểm tra lại bài viết
của mình để sửa chửa, bổ sung những ý còn thiếu. Nói tóm lại, trước
khi viết văn ta nên laaph dàn ý vì đó là một khâu hết sức cần thiết và
quan trọng.

Hướng dẫn về nhà
- Hiểu được đặc điểm của câu ghép,
cách nối các vế câu ghép.
- Phân biệt câu ghép với câu đơn mở
rộng thành phần.
- Hoàn thiện bài tập còn lại (sgk - Soạn bài “Câu ghép” ( tiếp theo )
tr114)