CHUYÊN ĐỀ:
BỒI DƯỠNG GV THCS VỀ ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG SINH HOẠT
CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CỦA CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG
2018

I. ĐỐI TƯỢNG BỒI DƯỠNG
Giáo viên các trường THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội
(610 HV/15 lớp).

II. MỤC TIÊU

- Học viên có những hiểu biết cơ bản về sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên
cứu bài học, thay đổi nhận thức về SH CM theo hướng NCBH, nâng cao năng lực
GV, chất lượng học tập của HS đáp ứng yêu cầu của chương trình phổ thông
2018.
- Lập kế hoạch sinh hoạt CM theo hướng nghiên cứu bài học.
- Tổ chức, điều hành sinh hoạt CM theo hướng nghiên cứu bài học
- Làm việc nhóm, trình bày, tranh luận, phản biện…
- Tích cực, chủ động, tự tin triển khai, kiên trì, vận dụng NCBH để đổi mới SH
CM đáp ứng yêu cầu của CT GDPT 2018.
- Phát triển năng lực tự học, tự chủ, vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học xây
dựng kế hoạch và tổ chức triển khai trong hoàn cảnh thực tế.

III. NỘI DUNG CHÍNH
1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ SINH HOẠT CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG

NGHIÊN

CỨU BÀI HỌC
1.1. Khái niệm sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học

NCBH (thuật ngữ tiếng Anh: Lesson Study for Learning Community
(LSLC) hay School as Learning Community (SLC), thuật ngữ tiếng
Nhật: manabi no kyodotai) là một mô hình đổi mới nhà trường toàn diện
xuất phát từ Nhật Bản do Giáo sư Manabu Sato đề xuất từ những năm
1990 nhằm phản hồi tình trạng học sinh thiếu động lực học tập (Sato &
Sato, 2015).

NCBH hướng đến việc xây dựng TCM/NCM thành tổ chức học tập, cộng đồng học tập thực sự cho các thành viên trong nhà trường.

Như vậy, sinh hoạt CM theo hướng NCBH là một dạng sinh hoạt CM
mà ở đó: GV cùng nhau nghiên cứu thiết kế kế hoạch bài học, cùng
dự giờ, quan sát, suy ngẫm và chia sẻ. Sinh hoạt CM theo hướng
NCBH không tập trung vào đánh giá giờ học, xếp loại giờ dạy như
trước đây mà giáo viên quan sát trẻ có đang học không? Học như
thế nào? Việc học có ý nghĩa không? Hướng đến khuyến khích GV
tìm ra nguyên nhân tại sao HS chưa đạt kết quả như mong muốn
và kịp thời có biện pháp khắc phục  (tập trung chủ yếu vào cải
thiện việc  học của  HS).

1.2. Mục tiêu sinh hoạt chuyên môn theo hướng NCBH
- Hiểu rõ hơn về cách HS học; tác động của giáo viên đến việc học
của HS.
- Nâng cao hiệu quả học tập của HS.
- Cải tiến việc dạy học của GV thông qua sự hợp tác có hệ thống với
các GV khác trong trường hay cụm trường;
- Phát triển năng lực chuyên môn cho GV

1.3. Nguyên tắc sinh hoạt chuyên môn theo hướng NCBH
- Nguyên tắc 1: Từ bỏ thói quen quan sát và đánh giá người dạy
- Nguyên tắc 2: Nội dung trao đổi tập trung vào hoạt động của học sinh
- Nguyên tắc 3: Lắng nghe, tôn trọng sự khác biệt trong việc suy ngẫm bài học
- Nguyên tắc 4: Mỗi thành viên của tổ/nhóm chuyên môn đều có ý kiến riêng
- Nguyên tắc 5: Tuyệt đối không xếp loại giờ dạy minh họa trong NCBH

1.4. Đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng NCBH

• Sinh hoạt CM theo hướng NCBH phải có tính chủ động từ khi lập kế hoạch, tổ
chức, triển khai, kiểm tra, đánh giá.
• Xây dựng TCM/NCM thành một tổ chức học tập, TCM/NCM là một cộng đồng
trong đó các thành viên tương tác, học hỏi lẫn nhau để cùng nhau phát triển,
liên tục nuôi dưỡng năng lực học tập. Xây dựng văn hoá nhà trường, đổi mới
các mối quan hệ trong nhà trường (giữa quản lý nhà trường và giáo viên, giữa
giáo viên với nhau, giữa giáo viên và học sinh, giữa giáo viên với phụ huynh).

IV. Quy trình xây dựng kế hoạch sinh hoạt chuyên môn theo hướng NCBH
Bước 1: TTCM/NTCM lập dự thảo kế hoạch năm học
- Căn cứ: căn cứ pháp lý, thực tiễn, dự thảo kế hoạch năm học của nhà trường, tham khảo các
chủ trương, nhiệm vụ năm học của Phòng GD&ĐT, Sở GD&ĐT. …
- Để viết dự thảo kế hoạch sinh hoạt CM theo hướng NCBH, TTCM/NTCM tiến hành các việc
sau:
Việc 1: Thu thập, xử lý thông tin
- Thông tin về đội ngũ GV của tổ
- Thông tin về những định hướng lớn của nhà trường trong năm học mới được cung cấp từ dự
thảo kế hoạch năm học của hiệu trưởng.
- Thông tin từ những văn bản pháp luật, quy định, quy chế mới có liên quan đến hoạt động
chuyên môn của TCM/NCM,
- Thông tin về HS, Thông tin về nguồn lực cơ sở vật chất, tài chính của nhà trường
- Thông tin về hoạt động của các TCM/NCM khác trong năm học, của các tổ chức đoàn thể,
thông tin về các xu thế mới, thành tựu mới trong dạy học bộ môn.

Việc 2: Xác định các mục tiêu và nhiệm vụ bồi dưỡng giáo viên

- Trên cơ sở phân tích các thông tin cần thiết để nắm tình hình, TTCM/NTCM cần phát hiện ra
những vấn đề cần giải quyết trong năm học mới, xác định thứ tự ưu tiên giải quyết.
- Từ căn cứ đó, TTCM/NTCM xác định những mục tiêu phát triển đội ngũ về chuyên môn, nghiệp
vụ…
- TTCM/NTCM dựa trên hệ thống mục tiêu đã đặt ra để xác định tiếp các nhiệm vụ/bài học cần NC.
TTCM/NTCM cần làm rõ một số vấn đề: tại sao chọn bài học đó đưa vào sinh hoạt, khi thực hiện
nhiệm vụ này có thuận lợi, khó khăn gì?…

Việc 3: Xây dựng yêu cầu và các
chỉ tiêu:
• Mỗi nhiệm vụ/bài học đã được xác định đều có những yêu cầu và
nhằm đạt những chỉ tiêu cụ thể. Do vậy, việc tiếp theo, TTCM/NTCM
cần xây dựng các yêu cầu và chỉ tiêu cho từng bài học sau sinh hoạt.
Việc xây dựng các yêu cầu phải đảm bảo tính khách quan, phù hợp với
điều kiện thực tế và chuẩn mực đã được TCM/NCM, nhà trường qui
định, không thể tùy tiện, chủ quan

Việc 4: Xác định các biện pháp thực hiện
- Xác định các biện pháp thực hiện là đưa ra những việc làm, những phương án hành
động, các cách thức tác động cụ thể nhằm thực hiện những mục tiêu, nhiệm vụ của
năm học mới và khắc phục những hạn chế, khiếm khuyết của năm học trước;
- Các biện pháp đề xuất cần đa dạng: biện pháp hành chính, biện pháp chuyên môn,
biện pháp tâm lý,... hoặc có thể phối hợp nhiều biện pháp với nhau để đảm bảo tác
động toàn diện lên các mặt, các giai đoạn thực hiện nhiệm vụ.
- Biện pháp đề ra là để làm và có thể làm được, do vậy cần được TTCM/NTCM xem
xét kỹ để đảm bảo tính khả thi. Muốn có tính khả thi, mỗi biện pháp đề xuất phải phù
hợp với thực tiễn tình hình, điều kiện, năng lực của TCM/NCM và của nhà trường.

Việc 5: Dự kiến bố trí công việc và thời gian thực hiện

• Sau khi đã xác định các bài học cần NC,
TTCM/NTCM xác định rõ các bước và lộ trình
thực hiện công việc của TCM/NCM trong năm
học và phân công trách nhiệm cho các thành viên.

IV. QUY TRÌNH SINH HOẠT CM
THEO HƯỚNG NCBH
• Chu trình NCBH gồm 4 bước: (i) Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch
bài học nghiên cứu; (ii) Tiến hành bài học và dự giờ; (iii) Suy ngẫm,
thảo luận về bài học nghiên cứu; (iv) Áp dụng cho thực tiễn dạy học
hàng ngày.
• * Bước 1. Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu

Các GV sẽ có một một cuộc thảo luận chi tiết, cụ thể bài học tiến hành nghiên cứu như:
Đặt câu hỏi xem đây là loại bài học gì?
- Cách giới thiệu bài học như thế nào?...

* Bước 2. Tiến hành bài học và dự giờ
- Sau khi hoàn thành kế hoạch dạy học chi tiết, một GV sẽ dạy minh hoạ
bài học nghiên cứu ở một lớp cụ thể.
+ Các yêu cầu cụ thể của việc dự giờ như sau:
+ Chuẩn bị lớp dạy minh hoạ, bố trí lớp có đủ chỗ ngồi quan sát thuận
lợi cho người dự.
+ Điều chỉnh số lượng người dự ở mức vừa phải, không quá đông.
+ Việc dự giờ cần đảm bảo không ảnh hưởng đến việc học của HS,
không gây khó khăn cho người dạy minh hoạ.

* Bước 3. Suy ngẫm, thảo luận về bài học nghiên cứu
- Suy ngẫm và chia sẻ các ý kiến của GV về bài học sau khi dự giờ. Các ý kiến đưa ra nhiều
hay ít, tinh tế và sâu sắc hay hời hợt và nông cạn sẽ quyết định hiệu quả học tập, phát triển 
năng lực của tất cả GV tham gia vào SHCM.
-  Người dự tập trung quan sát việc học của HS, đưa ra bằng chứng về những gì họ nhìn thấy
được về cách học, suy nghĩ, giải quyết vấn đề của HS trên lớp học, để rút kinh nghiệm, bổ
sung, đưa ra biện pháp nâng cao hiệu quả.
- Mọi người phải lắng nghe, tôn trọng ý kiến của nhau khi thảo luận, không nên quan tâm đến
các tiêu chuẩn truyền thống của một giờ dạy.
- Tuyệt đối không xếp loại giờ dạy minh họa trong SHCM. Bởi giờ dạy là sản phẩm chung của
mọi người khi tham gia SHCM.

* Bước 4. Áp dụng cho thực tiễn dạy học hàng ngày
- Sau khi thảo luận về tiết dạy đầu tiên, tất cả cùng suy ngẫm xem
có tiếp tục thực hiện NCBH này nữa không? Nếu bài học nghiên
cứu vẫn chưa hoàn thiện thì cần tiếp tục nghiên cứu để tiến hành
dạy ở các lớp sau cho hoàn thiện hơn.
- Cuối cùng các GV viết bài báo cáo vạch ra những gì họ được
học liên quan đến chủ đề nghiên cứu và mục tiêu của họ trong
giảng dạy.

V. Các bước tiến hành sinh hoạt chuyên môn theo
hướng nghiên cứu bài học
Bước 1: Công tác chuẩn bị (dự kiến nội dung công việc, tiến trình hoạt động, phương tiện cần cho
hoạt động, giao cho ai làm, thời gian hoàn thành là bao lâu, trao đổi, kết nối thông tin như thế
nào, TT/nhóm trưởng làm gì)
Bước 2: Điều hành buổi sinh hoạt chuyên môn theo chủ đ+ Lựa chọn thời gian và tiến hành đúng
thời gian đã chọn;
+ Tổ trưởng/nhóm trưởng nêu mục tiêu buổi SH, công bố chương trình, cách triển khai, định
hướng thảo luận rõ ràng; nêu rõ nguyên tắc làm việc.
+ Các thành viên được phân công  viết các chủ đề báo cáo nội dung.
+ TTCM/NTCM tổ chức cho các thành viên thảo luận (TTCM/NTCM phải biết khêu gợi các ý
kiến phát biểu, biết chẻ nhỏ các vấn đề thảo luận,  biết lắng nghe, tôn trọng các ý kiến phát biểu).

V. Các bước tiến hành sinh hoạt chuyên
môn theo hướng nghiên cứu bài học
Bước 3: Kết thúc buổi sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề
+ Kết thúc buổi sinh hoạt chuyên môn theo chủ để phải đưa ra được các
kết luận cần thiết, phương hướng triển khai vận dụng kết quả của chủ  đề
trong thực tế giảng dạy.
+ Đối với các trường quy mô nhỏ, giáo viên mỗi bộ môn ít nên đẩy mạnh
hoạt động sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề với quy mô cụm trường để
trao đổi học thuật, nâng cao năng lực chuyên môn theo yêu cầu.

VI. Điều kiện tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng NCBH đạt
hiệu quả
1. Nhân lực thực hiện kế hoạch SH CM theo hướng NCBH (lấy giáo
viên làm trung tâm)
- Thiết kế giáo án: ai là người thiết kế giáo án?
- Thảo luận giáo án sau khi thiết kế: Ai là người chủ trì? Thành viên nào
tham gia?
- Thảo luận bài học rút kinh nghiệm sau khi dạy minh họa: Ai là người
chủ trì? Thành viên nào tham gia?
- Áp dụng cho bài học tương tự: Ai là người thực hiện?

VI. Điều kiện tổ chức sinh hoạt
chuyên môn theo hướng NCBH
đạt hiệu quả

2. Cơ sở vật chất sinh hoạt chuyên môn theo hướng NCBH
- Chuẩn bị phòng học và các thiết bị phục vụ giờ giảng
- Chuẩn bị phòng họp và các thiết bị phục vụ sinh hoạt chuyên môn
3. Tài chính thực hiện kế hoạch sinh hoạt chuyên môn theo hướng
NCBH
Tùy điều kiện cụ thể của trường, của tổ sử dụng thưởng cho cá nhân
tích cực, có nhiều đóng góp.

VI. Điều kiện tổ chức sinh hoạt
chuyên môn theo hướng NCBH
đạt
hiệu
quả
Giám sát, đánh giá, điều chỉnh sinh hoạt chuyên môn theo hướng NCBH
1. Mục tiêu đánh giá

Thấy rõ
điểm mạnh,
yếu của bản
thân

Tăng
động lực
cho GV

ĐÁNH
GIÁ
Đề ra KH
tương lai

Quan điểm đánh giá

Quy trình đánh giá

THANK YOU FOR YOUR
LISTENING!