Tiết 39: ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI

HOA BÌM

- Nguyễn Đức Mậu (1948)
- Quê quán: xã Nam Điền,
huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định
- Từng giữ chức phó chủ tịch hội
đồng Thơ - Hội nhà văn Việt
Nam.

ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI
HOA BÌM

- Thể thơ: Lục bát.
- Xuất xứ: Thơ lục bát, NXB Quân
đội nhân dân, 2007.
- PTBĐ chính: Biểu cảm.

HOA BÌM

Rung rinh bờ giậu hoa bìm
Màu hoa tim tím tôi tìm tuổi thơ
Có con chuồn ớt lơ ngơ
Bay lên bắt nắng đậu hờ nhành gai
Có cây hồng trĩu cành sai
Trưa yên ả rụng một vài tiếng chim
Có con mắt lá lim dim
Cánh diều ai thả nổi chìm trên mây
Bến quê nước đục song gầy
Có con thuyền giấy chở đầy mộng mơ
Cánh bèo con nhện giăng tơ
Cào cào tránh nắng đậu nhờ tàn sen
Có ri ri tiếng dế mèn
Có bầy đom đóm thắp đèn đêm thâu
Có con cuốc ở bờ lau
Kêu dài ngày hạn, kêu nhàu ngày mưa
Hoa bìm tim tím đong đưa
Mười năm chốn cũ, em chưa hẹn về…?

Qua bài thơ, bộc lộ tình
cảm của tác giả
đối với quê hương như
thế nào?
Chỉ ra những đặc
điểm của thể thơ lục
bát trong bài thơ
trên?

Nêu ít nhất một nét
độc đáo của bài thơ
được thể hiện qua từ
ngữ, hình ảnh hoặc
biện pháp tu từ?

1. Đặc điểm thể thơ lục bát được thể hiện qua bài thơ
là:

- Bài thơ gồm các cặp câu lục bát:
+ Dòng lục: 6 tiếng
+ Dòng bát: 8 tiếng.
- Về cách gieo vần:
+ Tiếng thứ sáu của câu lục vần với tiếng thứ sáu của câu bát kế
nó: bìm-tìm, ngơ-hờ, sai-vài, dim-chim, gầy-đầy, tơ-nhờ
+ Tiếng thứ tám câu bát vần với tiếng thứ sáu của câu lục kế theo:
thơ-ngơ, gai-sai, chim-dim, mây-gầy
- Về ngắt nhịp: ngắt nhịp chẵn câu lục ngắt nhịp 2/2/2, câu bát
ngắt nhịp 4/4
- Về thanh điệu: có sự phối hợp giữa các tiếng trong một cặp câu
lục bát: các tiếng ở vị trí 2,4,6,8 đều tuân thủ chặt chẽ theo quy
định: tiếng thứ 2 là thanh bằng, tiếng thứ 4 thanh trắc, tiếng thứ 6
và 8 là thanh bằng.

Tiết 39: ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI
HOA BÌM

1/ Đặc điểm thể thơ lục bát trong bài thơ:

- Bài thơ gồm các cặp câu lục bát
- Gieo vần: Đảm bảo luật thơ lục bát
+ Tiếng thứ sáu của câu lục vần với tiếng thứ sáu của câu bát kế nó:
bìm-tìm, ngơ-hờ, sai-vài, dim-chim, gầy-đầy, tơ-nhờ…
+ Tiếng thứ tám câu bát vần với tiếng thứ sáu của câu lục kế theo: thơngơ, gai-sai, chim-dim, mây-gầy…
- Ngắt nhịp: 2/2/2, 4/4
- Thanh điệu: có sự phối hợp nhịp điệu hài hòa trong một cặp câu lục
bát
- Tiếng thứ 2 là thanh bằng, tiếng thứ 4 thanh trắc, tiếng thứ 6 và 8 là
thanh bằng. Các tiếng thứ 6 và 8 ở câu bát cùng vần, khác thanh

Tiết 39: ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI
HOA BÌM

1/ Đặc điểm thể thơ lục bát trong bài thơ
2/ Tình cảm của tác giả:
-Nỗi nhớ da diết, tình yêu quê hương thiết tha
-Mong ước được trở về quê hương

Tiết 39: ĐỌC MỞ RỘNG THEO THỂ LOẠI
HOA BÌM

1/ Đặc điểm thể thơ lục bát trong bài thơ
2/ Tình cảm của tác giả:
3/ Nghệ thuật:

-Điệp từ “có” kết hợp với biện pháp liệt kê
để gợi nhắc những hình ảnh thân thuộc gắn
bó với tuổi thơ.