TRƯỜNG THCS & THPT
ĐÔNG THÁI

BÀI 5

Biên soạn: Nguyễn Đình Thế

GIẢI Ô CHỮ
1
2

H Ù N G V Ư Ơ N G
V Ă N L A N G

1
2

3

Đ Ô N G S Ơ N

3

4

L A M Ã

4

5
6
7

A

I

C Ậ P

5

L Ú A N Ư Ớ C

6

H y

L Ạ P
9 chữ cái
4
7
5

Đền nước
Theo
Nhà
Đấu
Pha-ra-ông
Nền
văn
trường
Pác-tê-nông
truyền
minh
cổlà
Văn
nô
thuyết,
đại
tước
tiêu
Lang
lệđầu
là
Cô-li-dê
hiệu
biểu
công
–con
tiên
Âugọi
của
trai
Lạc
trình
trên
(I-ta-li-a)
các
các
của
được
lãnh
nổi
vị
quốc
Lạc
vua
tiếng
hình
là
thổ
Long
biểu
gia
trị
Việt
của
vì
cổ
Quânlà
Nam
thành
tượng
Đông
quốc
gia
Nam
được
trên
của
nhà
cổđế
nào?
nền
Á
gọi
nước
đại
là
chế
là
văn
nền
nào?
gì?
nào?
nào?
hóa
văn nào?
minh nào?

7

Chủ đề 3
MỘT SỐ NỀN VĂN MINH THẾ
GIỚI THỜI KÌ CỔ - TRUNG ĐẠI
2 tiết

Bài 5

KHÁI NIỆM VĂN MINH. MỘT SỐ NỀN
VĂN MINH PHƯƠNG ĐÔNG THỜI KÌ CỔ
- TRUNG ĐẠI

I.KHÁI NIỆM VĂN MINH. KHÁI QUÁT LỊCH SỬ VĂN MINH THẾ
GIỚI THỜI KÌ CỔ - TRUNG ĐẠI
1. Khái niệm văn minh
2. Khái quát tiến trình lịch sử của các nền văn minh thế giới thời kỳ cổtrung đại

Chủ đề 3
MỘT SỐ NỀN VĂN MINH THẾ
GIỚI THỜI KÌ CỔ - TRUNG ĐẠI
KHÁI NIỆM VĂN MINH. MỘT SỐ NỀN VĂN
Bài 5 MINH PHƯƠNG ĐÔNG THỜI KÌ CỔ TRUNG ĐẠI
II. MỘT SỐ NỀN VĂN MINH PHƯƠNG ĐÔNG
THỜI KÌ CỔ - TRUNG ĐẠI

2 tiết

1. Văn minh Ai Cập cổ đại
2. Văn minh Ấn Độ thời kì cổ - trung đại
3. Văn minh Trung Hoa thời kì cổ - trung đại

1. Khái niệm văn
minh

Các em hãy quan sát
những hình ảnh sau.

Ngôi đền Hoi-sa-le-oa-roa (Ấn Độ)

Tử Cấm Thành (Trung Quốc)

Chữ số cổ đại (Ai Cập)

Đấu trường Cô-li-dê (I-ta-li-a)

1. Khái niệm văn
minh

Văn minh là
gì?

1. Khái niệm văn
minh
 Là trạng thái phát triển cao của văn
 hóa.
Loài người tiến vào thời kì văn minh

khi bước vào giai đoạn xuất hiện nhà
nước và chữ viết.

1. Khái niệm văn
minh
VĂN HÓA

VĂN MINH

Đều là những giá trị vật chất và tinh thần do con
Giống nhau người sáng tạo ra trong tiến trình lịch sử.
Toàn bộ những giá trị vật
Khác nhau chất và tinh thần do con
người sáng tạo ra từ khi
con người xuất hiện đến
nay.

Những giá
tinh thần
sáng tạo
đoạn phát
xã hội.

trị vật chất và
do con người
ra trong giai
triển cao của

VĂN HÓA

VĂN MINH

Hình mặt người khắc trên vách đá
hang Đồng Nội (Hòa Bình, Việt
Nam)

Kim Tự Tháp Ai Cập

Rìu đá Hòa Bình – Bắc Sơn (Việt
Nam)

VĂN HÓA

Chữ viết của người Ai Cập cổ đại

VĂN MINH

2. Khái quát tiến trình lịch sử của các nền văn
minh thế giới thời kỳ cổ- trung đại

II. MỘT SỐ NỀN VĂN MINH PHƯƠNG ĐÔNG
THỜI KỲ CỔ -TRUNG ĐẠI

1. Những những thành tựu tiêu biểu văn minh Ai
Cập cổ đại

Tín
ngưỡng,
tôn giáo

Chữ viết

Kiến trúc
và điêu
khắc

Khoa
học, kĩ
thuật

TÍN NGƯỠNG, TÔN
GIÁO

Người Ai Cập sùng bái
đa thần. Họ thờ các vị
thần

tự

nhiên,

thần

động vật, và linh hồn
người chết

Một hình ảnh trong Sách của
người chết của Ai Cập cổ đại

THẦN A-NU-BÍT
Thần ướp xác, vị thần
ướp xác và đánh giá linh
hồn người chết ở thế
giới bên kia.

CHỮ VIẾT
Người Ai Cập tạo ra chữ
tượng

hình

từ

khoảng

3000

năm

trước,

họ

thường viết chữ trên giấy
Pa-pi-rút hoặc khắc trên
đá

BIA RÔ-SET-TA
Là một tấm bia Ai Cập cổ
đại

làm

bằng

đá

granodiorite có khắc một
sắc

lệnh

Memphis
nhân

ban
năm

danh

Ptolemaios V.

hành
196
nhà

ở

TCN
vua

Cây Pa-pi-rút

Giấy Pa-pi-rút

KIẾN TRÚC VÀ ĐIÊU
KHẮC

Cư dân Ai Cập đã xây
dựng những công trình
kiến trúc, điêu khắc đồ

Nắp quan tài bằng vàng
của Tu-ta-kha-môn

sộ như: Kim tự tháp,

KHOA HỌC, KĨ THUẬT
Toán học

Thiên văn học

Y học

TOÁN HỌC
Người Ai Cập đã sử dụng hệ số thập
phân, phép tính cộng trừ, biết tính diện
tích các hình, tính được số Pi bằng 3,16

THIÊN VĂN
Người Ai Cập đã sớm quan
sát thiên văn và sự vậm
HỌC
hành của các thiên thể. Họ đã tạo ra lịch dựa trên
chu kì vận động của Mặt Trời đầu tiên trên thế giới.

Y HỌC

Người Ai Cập đã có hiểu biết tương đối về chính xác về
các cơ quan trong cơ thể con người,…đặc biệt họ đã sử
dụng kiến thức về giải phẫu để chữa bệnh và trong kĩ
thuật ướp xác.

2. Những thành tựu tiêu biểu văn minh Ấn Độ thời kì cổ - trung đại

Tôn giáo

Chữ viết

Kiễn trúc,
điêu khắc

Văn học

Khoa học,
kĩ thuật

TÔN
GIÁO
Hin-đu giáo ra đời
từ
khoảng
thiên
niên kỉ I TCN, ảnh
hưởng lâu dài và
sâu sắc tới Ấn Độ.

Phật
giáo
hình
thành từ giữa thiên
niên kỉ I TCN hung
thịnh đến thế kỉ VII
và được lan truyền
đến nhiều quốc gia .

ĐỀN MA-HA-BÔ-ĐI Ở
Là một tổ hợpBI-HA
đền chùa Phật giáo,
nơi được cho là đức phật đạt giác
ngộ.

CHỮ VIẾT

Chữ Bra-mi, chữ Sankrít

(Phạn),…

phản

ánh tư duy cao của
người Ấn Độ và ảnh
hưởng
của

đến

nhiều

chữ

viết

quốc

gia

khác như: Thái Lan,
Campuchia, Lào,…

Kí tự trên con dấu bằng đất nung

VĂN HỌC

Chùa hang A-jan-ta
KIẾN TRÚC,
ĐIÊU KHĂC

Lăng Ta-giơ-Ma-han

Kiến trúc, điêu khắc của Ấn Độ chịu ảnh
hưởng của tôn giáo: chùa tháp Phật giáo,
đền thờ, lăng mộ Hin-đu giáo, các thánh
đường, cung điện Hồi giáo.

KHOA
HỌC – KĨ
THUẬT

VẬT LÍ, HÓA HỌC
Đưa ra được
thuyết nguyên tử,
khẳng định được
lực hấp dẫn của
trái đất.

THIÊN VĂN HỌC

03

Y – Dược

Người Ấn Độ có
ghi chép về
bệnh lý, giải
phẫu học.

04

02

Người Ấn Độ sớm
hiểu biết về vũ
trụ, mặt trời và
các hành tinh.

01

TOÁN HỌC

Sáng tạo ra 10
chữ số, tính
được số Pi là
3,1416.

3. Những thành tựu tiêu biểu văn minh Trung Hoa thời kì
cổ - trung đại

Tư
tưởng, Chữ viết Văn học
tôn
giáo

Kiến
trúc,
điêu
khắc

Hội họa

Khoa
học, kĩ
thuật

TƯ TƯỞNG, TÔN
GIÁO
 Các học thuyết tư tưởng, tôn
giáo của Trung Hoa hình thành
từ sớm như: Nho giáo, Đạo
giáo, các thuyết âm dương,
bát quái.
 Những tư tưởng, tôn giáo của
Trung Hoa ảnh hưởng sâu
rộng đến các nước trong khu
vực.
 Phật giáo được truyền vào
Trung Hoa và trở thành tôn
giáo lớn và ảnh hưởng đến các
nước trong khu vực.

CHỮ VIẾT

Có từ thời nhà Thương,
là loại chữ tượng hình
và có ảnh hưởng đến
chữ

viết

của

nhiều

nước lân cận như Nhật
Bản, Triều Tiên, Việt
Nam.

Chữ giáp cốt (nguồn gốc chữ Hán ngày nay)

VĂN HỌC
Bạch Cư Dị

Đỗ Phủ

THƠ ĐƯỜNG
Là toàn bộ thơ ca thời Đường (Đường thi) là
thể thơ có niêm luật vô cùng chặt chẽ với các
nhà thơ tiêu biểu như: Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch
Cư Dị.

TIỂU THUYẾT THỜI MINH - THANH

VẠN LÍ TRƯỜNG THÀNH
Là tên gọi chung cho nhiều thành lũy kéo dài hàng ngàn cây số từ
Đông sang Tây, được xây dựng từ thế kỷ 5 TCN để bảo vệ Trung Hoa
khỏi những cuộc tấn công của người Hung Nô, Mông Cổ, Đột Quyết,
sau đó được Hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc là Tần Thủy Hoàng ra
lệnh nối lại và xây thêm từ năm 220 TCN đến năm 200 TCN. Sau đó
tường thành tiếp tục được xây dựng cho đến tận thế kỉ XVI.

TỬ CẤM THÀNH

Tượng binh sĩ bằng đất nung trong lăng mộ Tần Thủy Hoàng

TƯỢNG PHẬT CHÙA LẠC SƠN
Là tượng Phật bằng đá cao nhất thế giới (71m) được tạc vào
thời nhà Đường ở miền nam tỉnh Tứ Xuyên của Trung Quốc.
Người khởi xướng kiến tạo Lạc Sơn Đại Phật là Hòa thượng Hải
Thông. Bức tượng tạc trong hơn 90 năm thì hoàn thành.

HỘI HỌA

HÁN CUNG XUÂN HIỂU

“Buổi sáng mùa xuân trong cung đình nhà
Hán” được vẽ bởi họa sĩ Cừu Anh thời nhà

NGŨ NGƯU

“Năm con bò” là tác phẩm hội họa được vẽ
dưới thời Đường bợi họa sĩ Hàn Hoảng

THIÊN LÝ GIANG SƠN

“Nước non ngàn dặm” là tác phẩm hội họa được vẽ
dưới thời Bắc Tống bợi họa sĩ Vương Hy Mạnh

LẠC THẦN PHÚ

“Nữ thần sông Lạc” là tác phẩm hội họa được vẽ dưới thời
Chiến quốc bởi ông tổ của nền hội họa Trung Hoa – Cố