TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN ĐÔNG ANH

TẬP LÀM VĂN

MỞ BÀI
TRONG BÀI VĂN KỂ CHUYỆN

ÔN BÀI CŨ:

Một bài văn kể chuyện gồm có mấy phần,
đó là những phần nào?

TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN ĐÔNG ANH

TẬP LÀM VĂN

MỞ BÀI
TRONG BÀI VĂN KỂ CHUYỆN

Tập làm văn
Mở bài trong bài văn kể chuyện

I. Nhận xét

1. Đọc truyện sau

Rùa và Thỏ

Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một con rùa đang cố sức tập chạy.
Một con thỏ thấy thế liền mỉa mai:
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập chạy.
Rùa đáp:
-Anh đừng giễu tôi! Anh với tôi thử chạy thi coi ai hơn!
Thỏ ngạc nhiên:
-Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao? Ta chấp chú em một nửa đường đó!
Rùa không nói gì. Biết mình chậm chạp, nó dốc sức chạy thật nhanh.
Thỏ nhìn theo, mỉm cười. Nó nghĩ: “Chả việc gì mà vội, rùa gần tới đích, mình
phóng cũng thừa sức thắng cuộc.” Vì vậy, nó cứ nhởn nhơ nhìn trời, mây, cây
cỏ.
Lúc sực nhớ đến cuộc thi, ngẩng đầu lên, nó thấy rùa đã gần tới đích, bèn vắt
chân lên cổ mà chạy. Nhưng muộn mất rồi. Rùa đã tới đích trước nó.

2. Tìm đoạn mở bài trong truyện trên.
Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một con rùa
đang cố sức tập chạy.
3.Cách mở bài sau đây có gì khác với cách mở bài
nói trên?
Trong muôn loài, rùa vốn nổi tiếng là chậm chạp,
còn thỏ thì chạy nhanh như bay. Thế mà có một
con rùa dám chạy thi với thỏ và thắng cả thỏ. Vì
sao có chuyện ngược đời như vậy? Sau đây, em
xin kể đầu đuôi câu câu chuyện ấy.

Trời mùa thu
mát mẻ. Trên
bờ sông, một
con rùa đang
cố sức tập
chạy.

Kể ngay
vào sự việc mở đầu
câu chuyện

Mở bài trực tiếp

Trong muôn loài, rùa vốn nổi
tiếng là chậm chạp, còn thỏ thì
chạy nhanh như bay. Thế mà một
con rùa dám chạy thi với thỏ và
thắng cả thỏ. Vì sao có chuyện
ngược đời như vậy ? Sau đây, em
xin kể đầu đuôi câu chuyện ấy.
Hai cách mở bài
có khác
Nóitrên
chuyện
gì khácđểnhau?
dẫn vào câu chuyện
định kể

Mở bài gián tiếp

Như
thế nào
nào
là mở
mở bài
bài gián
trực
tiếp ??
Như
Có
những
thế
cách
là
nào ?tiếp
II. Ghi nhớ
Có hai cách mở bài:
1. Mở bài trực tiếp: kể ngay vào sự việc
mở đầu câu chuyện.
2. Mở bài gián tiếp: nói chuyện khác để
dẫn vào câu chuyện định kể.

III.Luyện tập
Bài 1: Đọc các mở bài sau và cho biết đó là những
cách mở bài nào ?
a) Có một con rùa sống
trên sông. Biết mình
chậm chạp nên hôm nào
cũng vậy, vừa sáng sớm
tinh mơ, nó đã ra bờ
sông tập chạy.
b) Xưa nay, người cậy tài giỏi mà chủ quan, biếng nhác thì
chẳng làm nên việc gì. Ngược lại, sức có kém nhưng quyết
tâm, nhẫn nại ắt thành công. Câu chuyện Rùa và Thỏ chứng
minh điều đó.

c) Đầu năm học vừa qua,
lớp em có mấy bạn vì chủ
quan, lười biếng nên kết
quả học tập sút kém hẳn so
với hồi lớp Ba. Cô giáo bèn
kể chuyện Rùa và Thỏ để
khuyên các bạn phải cố
gắng, chăm chỉ. Câu chuyện
này như sau:
d)

Trong các loài thú, mấy ai chạy nhanh như bọn thỏ chúng tôi?
Thấy bóng chúng tôi trên đường đua thì hươu, nai còn phải
kiêng dè, chưa nói gì tới bác trâu hay chị lợn. Thế mà có lần thỏ
tôi phải ngậm đắng nuốt cay chịu thua anh chàng rùa nổi tiếng lù
đù, chậm chạp. Câu chuyện ấy dạy cho tôi một bài học nhớ đời.
Đầu đuôi thế này:

Cách a:

-Mở bài trực tiếp ( kể ngay vào sự
việc mở đầu câu chuyện rùa đang
tập chạy trên bờ sông).

Cách b,c,d: - Mở bài gián tiếp ( vì đã không kể
ngay vào việc đầu tiên của truyện
mà nêu ý nghĩa hay nói những
chuyện khác để dẫn vào câu chuyện
định kể).

Bài 2: Câu chuyện sau đây mở bài theo cách nào ?

Hai bàn tay
Hồi ấy, ở Sài Gòn, Bác Hồ có một người bạn tên là Lê.
Một hôm, Bác Hồ hỏi bác Lê:
-Anh có yêu n­ước không?
Bác Lê trả lời:
-Có chứ.
-Anh có thể giữ bí mật không?
-Có
-Tôi muốn đi ra nước ngoài xem Pháp và các nước khác họ làm như
thế nào, sau đó, trở về giúp đồng bào chúng ta. Nhưng đi một mình
cũng mạo hiểm. Anh có muốn đi với tôi không?
Bác Lê sửng sốt:
-Nhưng chúng ta lấy đâu ra tiền mà đi?
-Đây, tiền đây!
Vừa nói, Bác Hồ vừa giơ hai bàn tay ra và tiếp:
-Chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để sống và để đi. Anh đi với tôi chứ?

Bài 3: Kể lại phần mở đầu câu chuyện trên theo
cách mở bài gián tiếp.
Mở bài gián tiếp bằng lời của Bác Lê: Từ hai bàn tay, một
con người yêu nước và dũng cảm có thể làm nên tất cả.
Điều đó tôi rất thấm thìa khi nhớ lại cuộc nói chuyện
giữa tôi và Bác Hồ vào một ngày ở Sài Gòn năm ấy. Câu
chuyện như sau:
Mở bài gián tiếp bằng lời của người kể chuyện: Khi còn
là thanh niên, Bác Hồ luôn luôn canh cánh tìm kiếm con
đường cứu nước nhà ra khỏi xiềng xích bảo hộ của thực
dân Pháp. Lúc ấy, Bác Hồ đang ở Sài Gòn. Khi quyết định
ra nước ngoài tìm hiểu về con đường cứu nước, Bác Hồ
thuyết phục một người bạn thân của mình cùng đi.
Người đó là bác Lê.

VẬN DỤNG –
TRẢI NGHIỆM

Có những cách mở bài nào cho bài văn kể chuyện?

Về nhà các em hãy viết lại mở bài gián tiếp cho truyện
“Hai bàn tay”, chuẩn bị bài: “Kết bài trong bài văn kể
chuyện”