….Tôi dắt em ra khỏi lớp.Nhiều thầy cô ngừng giảng
bài, ái ngại nhìn theo chúng tôi .Ra khỏi trường, tôi
kinh ngạc thấy mọi người vẫn điTÌM
lại YẾU
bìnhTỐ
thường
MIÊUvà
TẢ
nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh
vật…..
TRONG
ĐOẠN VĂN .
(Cuộc chia tay của những con búp bê-Khánh Hoài)

….Tôi dắt em ra khỏi lớp.Nhiều thầy cô ngừng giảng
bài, ái ngại nhìn theo chúng tôi .Ra khỏi trường, tôi
kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và
nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật…..
(Cuộc chia tay của những con búp bê-Khánh Hoài)
Yếu tố miêu tả là tái
hiện lại những hình ảnh,
những trạng thái, đặc
điểm, tính chất, … của
sự vật, con người và
cảnh vật trong tác phẩm
->làm cho lời kể trở nên cụ
thể, sinh động và hấp dẫn
hơn.

Tập làm văn

MIÊU TẢ NỘI TÂM
TRONG VĂN BẢN
TỰ SỰ
I.TÌM HIỂU YẾU TỐ MIÊU TẢ NỘI TÂM
TRONGVĂN BẢN TỰ SỰ

Tìm những câu thơ tả cảnh
và những câu thơ miêu tả
tâm trạng của kiều.

Kiều ở lầu Ngưng Bích
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia….
….Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ
Sân Lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
(Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du)

Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấm lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
Miêu tả những suy nghĩ,tâm trạng của Kiều về :nỗi
nhớ cha mẹ,Kim Trọng,về thân phận buồn tủi của
chính mình.
=>miêu

tả nội tâm

=>Miêu tả nội tâm trực tiếp.
=>Đối tượng miêu tả không quan sát được
trực tiếp từ bên ngoài .

Bài học đường đời đầu tiên
(Dế Mèn phiêu lưu kí-Tô Hoài)
- “Chao ôi, tôi có biết đâu rằng: hung
hăng, hống hách láo chỉ tổ đem thân mà
trả nợ những cử chỉ ngu dại của mình
thôi .Tôi đã phải trải cảnh như thế.
Thoát nạn rồi, mà còn ân hận quá, ân
hận mãi…”
- “Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi
thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội
mình..”
Ân hận,thương Dế Choắt.
=>Miêu tả nội tâm trực tiếp của Mèn.

Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia
Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa
xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trong nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi

=>Tả cảnh sắc thiên nhiên ở
lầu Ngưng Bích :Có thể hình
dung ra đối tượng qua các
giác quan.(Miêu tả bên ngoài)

Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?

Cô đơn, nhớ quê

Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu?

Tủi phận, số kiếp

Buồn trong nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh

Tuyệt vọng, chán chường
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi

Lo sợ

=> Miêu tả cảnh cho thấy được tâm trạng bên trong của
nhân vật và ngược lại.(Tả cảnh ngụ tình)=>Miêu tả nội
tâm gián tiếp (cảnh vật)

Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết nhăn
xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra. Cái đầu
lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của
lão mếu như con nít.
(Nam Cao – Lão Hạc)

Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết nhăn
xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra. Cái đầu
lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của
lão mếu như con nít.
(Nam Cao – Lão Hạc)

=> Dằn vặt, đau khổ, ân hận, day dứt khi bán con Vàng.

=> Miêu tả nội tâm gián tiếp(nét mặt,cử chỉ)

VD1:

Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân
VD3:
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Xót
người
tựa
cửa
hôm
mai,
VD2:
Quạtxem
nồng
ấm trọng
lạnh những
ai đó giờ?
Vân
trang
khác vời
Sân
Lai cách
mấynét
nắng
Khuôn
trăng
đầy đặn
ngàimưa,
nở nang
khingọc
gốc tử
đãđoan
vừa người
HoaCó
cười
thốt
trang ôm
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da…
Đối tượng của miêu tả
bên ngoài.
Cảnh vật, hình dáng,
lời nói…..
=>Quan sát được trực tiếp
từ bên ngoài.

Đối tượng của miêu tả
nội tâm.
Tâm trạng, suy nghĩ, tình
cảm, cảm xúc.
 Không quan sát được trực
tiếp từ bên ngoài.

-Miêu tả nội tâm:=>Biện pháp quan trọng xây dựng nhân vật.
=>Khắc hoạ đặc điểm tính cách nhân vật =>Các nhân
vật hiện lên sinh động.

(?) Nếu trong văn tự sự ta bỏ đi phần miêu tả nội
tâm nhân vật thì em thử hình dung nhân vật đó như
thế nào?

Ví dụ1: “ Tôi bất chợt giật mình thức dậy và nhận ra chỉ
là giấc mơ….tôi suy nghĩ về mẹ……”

 Nhân vật không sinh động, không thể hiện được tình
cảm rõ ràng, không có linh hồn…
Ví dụ2: “ Tôi bất chợt giật mình thức dậy và nhận ra chỉ
là giấc mơ….lòng tôi đau đớn và buồn tẻ…tôi suy nghĩ
về mẹ…tôi yêu mẹ…”
II.Ghi
Cần phải
sử dụng miêu
nhớ:SGK
/ 117tả nội tâm nhân vật trong quá
trình làm văn tự sự để bài viết của mình đạt hiệu quả
cao nhất.

•

III. LUYỆN TẬP:
Bài tập 1.Tìm yếu tố miêu tả và cách miêu tả của nhân vật.

“…Tôi giật sững người. Chẳng

hiểu sao tôi phải bám chặt lấy
tay mẹ. Thoạt tiên là sự ngỡ
ngàng, rồi đến hãnh diện, sau
đó là xấu hổ. Dưới mắt em tôi,
tôi hoàn hảo đến thế kia ư? Tôi
nhìn như thôi miên dòng chữ
đề trên bức tranh: “Anh trai
tôi”

(Bức tranh của em gái tôi-Tạ Duy Anh-Ngữ
văn6-tập2)

III. LUYỆN TẬP:
Bài tập 1.Tìm yếu tố miêu tả và cách miêu tả của nhân vật.

“…Tôi giật sững người. Chẳng hiểu
sao tôi phải bám chặt lấy tay mẹ.
Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng, rồi đến
hãnh diện, sau đó là xấu hổ. Dưới
mắt em tôi, tôi hoàn hảo đến thế kia
ư? Tôi nhìn như thôi miên dòng chữ
đề trên bức tranh: “Anh trai tôi”
(Bức tranh của em gái tôi-Tạ Duy Anh-Ngữ văn6tập2)

Miêu tả nội tâm nhân vật người anh

=>Miêu tả nội tâm trực tiếp.

Tình huống 1: Em cho một người bạn khác lớp mượn
máy tính. Đến giờ học, em không nhớ nên đã nghi cho
bạn ngồi bên cạnh lấy trộm máy tính của mình và tỏ ra
ghét bạn.Một thời gian sau, em mới biết là mình nghi
oan cho bạn. Tâm trạng em lúc đó thế nào?
Tình huống2: Vô tình đã xem trộm nhật kí của bạn
và bị bạn phát hiện.
Tình huống3:Tôi hay vi phạm nội quy của lớp nên
thường xuyên bị lớp trưởng nhắc nhở.Tôi tức lắm nên
đã trả thù bằng cách sút quả bóng vào mặt làm cho máu
mũi của nó trào ra. Trả thù được nhưng sao tôi thấy
không vui.

III. LUYỆN TẬP:
Bài tập 2: Ghi lại tâm trạng của em sau khi
để xảy ra một chuyện có lỗi với bạn:
* Lưu ý HS: Không
phải kể lại sự việc mà
ghi lại tâm trạng của
em khi gây ra sự việc
đó.

Củng cố
- Học bài. Xem lại bài tập.
- Chuẩn bị bài “Chương trình địa phương
phần văn”