Bài 4
ĐỘT BIẾN GEN

Một số ví dụ về đột biến ở sinh vật

I. Khái niệm và các dạng đột biến gen
1.Khái niệm
* Khái niệm: Đột biến gen là những biến đổi trong
cấu trúc của gen.
Gen mới sau ĐB

AT G AA A T T T

1

Gen ban đầu
AT G AA G T T T

2

TAX T T XAAA

TA X T T T AAA
Gen mới sau ĐB

AT G AA G A T T T
TA X T T X T AAA

I. Khái niệm và các dạng đột biến gen
1. Khái niệm
* Đặc điểm:
- Đột biến liên quan đến 1 cặp nucleôtit trong gen được gọi là đột biến
điểm
- Tần số đột biến gen trong khoảng 10-6 đến 10-4
- Thể đột biến là những cá thể mang gen đột biến đã biểu hiện ra kiểu
hình

I. Khái niệm và các dạng đột biến gen
1. Khái niệm
2. Các dạng đột biến gen
I

1

Gen ban đầu
AT G AA G T T T

2

TAX T T XAAA

A

II

Mất

AT G AAAT T T
TA X T T T AAA

T

T

III

Thay thế

A

ATG A

G TTT

TAX T

X AAA

IV

Thêm

AT G T AA G T T T
TA X A T T X AAA

I. Khái niệm và các dạng đột biến gen
1. Khái niệm
2. Các dạng đột biến gen
- Đột biến thay thế 1 cặp nucleotit
- Đột biến thêm hoặc mất 1 cặp nucleotit

I. Khái niệm và các dạng đột biến gen
II. Nguyên nhân và cơ chế phát sinh đột biến gen
1. Nguyên nhân
-Tác nhân vật lí
-Tác nhân hóa học
-Tác nhân sinh học hoặc những rối loạn sinh
lí, hóa sinh trong tế bào.

I. Khái niệm và các dạng đột biến gen
II. Nguyên nhân và cơ chế phát sinh đột biến gen
2. Cơ chế phát sinh
a. Sự kết cặp không đúng trong nhân đôi ADN
Các bazơ nitơ dạng hiếm có những vị trí liên kết hiđrô bị thay
đổi làm cho chúng kết cặp không đúng khi nhân đôi → phát
sinh đột biến gen.
G*
X

Nhân
đôi

G*
T

Nhân
đôi

A
T

I. Khái niệm và các dạng đột biến gen
II. Nguyên nhân và cơ chế phát sinh đột biến gen:
2. Cơ chế phát sinh
a. Sự kết cặp không đúng trong nhân đôi ADN
b. Tác động của các tác nhân gây đột biến
- Tác động của các tác nhân vật lý (UV).
- Tác động của các tác nhân hóa học (5BU): A-T → G –X
- Tác động của tác nhân sinh học (Virut)…

I. Khái niệm và các dạng đột biến gen
II. Nguyên nhân và cơ chế phát sinh đột biến gen:
III- Hậu quả và ý nghĩa của đột biến gen
1. Hậu quả

III- Hậu quả và ý nghĩa của đột biến gen
I

1

Gen ban đầu
AT G AAG T T T

2

TAX T T X AAA
AU G AAG U U U
- Met – Lys – Phe …
A

TA X T T A AAA

mARN

AU G AAU U U U

ATG A

G TTT

T

TAX T

X AAA

AUGA GUUU
- Met – Ser - ...

A

Có hại

mARN

- Met – Asn - Phe … pôlipeptit

Mất đi

T

III

AT G AAT T T T

II

pôlipeptit

Thay thế

IV

Thêm vào

AT G T AA G T T T
TA X A T T X AAA
AU G U AA G U U U
- Met – Kết thúc

….GAG….
….XTX….

Gen đột
biến HbS

….GTG….
….XAX….

mARN

…GAG…

mARN

…GUG…

Protein

….Glu….

Protein

….Val….

Gen HbA

Bệnh thiếu máu do hồng cầu hình liềm
(Gây thiếu máu nặng, thường chết sớm.)

Thay thế

Gen chưa bị đột biến
AT G AA G T T T

AT G AAA T T T

TAX T T X AAA

TA X T T T AAA
A U G AAA U U U

AU G AAG U U U

ADN

mARN

- Met – Lys – Phe … pôlipeptit

- Met – Lys – Phe …

Vô hại

III- Hậu quả và ý nghĩa của đột biến gen
1. Hậu quả
- Đột biến gen có thể có hại, có lợi hoặc trung
tính (vô hại) cho thể đột biến.
- Mức độ gây hại của đột biến phụ thuộc vào điều
kiện môi trường cũng như tổ hợp gen.

III- Hậu quả và ý nghĩa của đột biến gen
1. Hậu quả
2. Vai trò và ý nghĩa của đột biến gen
- Cung cấp nguyên liệu cho quá trình tiến hoá
và chọn giống.