Thứ ba ngày 15 tháng 11 năm 2022
Luyện từ và câu
Tiết 21: Đại từ xưng hô

KHỞI ĐỘNG
1

3

2

4

1. Trong số các từ xưng hô được in đậm
dưới đây, những từ nào chỉ người nói ?
Những từ nào chỉ người nghe ? Từ nào
chỉ người hay vật được nhắc tới ?

- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao
chị khinh rẻ chúng tôi thế ?

- Ta đẹp là do công cha công
mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.

Nghe nói vậy, thóc gạo tức
lắm. Đêm khuya, chúng rủ
nhau bỏ cả vào rừng.

* Những từ nào chỉ người nói ?

chúng tôi, ta
* Những từ nào chỉ người nghe ?

chị, các ngươi
* Từ nào chỉ người hay vật được nhắc tới ?

chúng

2. Theo em, cách xưng hô của
mỗi nhân vật ở đoạn văn trên
thể hiện thái độ của người nói
như thế nào ?

- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao
chị khinh rẻ chúng tôi thế ?
Cách xưng hô của Cơm (xưng là
chúng tôi, gọi Hơ Bia là chị) thể
hiện sự tôn trọng, lịch sự với
người đối thoại.
- Ta đẹp là do công cha công
mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Cách xưng hô của Hơ Bia (xưng là
Ta, gọi Cơm là các ngươi) thể hiện
sự kiêu căng, thô lỗ, coi thường
người đối thoại.

3. Tìm những từ em vẫn dùng để xưng hô:
Đối tượng

Gọi

Với thầy,cô thầy, cô

Tự xưng
xưng là em, con

bố, ba, cha, thầy, …
Với bố,mẹ
xưng là con
mẹ, má, u, bầm, …
Với anh,chị anh, chị

xưng là em

* Với em

xưng là anh (chị)

em

xưng là tôi, tớ,
Với bạn bè bạn, cậu, đằng ấy, …
mình, …

- Thế nào là đại từ xưng hô ?
- Khi xưng hô cần thể hiện thái độ như
thế nào ?

Ghi nhớ
1. Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự
chỉ mình hay chỉ người khác khi giao tiếp: tôi, chúng
tôi; mày, chúng mày; nó, chúng nó,...
2. Bên cạnh các từ nói trên, người Việt Nam còn
dùng nhiều danh từ chỉ người làm đại từ xưng hô
để thể hiện rõ thứ bậc, tuổi tác, giới tính: ông, bà,
anh, chị, em, cháu, thầy, bạn,…
3. Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho lịch sự, thể
hiện đúng mối quan hệ giữa mình với người nghe
và người được nhắc tới.

Luyện tập
1. Tìm các đại từ xưng hô và nhận xét về
thái độ, tình cảm của nhân vật khi dùng
mỗi đại từ trong đoạn văn sau:

- Anh đừng giễu tôi !
Anh với tôi thử chạy thi
coi ai hơn !

- Rùa xưng là tôi,
- Rùa xưng là tôi,
- Gọi thỏ là anh.
-- Gọi
anh.
Tháithỏ
độ là
của
rùa: Tự
-trọng,
Thái độ
rùa:thỏ.
lịchcủa
sự với

- Đã
chậm
nhưthi
Rùagọi
màlàdám
chạy
rùa thỏ
mà cũng
tập
với
sao ?đòi
Ta chấp
chạy
à ! một nửa
chú em
đường đó.

- Thỏ xưng là ta,
- Thỏ xưng là ta,
-- Gọi
Gọi rùa
rùa là
là chú em.
-- Gọi
chú
em.
Thái
độ
của
thỏ:
Tháirùa
độ là
của
thỏ:
Kiêu
-căng,
Thái coi
độ của
thỏ: rùa.
thường

2. Chọn các đại từ xưng hô tôi, nó, chúng ta thích hợp với
mỗi ô trống:
Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn:
và Tu Hú đang bay dọc một con sông lớn, chợt Tu
Hú gọi: “Kìa, cái trụ chống trời.”
ngước nhìn lên.
Trước mắt là những ống thép dọc ngang nối nhau chạy vút tận
mây xanh.
tựa như một cái cầu xe lửa đồ sộ không
phải bắc ngang sông, mà dựng đứng trên trời cao.
Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi thong thả nói:
cũng từng bay qua cái trụ đó.
cao hơn tất
cả những ống khói, những trụ buồm, cột điện mà
thường gặp. Đó là trụ điện cao thế mới được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thực, sung sướng thở phào. Ai nấy
cười to vì thấy Bồ Chao đã quá sợ sệt.

Bồ Chao

Bồ Các và các bạn

Tu Hú

Bài 2: Chọn các đại từ xưng hô tôi, nó, chúng ta thích hợp
với mỗi ô trống:
Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn:
- Tôi và Tu Hú đang bay dọc một con sông lớn, chợt Tu
Hú gọi: “Kìa, cái trụ chống trời.” Tôi ngước nhìn lên.
Trước mắt là những ống thép dọc ngang nối nhau chạy vút tận
mây xanh. Nó
tựa như một cái cầu xe lửa đồ sộ không
phải bắc ngang sông, mà dựng đứng trên trời cao.
Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi thong thả nói:
- Tôi cũng từng bay qua cái trụ đó. Nó cao hơn tất
cả những ống khói, những trụ buồm, cột điện mà Chúng ta
thường gặp. Đó là trụ điện cao thế mới được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thực, sung sướng thở phào. Ai nấy
cười to vì thấy Bồ Chao đã quá sợ sệt.

Sắm vai

Thầy và trò

Sắm vai

Cô và trò

- Thế nào là đại từ xưng hô ?
- Khi xưng hô cần tỏ thái độ như thế nào ?