KIỂM TRA BÀI CŨ

Đột biến cấu trúc NST là gì? Có những dạng
nào?
Trả lời:
- Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi
trong cấu trúc của NST.
- Đột biến cấu trúc NST có các dạng: mất
đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn

Tiết 25.Bài 23

Bài 23
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Nghiên cứu thông tin đầu tiên sách
giáo khoa và cho biết thế nào là đột
biến số lượng NST?

Bài 23
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Đột biến số lượng NST là những biến
đổi về số lượng xảy ra ở một hoặc
một số cặp NST nào đó hoặc ở tất cả
bộ NST
Có 2 dạng:
- Thể dị bội
- Thể đa bội

Bài 23
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

I. Thể dị bội

Cặp NST tương đồng là gì?
Cặp NST tương đồng là cặp NST gồm
2 NST giống nhau về hình dạng, kích
thước.

Thế nào là bộ NST lưỡng bôi?
Bộ NST chứa các cặp NST tương
đồng được gọi là bộ NST lưỡng bội,
kí hiệu là 2n

Thế nào là bộ NST đơn bội bôi?
Bộ NST trong giao tử chỉ chứa 1 NST
của cặp tương đồng được gọi là bộ
NST đơn bội, kí hiệu là n

Chúng ta đã biết rằng bình thường trong
tế bào, NST luôn tồn tại thành từng cặp
tương đồng tức là mỗi cặp gồm 2 NST
giống nhau, Vậy nếu có một sự thay đổi
nào đó về số lượng NST trong một hoặc
một số cặp NST tương đồng thì sao?
Xin mời các em quan sát một số hình ảnh
sau đây:

Bộ NST của nam giới bình thường

Quan sát hình và cho
biết điểm khác nhau
giữa bộ NST của
bệnh nhân Đao và bộ
NST của người bình
thường?
(2n+1)
Thể 3 nhiễm

Thế nào là thể 3
nhiễm?
Bộ NST bệnh nhân Đao

Đáp án
Thể ba nhiễm là cơ thể mà
trong tế bào sinh dưỡng có một
hoặc một số cặp NST tương
đồng tăng thêm 1 NST thứ ba
(có 2n+1 NST)

Điểm khác nhau giữa
bộ NST của bệnh
nhân Tớcnơ và bộ
NST của người bình
thường?

Bộ NST của nữ giới bình thường

(2n-1)
Thể 1 nhiễm
Thế nào là thể 1
nhiễm?
Bộ NST bệnh nhân Tớcnơ

Đáp án
Thể ba nhiễm là cơ
thể mà trong tế bào
sinh dưỡng có một
hoặc một số cặp
NST tương đồng
tăng thêm 1 NST
thứ 3 (có 2n+1 NST)

Thể một nhiễm là
cơ thể mà trong tế
bào sinh dưỡng có
một hoặc một số
cặp NST tương
đồng bị mất đi 1
NST (có 2n-1 NST)

Từ các thông tin trên hãy cho biết thể
dị bội là gì?

Bài 23
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

I. Thể dị bội
- Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào
sinh dưỡng có một hoặc một số cặp
NST bị thay đổi về số lượng.

Thể dị bội có những dạng nào?

Bài 23
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

I. Thể dị bội
- Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào
sinh dưỡng có một hoặc một số cặp
NST bị thay đổi về số lượng.
- Có các dạng sau đây:
+ (2n+1): thể ba nhiễm
+ (2n-1): thể một nhiễm

Còn dạng nào nữa không?
Mời các em quan sát hình ảnh sau
đây

Bộ NST ruồi
giấm 2n = 8

(2n + 2)
Thể 4

(2n - 2)
Thể 0

Bài 23
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

I. Thể dị bội
- Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh
dưỡng có một hoặc một số cặp NST bị
thay đổi về số lượng.
- Có các dạng sau đây:
+ (2n+1): thể ba nhiễm
+ (2n-1): thể một nhiễm
+ (2n+2): thể bốn
+(2n-2): thể không

* Các thể dị bội ở cà độc dược:
I

II

VI

Quan sát hình cho biết:
IV

V

VIII

IX

III

VII

Quả của 12 kiểu cây dị bội (2n +
1) khác với quả của cây bình
thường (2n) như thế nào về:
- Hình dạng: tròn hơn hay dài hơn

X

XI

XII

XIII

- Kích thước:To hơn hay nhỏ
hơn

Hình: Quả của cây cà độc dược
I. Quả của cây lưỡng bội bình
thường có 2n = 24 NST
II-XIII. Quả của 12 kiểu cây dị
bội khác nhau có (2n + 1) = 25
NST

Bài 23
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

I. Thể dị bội
II. Sự phát sinh thể dị bội

2n

n

2n

n

n+1

n–1

Học sinh quan sát
Hình 23.2 thảo luận
(3 phút) trả lời câu
hỏi:

Hình 23.2. Cơ chế phát sinh các thể dị bội có (2n+1) và (2n-1) NST

Sự phân ly của 1 cặp NST hình thành các giao tử có bộ
NST như thế nào trong các trường hợp sau:
- Trường hợp bình thường?
- Trường hợp bị rối loạn?
Các giao tử nói trên tham gia thụ tinh tạo hợp tử có số
lượng NST như thế nào?

2n

n

2n

n

n+1

n–1

? Sự phân ly của 1 cặp NST
hình thành các giao tử có bộ
NST như thế nào trong:
- Trường hợp bình thường?
Cho ra hai loại giao tử, mỗi giao
tử chứa 1 NST của cặp(n).
- Trường hợp bị rối loạn?
Tạo ra 2 giao tử:
+ Một giao tử có 2 NST của cặp
(n + 1)

+ Một giao tử không chứa NST
nào của cặp (n – 1)
? Các giao tử nói trên tham gia thụ tinh tạo hợp tử có số lượng NST
như thế nào?
- Giao tử bình thường (n) kết hợp với giao tử bất thường có 2 NST

(n+1) tạo hợp tử (2n + 1)  Thể 3 nhiễm

- Giao tử bình thường (n) kết hợp với giao tử bất thường không
chứa NST nào (n-1) tạo hợp tử (2n - 1)  Thể 1 nhiễm

Trình bày cơ chế phát sinh các thể dị bội (2n+1) và (2n – 1)
NST?

Cơ chế:

Do một cặp NST nào đó của một bên bố
hoặc mẹ không phân li trong giảm phân đã
tạo ra một giao tử mang 2 NST (n+1) và
một giao tử không mang NST nào (n-1)
+Giao tử (n+1) kết hợp với giao tử bình
thường (n) trong thụ tinh tạo hợp tử mang
3 NST hình thành thể (2n+1)
+Giao tử (n-1) kết hợp với giao tử bình
thường (n) trong thụ tinh tạo hợp tử mang
1 NST hình thành thể (2n-1)

Ví dụ ở ruồi giấm
2n = 8

2n = 8

P:

X

G:
n=4

n=4

Hợp
tử
2n+1=9

n+1 = 5

2n - 1=7

n-1 = 3

Giải thích cơ chế phát sinh các
trường hợp sau đây

Bộ NST bệnh nhân Đao
NST 21

P
G

Bệnh nhân Đao
x

NST 21

3 NST 21

F1

Bệnh Đao

Dựa vào sơ đồ lai hãy trình bày cơ chế trẻ sinh
ra bị bệnh Đao ?

Bệnh nhân Tớcnơ

Bộ NST bệnh nhân Tớcnơ
P

44A + XY

G

(22A + XY) (22A + O)

F1

(44A + XXY)
(Claiphentơ)

x

44A + XX
(22A + X)
(44A + XO)
(Tơcnơ)

Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật

Máy bay Mỹ rải chất diệt cỏ

Quan sát các hình trên và cho biết nguyên nhân phát sinh
thể dị bội là gì?

Nguyên nhân:
- Các tác nhân vật lí hoặc hóa học trong
ngoại cảnh.
- Ảnh hưởng phức tạp của môi trường trong
cơ thể.
=> Tác động vào kì sau của quá trình giảm
phân gây ra sự không phân li của 1 hoặc 1
số cặp NST

Một số hình ảnh biểu hiện của
người bị bệnh Đao

Bộ NST người bệnh Đao
2n + 1 = 46 + 1 = 47 NST
(Tăng thêm 1 NST thứ 21)

Bộ NST người
mắc hội chứng
Tớcnơ chỉ có 1
NST giới tính X
2n – 1 = 46 – 1
= 45
NST

Bệnh nhân Tớcnơ

Bệnh nhân Đao

Từ các hình ảnh trên hãy nêu hậu quả của đột biến
dị bội.

Hậu quả
- Gây biến đổi hình dạng, kích thước ở
thực vật.
- Gây ra một số bệnh tật ở người và động
vật hoặc làm giảm sức sống của cơ thể.

Quan sát các hình ảnh sau đây và cho biết
để hạn chế phát sinh các đột biến theo em
chúng ta cần làm gì?

Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật

Sử dụng thực phẩm
an toàn

Tích cực tham gia bảo vệ môi trường

- Hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực
vật và chất độc hóa học
-Sử dụng thực phẩm an toàn
-Tăng cường công tác vệ sinh môi
trường
- Tuyên truyền cho mọi người ý thức
bảo vệ môi trường.

Củng cố
Hoàn thàng các bài tập sau

DẶN DÒ
1. Học bài và trả lời câu 1,2,3 SGK trang 68
2. Chuẩn bị bài mới cho tiết sau:
- Nghiên cứu qua bài 24 “Đột biến số lượng
nhiễm sắc thể” (tiếp theo).
+ Tìm hiểu hiện tượng thể đa bội. So sánh thể đa
bội với thể dị bội
+ Sự hình thành thể đa bội do nguyên phân và
giảm phân không bình thường diễn ra như thế
nào?
- Sưu tầm tư liệu và mô tả một số giống cây trồng
đa bội ở Việt Nam.