CÔNG NGHỆ 8

KIỂM TRA BÀI CŨ
- Kể tên các loại mối ghép tháo được và nêu công dụng
của các mối ghép đó?
Trả lời:
- Các mối ghép tháo được gồm: Mối ghép bằng ren, then
và chốt. Trong mối ghép bằng ren gồm có:
+ Mối ghép bu lông.
+ Mối ghép vít cấy
+ Mối ghép đinh vít.
-Công dụng: Dùng để ghép nhiều chi tiết đơn giản thành
phức tạp, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chế tạo, lắp
ráp, bảo quản và sửa chữa.

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. Thế nào là
mối ghép động?

Mặt ghế

D

Chân trước

C
A

Chân sau

B

Thanh truyền
Quan sát chiếc ghế xếp , Các nhóm thảo luận trả lời:

1. Chiếc ghế gồm mấy chi tiết:……………………………………………………………
2. Các chi tiêt được ghép với nhau bằng mối ghép gì:……………………………………
Tại các điểm nào:…………………………………………………………………………

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. Thế nào là mối ghép động?
Em hãy
gồm
mấychân
chi tiết
chúng
Chiếc
ghế cho
xếp biết
gồmchiếc
4 chighế
tiết:xếp
chân
trước,
sau,và
mặt
ghế và
đượctruyền
ghép với
thanh
. nhau như thế nào?
Chúng được ghép với nhau bằng đinh tán (Mối ghép A, B, C, D).
Chân sau

D
C
A
B

Thanh truyền

Chân trước
Mặt ghế

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. Thế nào là mối ghép động?

Khi mở ghế ra và gập ghế lại, tại các mối ghép A, B, C, D các
chi tiết sẽ như thế nào với nhau?

D
C

B
A

TL: Khi mở ghế ra và gập ghế lại, tại các mối ghép A, B, C, D
các chi tiết có sự chuyển động tương đối với nhau.

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. Thế nào là mối ghép động?
1. Khái niệm:



Mối ghép mà các chi tiết được ghép có sự chuyển động tương
đối với nhau gọi là mối ghép động hay khớp động.
2. Công dụng:
Mối ghép động chủ yếu ghép các chi tiết thành cơ cấu, gồm: khớp
tịnh tiến, khớp quay, khớp cầu,…

Khớp tịnh tiến

Khớp quay

Khớp cầu

Cơ cấu:
Một nhóm nhiều vật được nối với nhau bằng những khớp
động, trong đó có một vật được xem là giá đứng yên, còn các vật
khác chuyển động với quy luật hoàn toàn xác định đối với giá
được gọi là một cơ cấu.
Ví dụ: Một nhóm vật gồm 4 thanh 1,2,3,4 nối với nhau bằng bốn
khớp quay A,B,C,D được gọi là cơ cấu bốn khâu bản lề.
- Nếu chọn thanh 4 (AD) làm giá, ta được cơ cấu tay quay – thanh
lắc ( 1: Tay quay; 2: Thanh truyền; 3: Thanh lắc; 4: Giá)
2

C
3

B
1
A

4

D

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

Cơ cấu: là
Một nhóm nhiều vật được nối với nhau bằng những khớp
động, trong đó có một vật được xem là giá đứng yên, còn các
vật khác chuyển động với quy luật hoàn toàn xác định đối với
giá.

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

Cơ cấu truyền động ăn khớp

Cơ cấu truyền và biến đổi chuyển động

Cơ cấu tay quay - con trượt

MỘT SÔ CƠ CẤU

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. THẾ NÀO LÀ KHỚP ĐỘNG?
II. CÁC LOẠI KHỚP ĐỘNG.
1. Khớp tịnh tiến.

Rãnh trượt
Xi lanh
Pit tông
Mối ghép pittông - xilanh

Sống trượt
Mối ghép sống trượt-rãnh trượt
10

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. THẾ NÀO LÀ KHỚP ĐỘNG?
II. CÁC LOẠI KHỚP ĐỘNG.

1. Khớp tịnh tiến.
a. Cấu tạo:
Thảo luận nhóm

Tìm hiểu cấu tạọ của các loại khớp
tịnh tiến và hoàn thành các mệnh đề
sau:

- Mối ghép pittông – xilanh có
mặt trụ tròn
mặt tiếp xúc là ………………
- Mối ghép sống trượt – rãnh
trượt có mặt tiếp xúc là .. …..
mặt phẳng
……………………

Bề mặt
tiếp xúc

Mối ghép pittông - xilanh

Bề mặt
tiếp xúc

Mối ghép sống trượt – rãnh trượt
11

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. THẾ NÀO LÀ KHỚP ĐỘNG?
II. CÁC LOẠI KHỚP ĐỘNG.

1. Khớp tịnh tiến:
a. Cấu tạo:



- Mối ghép pittông – xilanh có mặt tiếp xúc là mặt trụ
tròn
- Mối ghép sống trượt – rãnh trượt có mặt tiếp xúc là
mặt phẳng.
b. Đặc điểm:

1. Mọi
Trong
khớp
các có
điểm
trên động
cùng giống
1.
điểm
trêntịnh
vật tiến,
tịnh tiến
chuyển
mộtnhau
vật chuyển
động
như động,vận
thế nào? tốc…).
hệt
(quỹ đạo
chuyển
2. Khi
Khi khớp
khớp tịnh
tịnh tiến
tiếnlàm
làmviệc,
việc,các
haichi
chitiết
tiếttrượt
trượtlên
nhau
cản gì?
trở chuyển
động.
trên sinh
nhau rasẽlực
xảyma
ra sát
hiệnlàm
tượng
Hiện tượng
Để
ma hay
sát, người
dụngbiện
vật pháp
liệu chịu
nàygiảm
có lợi
có hạita?sửNêu
khắcmài
mòn,
phục?các bề mặt được làm nhẵn bóng và thường
Mối ghép
được bôi trơn bằng dầu, mỡ …
pittông - xilanh

Mối ghép
sống trượt - rãnh trượt

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. THẾ NÀO LÀ KHỚP ĐỘNG?
II. CÁC LOẠI KHỚP ĐỘNG.

1. Khớp tịnh tiến:
a. Cấu tạo:

b. Đặc điểm:



- Mọi điểm trên vật tịnh tiến có chuyển động
giống hệt nhau (quỹ đạo chuyển động,vận
tốc…).
- Khi khớp tịnh tiến làm việc, các chi tiết
trượt lên nhau sinh ra lực ma sát làm cản trở
chuyển động.

Mối ghép
pittông - xilanh

Mối ghép
sống trượt - rãnh trượt

Pit-tông - xilanh trong động cơ

Biến chuyển động tịnh tiến của pít tông xi - lanh
thành chuyển động quay của trục khuỷu và ngược lại

Máy tiện kim loại
Biến chuyển đông quay của động cơ thành chuyển động
tịnh tiến của bàn trượt dọc trên máy.

Cửa sắt kéo đài loan
Biến chuyển động quay của vòng bi thành chuyển động
tinh tiến của cửa sắt

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. THẾ NÀO LÀ KHỚP ĐỘNG?
II. CÁC LOẠI KHỚP ĐỘNG.

1. Khớp tịnh tiến:
a. Cấu tạo:

b. Đặc điểm:
c. Ứng dụng:
Khớp tịnh tiến được dùng chủ yếu trong cơ cấu
biến đổi chuyển động tịnh tiến thành chuyển động quay
hoặc ngược lại (như mối ghép pittông-xilanh trong động
cơ )

Pit-tông - xilanh trong động cơ

Em hãy kể tên một số khớp tịnh tiến trên các đồ dùng,
máy móc hoặc thiết bị mà em biết?

19

Kích thuỷ lực sử năng lượng thuỷ lực để nâng ô tô lên cao

Hệ thống thủy lực nâng hạ thùng xe

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. THẾ NÀO LÀ KHỚP ĐỘNG?
II. CÁC LOẠI KHỚP ĐỘNG.

1. Khớp tịnh tiến:
2. Khớp quay:
Thông tin: Trong khớp quay, mỗi chi tiết có thể quay
quanh một trục cố định so với chi tiết kia.

Khớp quay

Vòng bi

a. Cấu tạo:

Trục
Bạc lót
Ổ trục

Khớp quay

Bi
Vòng chắn

Trục
Vòng bi

Vòng ngoài

Vòng trong

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. THẾ NÀO LÀ KHỚP ĐỘNG?
II. CÁC LOẠI KHỚP ĐỘNG.

1. Khớp tịnh tiến:
2.Khớp quay:
a. Cấu tạo:
Khớp quay: Gồm: Trục, Bạc lót, Ổ trục

Trục
Bạc lót
Ổ trục

23

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. THẾ NÀO LÀ KHỚP ĐỘNG?
II. CÁC LOẠI KHỚP ĐỘNG.

1. Khớp tịnh tiến:
2.Khớp quay:
a. Cấu tạo:
• Vòng bi:
Gồm: Vòng ngoài, vòng trong, Bi và Vòng chặn.
Vòng ngoài
Vòng trong
Bi
Vòng chặn
24

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. THẾ NÀO LÀ KHỚP ĐỘNG?
II. CÁC LOẠI KHỚP ĐỘNG.

1. Khớp tịnh tiến:
2. Khớp quay:
a. Cấu tạo:
• Khớp quay:
Gồm: Trục, Bạc lọt, Ổ trục.
• Vòng bi:
Gồm: Vòng ngoài, vòng trong, Bi và Vòng chặn.

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. THẾ NÀO LÀ KHỚP ĐỘNG?
II. CÁC LOẠI KHỚP ĐỘNG.

1. Khớp tịnh tiến:
2. Khớp quay:

Chú ý:
-Ở

khớp quay mặt tiếp xúc thường là mặt
trụ tròn
- Chi

tiết có mặt trụ trong là ổ trục, chi tiết
có mặt trụ ngoài là trục.
- Chi

tiết có lỗ thường được lắp bạc lót để
giảm ma sát hoặc dùng vòng bi thay cho
bạc lót

Mặt tiếp xúc

Ứng dụng của vòng bi:

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. THẾ NÀO LÀ KHỚP ĐỘNG?
II. CÁC LOẠI KHỚP ĐỘNG.

1. Khớp tịnh tiến:
a. Cấu tạo:
b. Ứng dụng :

TIẾT 22

BÀI 27 : MỐI GHÉP ĐỘNG

I. THẾ NÀO LÀ KHỚP ĐỘNG?
II. CÁC LOẠI KHỚP ĐỘNG.

1. Khớp tịnh tiến:

2.Khớp quay:
a. Cấu tạo:
• Khớp quay:
Gồm: Trục, Bạc lọt, Ổ trục.



• Vòng bi:
Gồm: Vòng ngoài, vòng trong, Bi và Vòng chặn.
b. Ứng dụng:
Khớp quay thường được dùng nhiều trong thiết bị, máy
như: bản lề cửa, xe đạp, xe máy….

Trong chiếc xe đạp, khớp nào là khớp quay ?
Cổ xe

Trục sau
Trục giữa

Trục trước
30
30

Các khớp ở giá gương xe máy, cần ăng ten có
được coi là khớp quay không? Tại sao?

Khớp cầu

Cần ăng ten

Gương xe máy

TL: Có vì trong khớp quay, mỗi chi tiết có thể quay quanh
một trục cố định so với chi tiết kia.

MỘT SỐ MỐI GHÉP ĐỘNG THƯỜNG GẶP

Các loại khớp tịnh tiến

Khớp cầu

Các loại khớp quay

Khớp vít

GHI NHỚ
1.Trong mối ghép động, các chi tiết được ghép
có chuyển động tương đối với nhau, vì vậy để
giảm ma sát và mài mòn mối ghép động thường
được bôi trơn thường xuyên.
2.Mối ghép động còn gọi là khớp động như:
khớp tịnh tiến, khớp quay, khớp cầu,…chúng
được dùng rộng rãi trong nhiều máy và thiết
bị.

33

Bài tập
Bài 1: Hoàn thành những câu sau:
1/ Mối ghép pittông – xilanh có mặt tiếp xúc là ……………
2/ Chi tiết có

……………………

3/ Chi tiết có

……………

là ổ trục
là trục.

4/ Các khớp ở giá gương xe máy là……………
5/. Cấu tạo của ngăn kéo bàn là
mặt trụ tròn
khớp tịnh tiến

……………

mặt trụ ngoài
khớp cầu

khớp vít
ren

mặt trụ trong
34
34

Bài 2. . Hãy cho biết các đồ vật, dụng cụ sau

đây được ứng dụng khớp nào? Hãy đánh dấu
X vào cột tương ứng.
Tên

Khớp tịnh tiến

Ổ trục quạt điện

X

Xe đạp
Bộ xilanh tiêm
Bao diêm
Bản lề cửa

Khớp quay

X
X
X
X

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài và làm bài tập đầy đủ vào vở bài tập.
- Các em tìm hiểu các ứng dụng của các
khớp trong thực tế đời sồng hành ngày.
- Đọc và tìm hiểu trước Bài 29: “TRUYỀN
CHUYỂN ĐỘNG”
- Sưu tầm trong gia đình những máy hoặc
thiết bị có bộ truyền chuyển động.
42
42

CHÚC CÁC EM HỌC TỐT

43