NGỮ VĂN 11

CHÍ PHÈO
Nam Cao

1

A. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ TÁC GIẢ:
• I.Tiểu sử cuộc đời:
• - Nam Cao (1917-1951): tên thật là Trần
Hữu Tri, sinh ra trong một gia đình nông
dân, tại làng Đại Hoàng, phủ Lí Nhân, Hà
Nam => chất liệu thực để ông sáng tác.
• - Học hết bậc Thành Chung -> vào Sài
gòn -> bệnh nặng -> về quê -> lên Hà Nội
dạy học trường tư, sáng tác.
Phạm Thị Thúy Nhài

2

• - 1938, tham gia nhóm văn hóa cứu quốc.
• - 1943 vào Nam Trung Bộ.
• - 11/1951 ông bị giặc Pháp phục kích và sát
hại.
• * Bề ngoài lạnh lùng ít nói nhưng đời sống nội
tâm phong phú, luôn đấu tranh với chính mình
để giải thoát khỏi lôi sống tầm thường, đôn hậu
Phạmchan
Thị Thúy Nhài
3
và
chứa yêu thương.
Phần mộ của Nam Cao

II. Sự nghiệp văn học:
1.Quan điểm nghệ thuật:
- Tác phẩm văn học: Phản ánh chân thực
cuộc sống trên tinh thần nhân đạo chủ
nghĩa.
- Nghề văn: đòi hỏi sự sáng tạo, khơi
những nguồn chưa ai khơi…
- Nhà văn phải là người chân chính, có
lương tâm và trách nhiệm.
Phạm Thị Thúy Nhài

4

2.Các đề tài chính:
a.Người trí thức nghèo:
- Chú trọng tới bi kịch “Sống mòn ” ,“chết mòn” của
họ:
+ Tồn tại chứ không phải sống,
+ Họ băn khoăn, đau khổ, dằn vặt vì phải sống trái
với ý muốn, hoài bão cao đẹp của mình.
- Tác phẩm: Sống mòn, Đời thừa..

Phạm Thị Thúy Nhài

5

b.Người nông dân:
+ Chú trọng tới bi kịch
“đói”, bi kịch bị “tha
hóa”, bị “lưu manh
hóa”.
+ Nhận thấy trong sâu
thẳm tâm hồn,
người nông dân vẫn
khao khát được
lương thiện.
+ Tác phẩm: Lão Hạc,
Chí Phèo…
Phạm Thị Thúy Nhài

Lão Hạc

Chí Phèo và Thị Nở
6

3.Phong cách nghệ thuật:
- Luôn hướng tới thế giới nội tâm của
con người.
- Có biệt tài trong việc miêu tả và
phân tích tâm lý.
- Viết về cái nhỏ nhặt hằng ngày mà
đặt ra những vấn đề có ý nghĩa xã
hội to lớn, có tầm triết lí sâu sắc và
có giọng văn đặc sắc.
Phạm Thị Thúy Nhài

7

B.TÁC PHẨM CHÍ PHÈO:

I.Tìm hiểu chung:
1.Tên tác phẩm:
- Ban đầu: “Cái lò gạch cũ”
=> Sự luẩn quẩn, bế tắc.
- Khi đem in, NXB đổi “Đôi
lứa xứng đôi” (1941).
=> Nhấn mạnh mối tình Chí
Phèo- Thị Nở.
- 1946, in lại trong tập
“Luống cày”, Nam Cao đổi
lại “Chí Phèo”.
=>Nhấn mạnh nhân vật Chí
Phạm Thị Thúy Nhài
Phèo

8

2. Tóm tắt :
ChÝ PhÌo sinh
ChÝ PhÌo
l­uư manh
ThÌm lư­¬ng thiÖn
(Qu¸ tr×nh thøc tØnh)

Phạm Thị Thúy Nhài

ChÝ PhÌo ®i tï
( Qu¸ tr×nh tha ho¸)
GÆp thÞ Në
Kh«ng
®­ưîc

ChÝ
PhÌo
chÕt
9

3.Đề tài:
Viết về người nông
dân nghèo trước
CMT8, nhưng khai
thác ở hướng mới:
Họ bị xã hội thối nát
hủy hoại nhân hình
và nhân tính, đẩy
vào con đường tha
hóa bế tắc.
Phạm Thị Thúy Nhài

10

Chi tiết tiếng chửi của Chí Phèo:
-Đối tượng chửi: trời, đời, làng Vũ Đại…
-Tiếng chửi được miêu tả gián tiếp.
-Ý nghĩa:
+ Hé mở bi kịch bị cự tuyệt quyền làm
người.
+ Nỗi đau đớn bất mãn của Chí.
+ Sự thèm khát giao tiếp với đồng loại.
Phạm Thị Thúy Nhài

11

II.Đọc hiểu văn bản:

1. Làng Vũ Đại
- Địa lí : Ở vào thế “quần ngư tranh thực”.
- Thành phần cư dân : phức tạp
+ Vai vế bề trên : Bá Kiến, đội Tảo,…
+ Cùng đinh tha hóa : Chí Phèo, Năm Thọ, Binh
Chức.
+ Dân làng : người lao động hiền lành, an phận.
- Quan hệ xã hội :
+ Thống trị > < thống trị gầm ghè nhau.
+ Thống trị > < bị trị  đối kháng gay gắt.
+ Bị trị > < bị trị  thờ ơ, thiếu cảm thông.
 Làng xã phong kiến khép kín, tù đọng:
Hình ảnh thu nhỏ của nông thôn Việt Nam trước
CMT8.
Phạm Thị Thúy Nhài

12

Phạm Thị Thúy Nhài

Cảnh làng quê Việt Nam xưa

13

2.Bá Kiến:
Lí lịch:
- Bốn đời làm tổng lý.
- Bản thân làm: Lí trưởng,
chánh tổng, bá hộ, chánh
hội đồng kì hào, Bắc kì
nhân dân dân đại biểu.
Đỉnh cao danh vọng.
Đặc điểm dễ nhận biết:
- Tiếng quát rất sang.
- Tiếng cười Tào Tháo.
- Giọng nói ngọt nhạt.
Thị Thúy Nhài
 Phạm
Tạo
ấn tượng độc đáo.

Nhà Bá Kiến

14

 Phương châm, thủ đoạn thống trị :
- “Mềm nắn rắn buông”.
- Đẩy người xuống sông, rồi lại dắt nó lên để
nó đền ơn...”.
 Khôn ngoan, xảo quyệt
- Trị không lợi thì dùng.
- “Dùng thằng đầu bò trị thằng đầu bò”.
 Cáo già thâm độc.
 Đời tư:
- Bốn vợ.
- Hay ghen, lại ngoại tình.
 Đê tiện, bỉ ổi, nhân cách thảm hại.
Phạm Thị Thúy Nhài

15

• Tóm lại: Bá
Kiến là nhân
vật điển hình
cho giai cấp
thống trị trong
xã hội nông
thôn Việt Nam
trước CMT8 với
bộ mặt tàn ác
và xảo quyệt.

Phạm Thị Thúy Nhài

Nhà Bá Bính, nguyên mẫu của Bá Kiến

16

3.Chí Phèo:
a.Chí Phèo trước khi đi tù:
- Hoàn cảnh xuất thân:
+ Không cha, không mẹ, không một tấc đất
cắm dùi.
+ Đi ở hết nhà này đến nhà khác, cày thuê
cuốc mướn để kiếm sống
- Từng mơ ước: một ngôi nhà nho nhỏ...
Người lao động lương thiện.
Phạm Thị Thúy Nhài

17

- Năm 20 tuổi: Bị bà vợ ba Bá Kiến gọi
lên đấm lưng,Chí thấy nhục, khinh…
 Giàu lòng tự trọng
 Những năm đầu của cuộc đời, Chí
Phèo là một anh canh điền hiền lành,
chất phác, có lòng tự trọng.

Phạm Thị Thúy Nhài

18

b.Chí Phèo sau khi ở tù về:
- Nguyên nhân: Bị Bá Kiến vu oan.
- Đi biệt 7,8 năm, Chí Phèo về trông khác hẳn:
+Nhân hình:(D/c SGK)
+ Nhân tính:( D/c SGK)
=> Chí Phèo bị vùi dập cả thể xác lẫn linh hồn bởi
nhà tù thực dân.
=>Hiện tượng bi thảm có tính qui luật trong xã hội
đương thời: Người nông dân bị tàn phá về tâm
hồn, bị huỷ diệt cả nhân tính

Phạm Thị Thúy Nhài

19

* Chí Phèo là nạn nhân tội nghiệp của Bá
Kiến, mặt khác hắn là quỷ dữ đối với
dân làng Vũ Đại, bị cả xã hội làng Vũ
Đại xa lánh, ruồng bỏ.

Phạm Thị Thúy Nhài

20

c.Khi gặp Thị Nở:
- Lần đầu tiên Chí Phèo tỉnh rượu:
+ Cảm nhận những âm thanh của cuộc
sống: tiếng chim hót, tiếng người cười nói,
tiếng anh thuyền chài...
+ Nhớ lại giấc mơ ngày xưa.
+ Ý thức hiện tại: tuổi già, bệnh tật, đói
nhưng đáng sợ nhất là sự cô độc.
+ Buồn: mơ hồ buồn -> nao nao buồn ->
muốn khóc.
Chí Phèo và Thị Nở

Phạm Thị Thúy Nhài

21

- Bát cháo hành:
+ Cháo hành là một món quà quê bình
thường, được nấu từ tay một người đàn
bà xấu xí dở hơi nhất trong làng nhưng lại
khiến Chí Phèo cảm động, cảm thấy vị
cháo rất ngon, vì đó là hương vị của tình
người.
+ Hắn muốn trở lại làm người lương thiện
và Thị Nở sẽ mở đường cho hắn (thèm).

Phạm Thị Thúy Nhài

22

* Nam Cao cho hai người bị gạt ra
khỏi lề xã hội tìm đến được với nhau và
cứu rỗi linh hồn của nhau -> giá trị
nhân đạo.

Phạm Thị Thúy Nhài

23

d. Bi kịch của Chí Phèo:
- Chí Phèo bị cự tuyệt quyền làm người: bà cô thị
Nở đại diện cho cả làng Vũ Đại và định kiến XH.
- Chí Phèo tuyệt vọng:
+ Uống rượu nhưng càng uống càng tỉnh…
+ Thấy hương vị cháo hành như hương vị tình
người tưởng chừng cầm chắc trong tay vụt tan
biến.
- Giết Bá Kiến rồi tự sát: lời kết án đanh thép XH.
Phản ánh mâu thuẫn giai cấp gay gắt không
thể xoa dịu.
Không thể tiếp tục cuộc sống thú vật như
trước, Chí Phèo đã chết trên ngưỡng cửa trở
về cuộc sống.
Phạm Thị Thúy Nhài

24

4.Nét đặc sắc nghệ thuật
- Cách xây dựng nhân vật điển hình
- Sở trường miêu tả và phân tích diễn biến
tâm lí nhân vật
- Ngôn ngữ tự nhiên, sống động, sử dụng
khẩu ngữ quần chúng.Ngôn ngữ kể
chuyện: vừa là ngôn ngữ tác giả vừa là
ngôn ngữ nhân vật...

Phạm Thị Thúy Nhài

25

III. TỔNG KẾT:
Ghi nhớ ( SGK)

Phạm Thị Thúy Nhài

26

- Chí Phèo là một kiệt tác của nền văn xuôi Việt nam
hiện đại. Qua truyện ngắn này, Nam Cao khái quát
một hiện tượng xã hội ở nông thôn Việt Nam trước
Cách mạng: một bộ phận nông dân lao động lương
thiện bị đẩy vào con đường tha hóa, lưu manh hóa.
Nhà văn đã kết án đanh thép cái xã hội tàn bạo đã tàn
phá cả thể xác và tâm hồn người nông dân lao động,
đồng thời , khẳng định bản chất lương thiện của họ,
ngay trong khi họ bị vùi dập mất cả nhân hình, nhân
tính. Chí Phèo là một tác phẩm có giá trị hiện thực và
nhân đạo sâu sắc, mới mẻ.
Phạm Thị Thúy Nhài

27

• *Luyện tập
• -HS làm bài tập 1 tại lớp
• Phạm
- Bài
tập về nhà: bài tập2
Thị Thúy Nhài

28