LAI LỊCH
NGOẠI HÌNH
NHÂN VẬT

VĂN BẢN TỰ SỰ

HÀNH ĐỘNG
NGÔN NGỮ

SỰ VIỆC
Đối
thoại

Độc
thoại

Độc
thoại
nội
tâm

Tiết 63 : ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc
thoại và độc thoại nội tâm trong
văn bản tự sự.

Đọc đoạn trích sau :
Có người hỏi :
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà ? . . .
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế !
Ông Hai trả tiền nước, đứng đậy, chèm chẹp miệng,
cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to :
- Hà , nắng gớm , về nào . . .
Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng.
Tiếng cười nói xôn xao của đám người mới tản cư lên ấy
vẫn dõi theo. Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của
người đàn bà cho con bú :
- Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó ! Đói khổ ăn cắp ăn
trộm bắt được người ta còn thương. Cái giống Việt gian
bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát .

Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi. Ông thoáng nghĩ
đến mụ chủ nhà .
Về đến nhà ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ
thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà
chơi sậm chơi sụi với nhau .
Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra .
Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng
nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi ư ? Khốn nạn, bằng
ấy tuổi đầu . . . Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên :
- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà
đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này .
( Kim Lân , Làng )

TiẾT 63 : ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Có người hỏi
I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại,
- Sao bảo làng Chợ Dầu
độc thoại và độc thoại nội
tinh thần lắm cơ mà ? . . . (1)
tâm trong văn bản tự sự.
- Ấy thế mà bây giờ đổ
2Dấu
câu hiệu
trên là
lờicho
củataai
nào
Hình thức diễn đạt
nói
với
Tham
gia
thấy
đóai?
là một
cuộc
như
vậy
có
tác dụng
câu
có ít nhất
trò chuyện
chuyện
gì? trao đổi
mấy
quangười?
lại?

đốn ra thế đấy! (2)

 Lời

của những người tản cư nói
với nhau.Tham gia câu chuyện có ít
nhất 2 người.
Dấu hiệu có 2 lượt lời qua lại
Lượt 1: - Sao bảo làng chợ Dầu tinh
thần lắm cơ mà?...(lời trao)
Lượt 2: - Ấy thế mà bây giờ đổ đốn
ra thế đấy! (lời đáp)
+ Có 2 gạch đầu dòng ở 2 lượt lời.
Tạo cho câu chuyện giống như
cuộc sống thực, thể hiện thái độ
căm giận của những người tản cư

TiẾT 63 : ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại
nội tâm trong văn bản tự sự.
1/ Đối thoại là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa 2 hoặc nhiều
người. Trong văn bản tự sự, đối thoại được thể hiện bằng các
gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp(mỗi lượt lời là một lần
gạch đầu dòng).

Điều kiện để có đối thoại diễn ra là gì?
+ Phải có hoàn cảnh giao tiếp.
+ Phải có sự hiện diện của người tham gia giao tiếp
( 2 người trở lên)
+ Giữa 2 người phải có nhu cầu trao đổi thông tin.

- Hà, nắng gớm ,
về nào…

Ông Hai nói với
chính mình .

- Chúng bay ăn miếng cơm hay
miếng gì vào mồm mà đi làm cái
giốngtrích
Việt gian bán nước để nhục
đoạn
nhã thế này .

Trong
còn có câu nào
kiểu này không?

Nói với ai đó(bọn
Việt gian) trong
tưởng tượng.

Câu này ông Hai
nói với ai ? Đây có
Câu này, ông Hai
phải là một câu đối
nói với ai?
thoại không ? Vì
sao ?
Đây không phải là câu đối thoại vì không hướng tới một
người tiếp chuyện cụ thể nào cả, cũng không liên quan đến
chủ đề mà 2 người đàn bà đang trao đổi. Sau câu nói của
ông lão chẳng có ai đáp lại. Đây chỉ là một câu nói bâng
quơ, đánh trống lảng để tìm cách thoái lui.

- Hà, nắng gớm ,
về nào…

Ông Hai nói với
chính mình .

- Chúng bay ăn
miếng cơm …nhục
nhã thế này

Nói với ai đó(bọn
Việt gian) trong
tưởng tượng.

- Có gạch đầu dòng trước lời nói.
- Nói thành lời
Cách diễn đạt như trên có tác dụng như thế nào?
 Tác dụng: khắc họa sâu sắc tâm trạng đau
đớn, tủi hổ; lòng căm giận sâu sắc của ông Hai đối
với những kẻ đang tâm theo giặc.
Độc thoại

Tiết: 63 : ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc
thoại và độc thoại nội tâm trong
văn bản tự sự.

1/ Đối thoại là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa 2 hoặc nhiều
người. Trong văn bản tự sự, đối thoại được thể hiện bằng các
gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp (mỗi lượt lời là một lần
gạch đầu dòng).
Độc thoại: Lời của 1 người nào đó nói với chính mình hoặc
nói với ai đó trong tưởng tượng, nói thành lời, phía trước câu
nói có gạch đầu dòng.
2/

Điều kiện nào để độc thoại xảy ra?
Phải có hoàn cảnh giao tiếp để nhân vật có nhu cầu
bộc lộ nội tâm.
? Theo em, đối thoại và độc thoại giống và khác nhau như
thế nào?
Giống: - Đều là lời nói của nhân vật
- Đều có dấu gạch đầu dòng

Khác:
Đối thoại
- Là

hình thức đối đáp trò
chuyện giữa 2 hoặc nhiều
người.
- Nhu cầu trao đổi thông tin

Độc thoại
- Lời

nói với chính mình
hoặc với ai đó trong tưởng
tượng.
- Nhu cầu bộc lộ nội tâm

Những câu như “ Chúng

nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư?
Chúng nó cũng bị người ta hắt hủi rẻ rúng đấy ư?Khốn nạn
bằng ấy tuổi đầu...”
Là những câu ai hỏi ai? Thể hiện điều gì?
Ông Hai tự hỏi chính mình diễn ra trong suy nghĩ và
tình cảm của ông Hai. Thể hiện tâm trạng xót xa của ông
khi nghĩ về những đứa con nhỏ bé, vô tội của mình sẽ bị
mọi người xa lánh, hắt hủi…
Nhận xét gì về hình thức của các câu hỏi này, có gì
khác so với lời đối thoại và độc thoại trước đó?
Không có gạch đầu dòng,
không phát ra thành tiếng mà chỉ âm thầm diễn ra trong
suy nghĩ tình cảm của ông Hai.
Độc thoại nội tâm

Tiết 63 : ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc
thoại và độc thoại nội tâm trong
văn bản tự sự.
3/Độc thoại nội tâm :
1/ Đối thoại là hình thức đối đáp,
Lời của một người nào đó
trò chuyện giữa 2 hoặc nhiều
nói với chính mình hoặc là
người. Trong văn bản tự sự, đối
nói với một ai đó trong
thoại được thể hiện bằng các gạch
tưởng tượng song không
đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp
nói thành lời, không có
( mỗi lượt lời là một lần gạch đầu
gạch đầu dòng.
dòng).
Độc thoại: Lời của 1 người nào
đó nói với chính mình hoặc nói với
ai đó trong tưởng tượng, nói thành
lời thì phía trước câu nói có gạch
đầu dòng.
2/

Vậy trong đoạn trích trên, ngôn ngữ nhân vật có
những hình thức diễn đạt nào ? Tác dụng ?

*Các hình thức diễn đạt và tác dụng:
- Đối thoại  câu chuyện có không khí như cuộc
sống thật.
-Độc thoại  khắc họa sâu sắc thái độ căm giận và
tâm trạng dằn vặt, đau đớn của ông Hai khi nghe tin
làng Chợ Dầu theo giặc
- Độc thoại nội tâm khắc họa thành công tính cách
nhân vật : giàu lòng tự trọng, nhạy cảm, dễ xúc
động…

Vậy, em hãy cho biết trong văn bản tự sự yếu tố đối thoại,
độc thoại và độc thoại nội tâm có vai trò như thế nào trong
việc thể hiện nhân vật, cũng như trong việc thể hiện không
khí cuả câu chuyện?
- Làm cho câu chuyện có không khí như cuộc sống thật
- Thể hiện nhân vật, đi sâu vào nội tâm, góp phần giúp chúng
ta hiểu rõ tính cách nhân vật.
- Câu chuyện sinh động.

Tiết 63 : ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM

TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc
thoại và độc thoại nội tâm trong 3/Độc thoại nội tâm :
Lời của một người nào đó
văn bản tự sự.
nói với chính mình hoặc là
1/ Đối thoại là hình thức đối đáp, nói với một ai đó trong tưởng
trò chuyện giữa 2 hoặc nhiều
tượng song không nói thành
người. Trong văn bản tự sự, đối
lời, không có gạch đầu dòng.
thoại được thể hiện bằng các gạch
đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp
4.Tác dụng:
( mỗi lượt lời là một lần gạch đầu
Đối thoại, độc thoại, độc thoại
dòng).
nội tâm là những hình thức
quan trọng để thể hiện nhân
2/ - Độc thoại: Lời của 1 người nào
đó nói với chính mình hoặc nói với vật trong văn bản tự sự.
ai đó trong tưởng tượng, nói thành
lời thì phía trước câu nói có gạch
đầu dòng.

Bảng tổng hợp
§èi tho¹i
- Lµ cuéc trß chuyÖn
gi÷a hai hoÆc nhiÒu
ngư­êi

-Cã g¹ch ®Çu dßng
gi÷a lêi trao vµ lêi
®¸p

§éc tho¹i

§éc tho¹i néi
t©m
- Nãi víi chÝnh m×nh - Nãi víi chÝnh
hoặc với ai đã
m×nh hoặc với ai
trong tưởng tượng, đã trong tưởng
thµnh lêi
tượng, kh«ng
thµnh lêi
- Cã g¹ch ®Çu dßng - Kh«ng cã g¹ch
®Çu dßng

Tìm trong những văn bản tự sự được học, những đoạn
văn độc thoại, độc thoại nội tâm?

Tiết 63 : ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI
TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc
thoại và độc thoại nội tâm trong 3/Độc thoại nội tâm :
Lời của một người nào đó
văn bản tự sự.
nói với chính mình hoặc là
1/ Đối thoại là hình thức đối đáp, nói với một ai đó trong tưởng
trò chuyện giữa 2 hoặc nhiều
tượng song không nói thành
người. Trong văn bản tự sự, đối
lời, không có gạch đầu dòng.
thoại được thể hiện bằng các gạch
đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp
4.Tác dụng:
( mỗi lượt lời là một lần gạch đầu
Đối thoại, độc thoại, độc thoại
dòng.
nội tâm là những hình thức
quan trọng để thể hiện nhân
2/ Độc thoại: Lời của 1 người nào
đó nói với chính mình hoặc nói với vật trong văn bản tự sự.
ai đó trong tưởng tượng, nói thành
lời thì phía trước câu nói có gạch II/ Luyện tập:
đầu dòng.

Bài: 1/178
- Lêi bµ Hai
- Này, thầy nó ạ.
- Thầy nó ngủ rồi à?
- Tôi thấy người ta đồn...

- Lêi «ng Hai
…
- Gì?...

- Biết rồi !

Tác dụng: Cuộc đối thoại này diễn ra không bình thường vì có ba lượt
lời trao nhưng chỉ 2 lời đáp.

Thái độ bà Hai còn rụt rè khi muốn chia sẻ cùng chồng.
 Ông Hai buồn chán tâm trạng của ông từ chỗ không muốn trả lời, đến
gắt gỏng vô cớ nhằm bày tỏ tâm trạng bực bội, đau khổ của ông Hai khi
nói đến chuyện làng Chợ Dầu theo Tây  yêu làng tha thiết .

Bài tập số 2/178
Viết một đoạn văn kể chuyện theo đề tài tự
chọn, trong đó sử dụng cả hình thức đối thoại, độc
thoại và độc thoại nội tâm .

Bµi tËp tr¾c nghiÖm:

Chän c©u tr¶ lêi ®óng vµ ®ñ nhÊt

1). Trong v¨n b¶n tù sù, ®èi tho¹i, ®éc tho¹i vµ ®éc tho¹i néi t©m lµ nh÷ng h×nh thøc
ng«n ng÷ nµo?
A. Ng«n ng÷ t¸c gi¶

B. Ng«n ng÷ nh©n vËt

2). Trong v¨n b¶n tù sù ®èi tho¹i, ®éc tho¹i vµ ®éc tho¹i néi t©m cã tác dụng nh­ư
thÕ nµo?
A. H×nh thøc ®èi tho¹i t¹o kh«ng khÝ ch©n thùc cho c©u chuyÖn, gãp phÇn thÓ hiÖn
th¸i ®é vµ t×nh c¶m cña nh©n vËt .
B. H×nh thøc ®éc tho¹i, nhÊt lµ ®éc tho¹i néi t©m thÓ hiÖn ®­îc nh÷ng diÔn biÕn hÕt
søc phøc t¹p vµ tinh tÕ trong thÕ giíi néi t©m cña nh©n vËt, gãp phÇn kh¾c häa tÝnh
c¸ch vµ phÈm chÊt nh©n vËt
C. §èi tho¹i, ®éc tho¹i, ®éc tho¹i néi t©m lµ nh÷ng h×nh thøc quan träng ®Ó thÓ hiÖn
nh©n vËt, lµm cho c©u chuyÖn vµ h×nh ¶nh nh©n vËt hiÖn lªn ch©n thùc , sinh ®éng vµ
râ nÐt h¬n.

•Nắm vững khái niệm đối thoại, độc thoại và độc thoại
nội tâm.
•Hoàn thành bài tập 2 vào vở tập.
•Biết đưa các yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại
nội tâm trong quá trình tạo lập văn bản tự sự phù hợp.
•Soạn bài: Ôn tập học kì I