Nội dung một
câu hát than
thân

t
á
h
u
â
C
than
thân

Ồ!

“Thương thay thân phận con tằm,
Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ.
Thương thay lũ kiến li ti,
Kiếm ăn được mấy phải đi tìm mồi.
Thương thay hạc lánh đường mây,
Chim bay mỏi cánh biết chừng nào
thôi.
Thương thay con cuốc giữa trời,
Dầu kêu ra máu có người nào
nghe.”

Biện pháp nghệ thuật:
- Điệp từ: Cụm từ “Thương thay” được lặp
4 lần.
- Ẩn dụ: Hình ảnh con tằm; Lũ kiến; Con hạc;
Con cuốc

“Thương thay thân phận con
tằm,
Kiếm ăn được mấy phải nằm
nhả tơ.
Thương thay lũ kiến li ti,
Kiếm ăn được mấy phải đi tìm
mồi.
Thương thay hạc lánh đường
mây,
Chim bay mỏi cánh biết
chừng nào thôi.
Thương thay con cuốc giữa
trời,
Dầu kêu ra máu có người nào
nghe.”

Từ “thương
thay” được lặp
lại nhiều vì:
Tại sao từ “Thương
thay được lặp lại nhiều
lần như vậy?

Nó giống như là tiếng than, biểu hiện của sự
thương
xót của tác giả. Làm tăng sự đồng cảm của
tác giả đối với nhân vật được kể.

Chúng em chia bài

làm thành 4 phần:

1. Thân phận
con tằm

3. Chim hạc
mỏi cánh

2. Lũ kiến li ti

4. Con cuốc
giữa trời

01
Thân phận
con tằm :

“Thương thay
thân phận con
tằm,
Kiếm ăn được mấy
phải nằm nhả tơ.”

Vì sao tác giả
lại lấy con
tằm làm ví dụ
nhỉ?
A:


Trong hai câu thơ đầu
này, con tằm được ẩn
dụ như những người lao
động khổ sai trong thời
kỳ phong kiến.

B:
 Tuy nó chẳng ăn được
nhiều nhưng phải nhả tơ
để làm nên vải may áo cho
con người và nhanh chóng
kết thúc vòng đời của nó.
C:
 Những người lao động
khổ sai cũng như vậy.
Công sức họ bỏ ra thì
nhiều nhưng cũng chỉ để
làm giàu cho người khác.

Tác giả thể hiện sự đồng cảm, xót xa cho
thân phận suốt đời bị kẻ khác bòn rút sức
lao động.
Rồi khi họ gục ngã trên đường, có lẽ cũng
chẳng ai thương xót. Những kẻ giàu có vẫn
nắm giữ không biết bao nhiêu con tằm như
thế.
Của cải của những giai cấp thống trị càng
cao bao nhiêu thì lưng của những người
lao động lại càng còng xuống bấy nhiêu.

02
Lũ kiến li ti:

“Thương thay
lũ kiến li ti,
Kiếm ăn được
mấy phải đi
tìm mồi.”

- Kiến tha lâu cũng có ngày đầy tổ.
Đàn kiến quanh năm suốt tháng đi đi lại lại kiếm ăn mà thân kiến
có ăn được là bao.

Qua con mắt của người lao động, lũ
kiến hiện lên như sau:
Với thân hình nhỏ
bé, chúng giống
như những người
có địa vị thấp
trong xã hội

Không có
quyền tự
do trong
cuộc sống

Làm việc
vất vả, cố
gắng phấn
đấu, lam lũ
ngược
xuôi,….

Nhưng họ cũng
rất lạc quan và
đoàn kết. Như
những con kiến
luôn đi theo bầy
đàn

Dù làm việc
chăm chỉ tới
đâu thì họ vẫn
nghèo khổ,
thiếu thốn đủ
điều

03:

Chim
hạc mỏi
cánh:

Vì mìn
h
nên n đặt tên từ
ếu kh
ông h câu hát
mong
ay t
các bạ
ạ!
n thôn hì
g cảm

Để phân tích phần
3,bọn em lập 2
phần nhỏ:
A
 Ý nghĩa và quan niệm
của người xưa đối với
loài chim hạc.

B
 Tại sao tác giả chọn
chim này để đưa vào
câu hát than thân
thời xưa?

A. Ý nghĩa và quan
niệm:


Đối với mọi
người:

Rất được coi trọng.

 Toát lên vẻ thanh
cao, thoát tục.
 Sử dụng hình ảnh con
hạc đứng trên lưng
rùa đặt trên các bàn
thờ cúng linh thiêng.

Đối với nông
dân:
 Gần gũi và giản dị.
 Toát lên vẻ thanh
cao, xa lánh bụi trần,
…
 Yêu mến và luôn coi
chúng là bạn.

Dù hiền lành, nhưng sức chịu đựng của hạc
vẫn có giới hạn

B. Lí do chọn hạc của
tác giả:
Tại sao tác giả lại
A.

không chọn con vật
khác như con cò,
con trâu, con bò, ...
chọn con
ảnh Mà lạihạc?

Sử dụng hình
con hạc, tác giả
đã biểu lộ cảm
xúc thương thay
cho cuộc đời
phiêu bạt lận đận
và những cố gắng
trong vô vọng
của người lao

B.
Chặng đường mà
hạc bay cũng
chính là chặng
đường của những
con người với
tương lai vô định,
vô vọng, không
biết điểm dừng
chân

Thương thay con cuốc giữa
trời,
Con cuốc thường kêu suốt cả mùa hè. Tiếng kêu của chúng vô cùng
Dầu kêu
ra máu có người nào
não nề, da diết.
Con cuốc đại diện
cho những thân
nghe.
Hình ảnh chúng kêu dai dẳng đến rề rạc đi rồi đến bật máu ra mà tiếng
phận, kiếp người
kêu dường như tan loãng vào khoảng không rộng lớn
như thế nào trong
xã hội phong kiến?
Cuối cùng, chúng cũng chỉ nhận lại là sự lạnh nhạt.

Gợi liên tưởng đến cái thân phận của những người thấp cổ,bé
họng
 Ngày xưa với đầy rẫy những bất công, oán trái. Người lao động bị bóc lột đến cùng kiệt. Nhưng tiếng kêu
cứu của họ nào có ai nghe thấu.
 Tác giả dân gian đã mượn hình ảnh con cuốc kêu giữa trời, kêu đến ra máu mà không có người nào nghe
để bày tỏ lòng thương cảm cho những thân phận, kiếp người ấy.

NỖI THƯƠNG THÂN CỦA
NGƯỜI LAO ĐỘNG
Thương con tằm

Thương cho thân phận suốt đời bị kẻ
khác bòn rút đến cùng kiệt sức lao động

Thương lũ kiến

Thương cho những thân phận nhỏ nhoi,
suốt ngày vất vả, lam lũ ngược xuôi
nhưng vẫn nghèo túng.

Thương con hạc

Thương cho cuộc đời phiêu bạt, lận đận
và những cố gắng trong vô vọng của
người lao động.

Thương con cuốc

Thương cho những thân phận thấp cổ
bé họng, nỗi khổ đau, oan trái không đòi
được lẽ công bằng của người lao động.

Bài ca dao là lời than thân, trách phận của những người nông dân về cuộc sống vất vả,
nghèo khổ nhiều bề.

MỘT SỐ CÂU
Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
Bài ca dao như một lời than thân.Một niềm
cảm thương sâu sắc.Đối với số phận của
những người phụ nữ xã hội phong kiến. Dù
có sắc,có tài cũng không hề được tôn trọng
trong xã hội.Mà bị xem như là những món
hàng giữa chợ không biết vào tay ai.

Thân em như con hạc đầu đình
Muốn bay chẳng cất nổi mình mà bay
Câu ca dao như một lời trách than số phận quá
nghiệt ngã.Mượn hình ảnh con hạc dù có đôi cánh
những cũng không thể bay lượn tự do trên bầu trời.
Cũng như con người .Đôi lúc mệt mỏi cũng chẳng
thể tự mình đứng vững trên đôi chân.

HÁT THAN THÂN
Thân em như ớt chín cây
Càng tươi ngoài vỏ càng cay trong lòng
Người phụ nữ họ luôn cố tỏ ra mạnh mẽ.Nhưng
sự thật nỗi đau mà họ gánh chịu mấy ai có thể
hiểu thấu.Bạn có thể nhìn thấy một cô gái hay
cười,một cô gái mạnh mẽ.Thế nhưng bên trong
của họ có thể đã tan nát tổn thương.Họ mạnh
mẽ vì họ biết có lẽ sẽ không còn bàn tay nào
che chở họ, không còn bờ vai nào để có thể tựa
vào,..

Thân em như cá giữa rào,
Kẻ chài, người lưới biết vào tay ai

Những chú cá dù được tự do bơi lội giữa dòng
nước mát.Nhưng số phận lại bị lệ thuộc.Có thể một
ngày nào, nó lại bị chài lưới giam. Tưởng như tự do
nhưng lại chẳng phải như vậy.Cũng như cuộc
sống này còn nhiều điều mà chúng ta chẳng thể
biết hết được.

Hết!
Cảm ơn mọi người đã xem phần
bài làm của nhóm em
Chúc các bạn và cô có một tiết
học thật vui vẻ!
CREDITS: This presentation template was created by
Slidesgo, including icons by Flaticon, and
infographics & images by Freepik.