A/ HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Để đo tốc độ của
người đi xe đạp (hình
bên), người ta có thể sử
dụng những dụng cụ đo
nào? Các phương pháp
dùng để tính tốc độ xe
đạp?
– Đo quãng đường và đo thời gian rồi tính tốc độ.
– Dùng máy móc để đo tốc độ.

Bài 10:
ĐO TỐC ĐỘ

B/ HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
1/ Đo tốc độ bằng đồng hồ bấm giây

Học sinh làm việc theo nhóm nghiên cứu thông tin
trong SGK, quan sát tìm hiểu hình 10.1, tiến hành thí
nghiệm và trả lời các câu hỏi.

B/ HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
H1. Nêu yêu cầu về dụng cụ cần
đo quãng đường vật đã đi và thời
gian vật thực hiện chuyển động đó?
H2. Hãy sắp xếp các thao tác theo thứ tự đúng khi sử dụng đồng hồ bấm
giây đo thời gian.
A. Nhấn nút RESET để đưa đồng hồ bấm giây về só 0.
B. Nhân nút STOP khi kết thúc đo.
C. Nhấn nút START để bắt đầu đo thời gian.
H3. Khi dùng đồng hồ bấm giây để đo tốc độ của xe đồ chơi trong phòng
thí nghiệm, em gặp những khó khăn gì?

B/ HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
1/ Đo tốc độ bằng đồng hồ bấm giây

B/ HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
1/ Đo tốc độ bằng đồng hồ bấm giây

Để đo thời gian, nhằm xác định tốc độ của một vật
chuyển động từ 0,1s trở lên, ta sử dụng đồng hồ bấm
giây, ngược lại nó không thể đo chính xác những khoảng
thời gian dưới 0,1 s.

B/ HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
2/ Đo tốc độ bằng đồng hồ đo thời gian hiện số dùng cổng quang
điện

Học sinh làm
việc theo nhóm
nghiên cứu thông
tin trong SGK,
quan sát tìm hiểu
hình 10.2, tiến
hành thí nghiệm
và trả lời câu hỏi.

B/ HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
1/ Đo tốc độ bằng đồng hồ đo thời gian hiện số dùng cổng quang
điện

H4. Theo em,
cách đo tốc độ của
vật chuyển động
bằng cổng quang
điện có ưu điểm gì
so với cách đo
bằng đồng hồ bấm
giây?

B/ HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
1/ Đo tốc độ bằng đồng hồ đo thời gian hiện số dùng cổng quang
điện

Để đo thời
gian, nhằm xác định
tốc độ của một vật
chuyển động, ta sử
dụng đồng hồ đo thời
gian hiện số dùng
cổng quang điện, có
độ chính xác cao đến
1ms (0,001s).

C/ HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

CÂU HỎI 1
: Để đo tốc độ bơi của một người, ta có thể sử dụng đồng hồ nào?

A. Đồng hồ bấm giây.
B. Đồng hồ đo thời gian hiện số dùng cổng quang điện .
C. Cả hai đều đúng.
D. Cả hai đều sai.

CÂU HỎI 1
: Để đo tốc độ chuyển động của viên bi trên mặt bàn, ta sử dụng đồng

hồ nào?

A. Đồng hồ đo thời gian hiện số dùng cổng quang điện .
B. Đồng hồ bấm giây.
C. Cả hai đều đúng.
D. Cả hai đều sai.

D/ HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Em hãy nêu một số ví dụ để minh hoạ sự cần thiết
của việc đo tốc độ trong cuộc sống.
Có thể sử dụng đồng hồ đo thời gian hiện số dùng
cổng quang điện để:
- Đo thời gian rơi của một vật.
- Đo chuyển động qua lại (dao động).

Bài tập 1: Trong một thí nghiệm đo tốc độ của xe đồ chơi chạy
pin, khi cho xe chạy qua hai cổng quang điện cách nhau 20
cm thì thời gian xe chạy qua hai cổng quang điện được hiển
thị trên đồng hồ là 1,02 s. Tính tốc độ chuyển động của xe.

Lời giải:
Tốc độ chuyển động của xe:
v = s/t = 20/1,02 = 19,6cm/s.

Bài tập 2: Xác định tốc độ của một người chạy cự li 100 m được
mô tả trong hình dưới đây.

Lời giải:
Thời gian chạy:
t = 00:22 – 00:00 = 22 s.
Tốc độ chạy bộ của người là:
v = s/t = 100/22 ≈ 4,54m/s.

Bài tập 3:
a) Để xác định tốc độ của một vật đang chuyển động, ta cần biết những thông tin gì?
b) Lập kế hoạch và tiến hành đo tốc độ chuyển động của một xe đồ chơi chạy pin. Yêu
cầu nêu rõ: dụng cụ đo, cách tiến hành và báo cáo kết quả.
Lời giải:
a) Để xác định tốc độ của một vật đang chuyển động, ta cần biết:
- Thời gian chuyển động của vật.
- Quãng đường vật đi được trong khoảng thời gian đó.
b) Đo tốc độ chuyển động của một xe đồ chơi chạy pin.
Dụng cụ: Xe đồ chơi, thước, đồng hồ bấm giây.
Cách tiến hành:
- Đánh dấu vạch xuất phát và vạch đích. Đo quãng đường giữa hai vạch.
- Cho xe bắt đầu chạy từ vạch xuất phát về hướng vạch đích đồng thời bấm nút Start trên đồng
hồ.
- Bấm nút Stop trên đồng hồ ngay khi xe vừa chạm vạch đích.
- Tính tốc độ theo công thức: tốc độ = quãng đường : thời gian.
Lưu ý: Thực hiện phương án trên với ít nhất 3 lần đo.
Báo cáo kết quả:

Bài tập 4: Bảng dưới đây cho biết số chỉ của đồng hồ đo quãng đường trên một xe máy tại các thời điểm khác nhau kể từ lúc
xuất phát (6 giờ 30 phút).
a) Xác định quãng đường xe đi được tính từ lúc xuất phát cho đến các thời điểm đã cho và điền vào bảng.
b) Tính tốc độ của xe trong các khoảng thời gian sau:
- Từ lúc 6 giờ 30 phút đến 7 giờ.
- Từ lúc 6 giờ 30 phút đến 7 giờ 30 phút.
- Từ lúc 6 giờ 30 phút đến 8 giờ.
c) Nêu
nhận xét về chuyển động của xe.
Lời
giải:
a) Quãng đường xe đi từ lúc 6 giờ 30 phút đến 7 giờ
s = 10220 – 10200 = 20 km
- Quãng đường xe đi từ lúc 6 giờ 30 phút đến 7 giờ 30
phút: s = 10240 – 10200 = 40 km
- Quãng đường xe đi từ lúc 6 giờ 30 phút đến 8 giờ.
s = 10260 – 10200 = 60 km
Điền vào bảng ta được:
b) Tốc độ của xe máy ở các khoảng thời gian là
- Từ lúc 6 h 30 đến 7 h 00 (t = 0,5 h):

v=s/t=20/0,5=40km/h

- Từ lúc 6 h 30 đến 7 h 30 (t = 1 h) :

v=st=40/1=40km/h

- Từ lúc 6 h 30 đến 8 h 00 (t = 1,5 h):

v=st=60/1,5=40km/h

Hướng dẫn về nhà

- Học bài trả lời câu hỏi SGK.
- Đọc mục “Em có biết”.
- Nghiên cứu bài mới, bài 11: Tốc độ và an toàn giao
thông.
+ Vai trò của tốc độ trong an toàn giao thông.
+ Nguyên tắc hoạt động cơ bản của thiết bị "bắn tốc độ“
trong giao thông.
+ Hiểu được việc điều tiết tốc độ trong khi tham gia giao
thông để giảm thiểu các tai nạn hoặc sự cố nguy hiểm.