Văn bản:

BẾP LỬA
(Bằng việt)

Văn bản:

BẾP LỬA
(Bằng Việt)

I. Tìm hiểu chung:
- Thể thơ: Tự do (nhiều câu thơ 8 chữ)
- PTBĐ: Biểu cảm kết hợp tự sự và miêu tả: Bài thơ là dòng hồi tưởng về bà, về bếp
lửa từ quá khứ trở về thực tại

2. Tìm hiểu chung:

a) Tác giả Bằng Việt:
- Tên thật: Nguyễn Việt Bằng
- Sinh năm 1941 – Thạch Thất - Hà Tây (cũ)
nay là Hà Nội.
- Thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong
kháng chiến chống Mĩ
- Phong cách thơ của ông: trầm lắng suy tư,
mượt mà trong sáng.
*Tác phẩm chính:
- Hương cây - Bếp lửa.
- Bếp lửa khoảng trời.

b) Tác phẩm :

“Bà nội tôi là một phụ nữ nông dân chân chất, bình dị.
Với tôi, bà là hiện thân của sự cần cù, nhẫn nại và đức
hy sinh.”

“Tôi viết bài thơ “Bếp lửa” năm
1963, lúc đang học năm thứ 2
Đại học tổng hợp Quốc gia Kiev
(Ukraina). Mùa đông nước Nga
rất lạnh, phải đốt lò để sưởi. Ngồi
sưởi lửa, tôi bỗng nhớ đến “Bếp
lửa” quê nhà, nhớ bà tôi, nhớ
người nhóm bếp. Xa bà, xa gia
đình khi đã trưởng thành tức là có
độ lùi xa để nhớ và suy ngẫm
những giá trị tinh thần nên bài thơ
viết rất nhanh. Viết “Bếp lửa”, tôi
chỉ muốn giãi bày tâm trạng thật
của lòng mình”

*Xuất xứ:
- Sáng tác năm 1963, khi đó tác giả
đang là sinh viên học Luật ở nước
ngoài.
- Bài thơ trích trong tập “Hương
cây – Bếp lửa” (in năm 1968).

c) Bố cục:

BẾP LỬA
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?

Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“ Bố ở chiến khu bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng….
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...
(Bằng Việt)

? Cho biết mạch cảm xúc của bài
thơ?
- Mạch cảm xúc của bài thơ: đi từ quá khứ đến hiện tại, từ kỉ
niệm đến suy ngẫm theo dòng hồi tưởng.
- Bài thơ là lời của người cháu ở nơi xa nhớ về bà và những kỉ
niệm với bà, nói lên lòng kính yêu và những suy ngẫm về bà.

* Mạch cảm xúc của bài thơ:

Hình ảnh bếp
lửa

Hình ảnh
quen thuộc

Khơi nguồn
cảm hứng

Hồi tưởng kỷ
niệm bên bà

Nhớ về bà
và tình cảm
của 2 bà
cháu

KN năm 4
tuổi, những
năm đói khổ
rồi những năm
k/c của đất
nước.

Suy nghĩ về
bà và cuộc
đời bà

Bà không chỉ
là người
nhóm lửa, giữ
lửa mà còn là
người truyền
lửa.

Cháu ở xa
không nguôi
nhớ bà

Hình ảnh
Bà gắn
liền với
bếp lửa

c) Bố cục:

Hình ảnh bếp lửa khơi
khơi nguồn nỗi nhớ.
Kỷ niệm tuổi thơ sống
bên bà gắn với bếp
lửa
Suy nghĩ về bà và
bếp lửa.
Lòng biết ơn sâu
sắc của cháu với
bà.

Khổ
thơ đầu
4 khổ thơ tiếp theo (khổ 2-> 5)

Khổ 6

Khổ thơ cuối

Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
? Cháu nhớ bà, trong kí ức của người cháu có hình ảnh nào xuất hiện
đầu tiên?

Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
?
Cụm ngữ
từ “một
bếpbếp
lửa” lửa”
lặp lạidiễn
có tác
dụng
gì trong
đoạn
thơ?
Điệp
“một
đạt
một
kỉ niệm
rất
riêng tư không mờ phai trong kí ức về hơi ấm gia
đình.
-Từ
"chờn
vờn" vờn”
→ từ và
láy“ấp
tượng
hình
tả h/ảnh
ngọn
lửa trong
láy “chờn
iu” có
tác miêu
dụng gợi
hình và
gợi cảm
ntn?

sương sớm → Gợi cảm giác ấm áp , quen thuộc trong mỗi gia đình
ở một miền quê yên tĩnh.
- "ấp iu" → vừa gợi tả chính xác công việc nhóm bếp vừa gợi tả
bàn tay kiên nhẫn, khéo léo và tấm lòng chi chút của người nhóm
lửa.

Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.

dụ →
gợinắng
ra cuộc
đời
vấtcho
vả em
lo toan
của bà
?Cách
Cáchnói
nóiẩn
"biết
mấy
mưa“
gợi
suy nghĩ
gì về
người bà?
? Em
nhậnnguồn
như thế
nộitưởng
dungcảm
3 câu
đầu?
=>
Bếpcảm
lửa khơi
chonào
dòngvềhồi
xúcthơ
về bà.
Bếp

lửa bình dị, thân thuộc; người bà vất vả, lo toan và đầy tình
yêu thương.

II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng, cảm xúc
về bà:

2. Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu:
Kí ức tuổi thơ bên bà được thể hiện
qua các hình ảnh nào?

BẾP LỬA
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?

Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“ Bố ở chiến khu bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng….
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...
(Bằng Việt)

Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói

Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi

Hình ảnh tả thực, gợi tả nạn đói năm Ất Dậu 1945 đã cướp đi sinh mạng của hơn hai triệu
người dân

Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy

II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng, cảm xúc
về bà:

2. Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu:
Trong kí ức tuổi thơ của cháu
còn có âm thanh nào hiện về?

BẾP LỬA
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?

Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“ Bố ở chiến khu bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng….
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...
(Bằng Việt)

Âm thanh tu hú khắc khoải gọi hè

Vì sao âm thanh tiếng tu hú lại ám ảnh tâm trí người
cháu sâu đậm đến vậy?

II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng, cảm xúc
về bà:

2. Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu:
Trong kí ức tuổi thơ của cháu
còn có những kỉ niệm gì khác
về bà?

BẾP LỬA
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?

Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“ Bố ở chiến khu bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng….
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...
(Bằng Việt)

II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng, cảm xúc
về bà:

2. Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu:
Hai bà cháu còn cùng nhau trãi
qua những khó khăn gì?

BẾP LỬA
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?

Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh:
“ Bố ở chiến khu bố còn việc bố
Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng….
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!
Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu
Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả
Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...
(Bằng Việt)

Giặc tàn phá xóm làng

Từ câu thơ: “Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh ninh” Thể hiện
đức tính gì của bà?

II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng, cảm xúc
về bà:

2. Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu:
Vì sao ở hai câu dưới tác giả dùng từ
"ngọn lửa" mà không nhắc lại "bếp
lửa"? Ngọn lửa ở đây có ý nghĩa gì? Em
hiểu những câu thơ trên như thế nào?

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng...

- Hình ảnh ngọn lửa khái quát cao hơn, tác giả lớp nghĩa thực ra.
- Ngọn lửa ở đây là ngọn lửa của tình yêu thương của bà, nuôi dưỡng,
chăm sóc người cháu
- Ngọn lửa là sự kết tinh tình yêu thương, niềm tin của bà truyền cho cháu
→ Tình yêu thương, hơi ấm tình cảm, niềm tin của bà truyền lại cho thế hệ
mai sau sẽ không thể dập tắt

Từ
đó em
hãy nhận
xét của
về những
kỉ cháu
niệm tuổi
thơcó
bênnhững
bà của nhà
thơ? về
Vì sao
trong
ký ức
người
luôn
kỷ niệm
bà và hình ảnh bếp lửa ?
- Tuổi thơ nhiều gian khổ, thiếu thốn nhọc nhằn:
+ Tuổi thơ có bóng đen của chiến tranh và nạn đói năm 1945.
+ Có mối lo của giặc tàn phá xóm làng
+ Có mẹ và cha đi công tác xa.
+ Sống trong sự cưu mang, dạy dỗ của bà, phải có ý thức tự lập.
- Kỷ niệm tuổi thơ gắn liền với bà và bếp lửa.
- Có âm thanh tu hú khắc khoải gọi hè
⇒ Kỉ nệm tuổi thơ bên bà là những kỉ niệm đẹp, đầy ắp tình bà
cháu, bà nuôi cháu lớn khôn chắp cánh ước mơ cho cháu trên
mọi chặng đường đời.

II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng, cảm xúc về
bà:
2. Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu:

3. Cảm nghĩ của cháu về cuộc đời bà:

Em hiểu “lận đận” và
“biết mấy nắng mưa”
nghĩa là gì?

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa 
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ 
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm 
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm, 
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi, 
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui, 
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ... 
Ôi kỳ lạ và thiêng liêng – bếp lửa! 
- Từ láy “lận đận”, hình ảnh ẩn dụ “biết mấy nắng mưa”: gợi lên cuộc đời vất vả, truân chuyên
của bà

II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng, cảm xúc về
bà:
2. Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu:

3. Cảm nghĩ của cháu về cuộc đời bà:
Từ “nhóm” được lặp lại mấy
lần? Từ nào là nghĩa gốc, từ
nào là nghĩa chuyển? Thói
quen dậy sớm thể hiện phẩm chất gì
của bà?

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa 
Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ 
Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm 
Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm, 
Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi, 
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui, 
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ... 
Ôi kỳ lạ và thiêng liêng – bếp lửa! 
- Từ láy “lận đận”, h/ảnh ẩn dụ “nắng mưa”: gợi lên cuộc đời vất vả, truân chuyên của bà
- Điệp từ: “nhóm” lặp đi lặp lại 4 lần
- Nhóm 1,3: Nghĩa gốc: H/động mỗi sớm mỗi chiều bà gom rơm rạ, củi đốt cháy nấu nướng rau
cháo tảo tần nuôi cháu, để sẻ chia tình làng nghĩa xóm.
- Nhóm 2,4: Nghĩa chuyển: Bà thắp lên trong lòng cháu những tình cảm mộc mạc, giản dị trong
đói nghèo, đó là tình làng nghĩa xóm, tình yêu quê hương đất nước

II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng, cảm xúc về
bà:
2. Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu:

3. Cảm nghĩ của cháu về cuộc đời bà:

Vì sao tác giả lại viết "Ôi kì lạ
và thiêng liêng - bếp lửa !"?

Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa!
- Hình thức:
+ Câu cảm thán: Có dấu (!) và có thán từ “ Ôi”
+ Câu đảo ngữ “ vị ngữ “ Kì lạ và thiêng liêng” đặt trước chủ ngữ “ Bếp lửa”
- Nội dung ( Mục đích):
+ Bộc lộ cảm xúc ngạc nhiên, bất ngờ trước sự kì diệu và thiêng liêng của bếp lửa
- (Ý nghĩa)
+ Nhấn mạnh ý nghĩa của bếp lửa: Hình ảnh gợi nhớ kí ức tuổi thơ, gợi hình ảnh người bà,
là biểu tượng của quê hương đất nước trong hồi ức của người xa xứ.
Bà là người nhóm lửa, giữ lửa và cũng là người truyền lửa.

II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng, cảm xúc về
bà:
2. Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu:

3. Cảm nghĩ của cháu về cuộc đời bà:
4. Lòng biết ơn sâu sắc của cháu với bà:

Theo em ở khổ thơ cuối tác giả
đã sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì?

- Điệp từ: “Trăm”
→ Khẳng định thế giới rộng lớn, với những điều mới mẻ.
- Câu hỏi tu từ: “Sáng mai này bà nhóm bếp lên chưa?”

Những gì là thân thiết nhất củaHãy
tuổicho
thơbiết
mỗiýngười
đều
có
nghĩa
của
các
→ Không thể nào quên được bếp lửa, tình cảm của bà.
sức tỏa sáng, nâng đỡ con người suốt
biện hành
pháptrình
nghệtrình
thuậtdài
đó?
rộng của cuộc đời. Tình yêu thương và lòng biết ơn chính là
một biểu Khổ
hiện thơ
cụ thể
tìnhýyêu
thương,
gắn bó
cuốicủa
mang
nghĩa
triết lýsựthầm
kínvới
gì?gia
đình, quê hương và đó cũng là sự khởi đầu của tình yêu con
người, tình yêu đất nước.

4. Lòng biết ơn sâu sắc của cháu với bà:
- Giờ cháu đã đi xa:

+ Không gian, thời gian xa cách
+ Cuộc sống đổi thay: lửa trăm nhà,
niềm vui trăm ngả
+ Vẫn luôn nhắc nhở
 Tình thương nhớ về bà luôn mãnh
liệt trong lòng cháu.
=> Ngọn lửa trở thành kỉ niệm ấm lòng, niềm tin kỳ diệu nâng
bước cháu.

5. Nghệ thuật :
- Sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn với hình ảnh người bà.
- Kết hợp các yếu tố biểu cảm, miêu tả, tự sự, bình luận.
6. Ý nghĩa: Bài thơ gợi lại những kỷ niệm về bà và tình bà cháu. Thể hiện lòng kính
yêu trân trọng và biết ơn của cháu đối với bà cũng là đối với gia đình, quê
hương, đất nước.

Suy nghĩ

Bếp lửa được gợi nhớ bằng những giác quan nào?
Điều đó có ý nghĩa gì?

Tiếng tu hú được gợi nhớ bằng những âm thanh và
cảm xúc nào?
Điều đó thể hiện tâm trạng gì của người cháu?

Thị giác
Cảm giác
Bếp lửa

Xúc giác

Hình ảnh bếp
lửa và người bà đã
hằn sâu vào tiềm
thức người cháu.

Khứu giác

Văng vẳng

Tiếng chim
tu hú

Khắc khoải
Gần gũi
Dồn dập

Âm thanh tiếng
chim tu hú: giục
giã khắc khoải, da
diết, gợi hoài niệm
nhớ mong khao
khát.

Tiết 56
Mạch cảm xúc của bài thơ:

ảnh
Hình
Hình ảnh
bếp lửa
lửa
bếp

Khơi nguồn
cảm hứng

Hình ảnh
quen
thuộc

Nhớ về bà
và tình cảm
của 2 bà
cháu

Hồi tưởng kỷ
niệm bên bà

KN năm 4
tuổi,những
năm đói khổ
rồi những
năm k/c của
đất nước.

Suy nghĩ về
bà và cuộc
đời bà

Bà không chỉ
là người
nhóm lửa,
giữ lửa mà
còn là người
truyền lửa.

Cháu ở xa
không nguôi
nhớ bà

Hình ảnh
Bà gắn
liền với
bếp lửa

18

- Học thuộc lòng và đọc diễn cảm bài thơ.
- Vẽ tranh theo đề tài : Bà, bà cháu.
- Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về
đoạn thơ đầu.

- Bà là hiện thân của
sự tần tảo, giàu đức hi
sinh, giàu lòng nhân
hậu.
- Hình ảnh bà là hình
ảnh của quê hương.
- Kỉ niệm tuổi thơ bên
bà luôn là sức mạnh
nâng đỡ cháu trên
muôn nẻo đường đời.

• “ Tôi viết bài thơ Bếp lửa năm 1963, lúc
đang học năm thứ 2 Đại học tổng hợp
Quốc gia Kiev( Ukrai na).
Mùa đông nước Nga rất lạnh, phải đốt lò
để sưởi. Ngồi sưởi lửa, tôi bỗng nhớ đến
“ Bếp lửa” quê nhà, nhớ bà tôi, nhớ người
nhóm bếp. Xa bà, xa gia đình khi đã
trưởng thành tức là có độ lùi xa để nhớ và
suy ngẫm những giá trị tinh thần nên bài
thơ viết rất nhanh. Viết “Bếp lửa, tôi chỉ
muốn giãi bày tâm trạng thật của lòng
mình”

CỦNG CỐ - HDTH
Trong bài có hai hình ảnh đối lập nhau:
Một là ngọn lửa của thực dân Pháp trong câu thơ:
“Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi” và hình ảnh ngọn lửa cháy
lên từ bếp lửa của bà.
Em cho biết ý nghĩa khác nhau của hai ngọn lửa ấy?

+ Ngọn lửa của kẻ thù là ngọn lửa hủy diệt
+ Ngọn lửa cháy lên từ bếp lửa của bà là ngọn lửa
nhóm lên sự sống, niềm yêu thương