Chào mừng
Quý thầy cô và các
em !

MÔN: VẬT LÍ 9

GV :DƯƠNG THỊ HIỀN

Năm 1820 nhà bác học Ơ-xtet
người Đan Mạch phát kiến về
sự liên hệ giữa điện và từ (mà
hàng nghìn năm về trước con
người con người vẫn coi là hai
hiện tượng tách biệt, không
liên hệ gì với nhau).
Sự liên hệ giữa điện và từ là cơ sở cho sự ra đời
của động cơ điện. Giải phóng sức lao động cho con
người.

BÀI 21 – Tiết 21
NAM CHÂM VĨNH CỬU

4

I- TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM

1- Thí nghiệm
C1/ Hãy đề xuất thí nghiệm để phát hiện xem một
thanh kim loại có phải là nam châm không?
Em hãy thực hiện thí nghiệm này?
Trả lời: Đưa thanh kim loại lại gần các vật bằng
sắt, nếu thanh kim loại hút được các vật bằng sắt thì
đó là nam châm

I. Từ tính của nam châm

1. Thí nghiệm:
Nam châm có thể hút các vật liệu nào
sau đây?
a. Đồng
b. Nhôm
c. Côban
d. Niken
e. Chì

f. Thép
h. Nhựa
i. Bạc
k. Gađôlini
6

C2: Đặt kim nam châm trên giá thẳng đứng như
mô tả trên h. 21.1
+ Khi đã đứng cân bằng, kim nam châm nằm dọc
theo hướng nào?
+ Xoay cho kim nam châm lệch khỏi hướng vừa
xác định, buông tay. Khi đã đứng cân bằng trở lại,
kim nam châm còn chỉ hướng như lúc đầu nữa
không? Làm lại thí nghiệm 2 lần và cho nhận xét.
B¾c

Nam

+ Khi đã đứng cân bằng, kim nam châm nằm dọc theo
hướng Nam - Bắc.
b/ Xoay kim nam châm, khi đã đứng cân bằng trở lại,
kim nam châm vẫn chỉ hướng Nam – Bắc như cũ.
b/ Xoay cho kim nam
châm lệch khỏi hướng vừa
xác định, buông tay. Khi B
đã đứng cân bằng trở lại,
kim nam châm còn chỉ
hướng như lúc đầu nữa
Nam
không? Làm lại thí nghiệm
2 lần và cho nhận xét.
Qua thí nghiệm trên em rút ra được kết luận gì?

2. Kết luận
*Bình

thường kim( hoặc thanh) nam châm tự do khi
đã đứng cân bằng luôn chỉ hướng Nam – Bắc. Một
cực của nam châm ( còn gọi là từ cực) luôn chỉ
hướng Bắc ( được gọi là cực Bắc), còn cực kia luôn
chỉ hướng Nam ( được gọi là cực Nam).
Nam

Bắc

Fe

Dựa vào cách sơn
màu, ký
Ni
Húttừ
sắt,cực
thép, niken, coban, gađôlini…
hiệu

Co

N (North): cực Bắc

S

N

S (South): cực Nam
Cu

Al

Không hút đồng, nhôm, hợp kim Inox…

10

Các dạng nam châm

N

Kim nam châm

S

Nam châm thẳng

N

S

Nam châm hình chữ U

II. Tương tác giữa hai nam châm
NX 3: Từ cực Nam của
thanh nam châm hút từ
cực Bắc của kim nam
châm, như vậy các
cực khác tên thì hút nhau.
NX 4: Từ cực Bắc của
thanh nam châm đẩy từ
cực Bắc của kim nam
châm, như vậy các cực
cùng tên thì đẩy nhau.

C3: Đưa từ cực của hai nam châm lại
gần nhau ( hình 21.3). Quan sát hiện
tượng và cho nhận xét.
N

S

S

N

C4:Đổi đầu của một trong hai nam
châm rồi đưa lại gần nhau. Có hiện
tượng gì xảy ra với các nam châm?
N

1. Thí nghiệm

S

N

S

2. Kết luận

Qua các nhận xét trên em hãy nêu kết luận về
sự tương tác giữa hai nam châm?
 Khi đưa từ cực của hai nam châm lại gần
nhau thì chúng hút nhau nếu các từ cực khác
tên, đẩy nhau nếu các từ cực cùng tên.

Qua đây em hãy cho biết có mấy cách để
nhận biết các từ cực của một nam châm?
+ Căn

cứ vào màu sơn ( đỏ hoặc xanh)

+ Căn cứ vào kí hiệu bằng chữ viết ( N hoặc
S)
+ Căn cứ vào sự định hướng của nam châm
+ Căn cứ vào sự tương tác giữa hai nam
châm

Một số hình Ảnh về nam châm sử dụng trong kĩ thuật

Khi đi trên biển, trong rừng, trên
sa mạc để xác định phương
hướng chúng ta dùng vật gì?

Chúng ta phải
dùng la bàn
90
E

0

S 180

N

W
270

16

1.La Bàn có cấu tạo như
thế nào?
2.Bộ phận nào của La
Bàn có tác dụng chỉ
hướng? Giải thích.

17

A

B

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Có hai thanh kim loại A, B bề ngoài giống hệt nhau,
trong đó một thanh là nam châm.
Làm thế nào để xác định được thanh nào là nam châm?
a. Đưa thanh A lại gần thanh B, nếu A hút B thì A là nam châm
b. Đưa thanh A lại gần thanh B, nếu A đẩy B thì A là nam
châm
c. Dùng một sợi chỉ mềm buộc vào giữa 2 kim loại rồi treo
lên, nếu khi cân bằng thanh đó luôn nằm theo hướng Bắc –
Nam thì đó là thanh nam châm
d. Đưa thanh kim loại lên cao rồi thả cho rơi, nếu thanh
đó luôn rơi lệch về 1 cực của Trái đất thì đó là nam châm

Khi một nam châm thẳng bị gãy thành hai nửa.
Nhận định nào dưới đây là đúng?
a. Mỗi nửa tạo thành nam châm mới chỉ có một từ cực ở
một đầu
b. Hai nửa đều mất hết từ tính
c. Mỗi nửa thành một nam châm mới có cả hai cực cùng
tên ở hai đầu
d. Mỗi nửa thành một nam châm mới có hai cực từ khác
tên ở 2 đầu

Trên thanh nam châm, chỗ nào hút sắt mạnh nhất?
a. Phần giữa của thanh
b. Chỉ có từ cực Bắc
c. Cả hai từ cực
d. Mọi chỗ đều hút sắt mạnh như nhau

Vật nào sau đây bị nam châm hút?
a. Đồng
b. Nhôm
c. Niken
d. Bạc

Phát biểu nào sau đây đúng khi nói về nam châm?
a. Cả 3 phát biểu đều đúng
b. Nam châm là những vật có đặc tính hút sắt
c. Nam châm nào cũng có hai cực: cực dương và cực
âm
d. Khi bẻ gãy nam châm, ta có thể tách 2 cực ra khỏi
nhau

Phát biểu nào sau đây là đúng nhất khi nói về tương tác
giữa 2 nam châm?
a. Các cực cùng tên thì hút nhau, khác tên thì đẩy nhau.
Điều này chỉ có thể xảy ra khi chúng ở gần nhau
b. Các cực cùng tên thì đẩy nhau, khác tên thì hút nhau.
Điều này chỉ có thể xảy ra khi chúng ở gần nhau
c. Các cực cùng tên thì đẩy nhau, khác tên thì hút nhau
d. Các cực cùng tên thì hút nhau, khác tên thì đẩy nhau

Trong các vật sau đây, vật nào có sử dụng nam châm
vĩnh cửu?
a. La bàn điện
b. La bàn
c. Chuông điện

10đ