Dạo này
Doremon béo
quá rồi.

Nói sao cho cậu ấy
không buồn nhỉ

Aaa..Tớ biết có một tiệm
bánh rán ngon lắm.

Cậu định
nói gì thế?

Tớ hơi đói,
mình đi ăn
gì đi?

………………

Biện
pháp tu
từ

So sánh

Nhân hóa

Ẩn dụ

Hoán dụ

Điệp ngữ

Liệt kê

Chơi chữ

Nói quá

NÓI GIẢM
NÓI TRÁNH

I. Nói giảm nói tránh và tác dụng

II. Các cách nói giảm nói tránh

III. Luyện tập

I. Nói giảm nói tránh và tác dụng

a
“Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời
này, phòng khi tôi sẽ đi
gặp cụ Các Mác, cụ Lênin và các vị cách mạng
đàn anh khác, thì đồng
bào cả nước, đồng chí
trong Đảng và bầu bạn
khắp nơi đều khỏi cảm
thấy đột ngột.”

b
“Lượng con ông
Độ đây mà... Rõ
tội nghiệp, về
đến nhà thì bố
mẹ chẳng còn.”

c
“Phải bé lại và lăn vào
lòng một người mẹ, áp
mặt vào bầu sữa nóng
của người mẹ, để bàn
tay người mẹ vuốt ve từ
trán xuống cằm, và gãi
rôm ở sống lưng cho,
mới thấy người mẹ có
một êm dịu vô cùng.”

PHIẾU BÀI TẬP
Câu
a
b
C

Từ in đậm

Nghĩa

Tác dụng

Câu
a

b
C

Từ in đậm
Đi gặp cụ Các
Mác, cụ Lê-nin và
các vị cách mạng
đàn anh khác
Chẳng còn
Bầu sữa

Nghĩa

Tác dụng

Chết

Tránh gây cảm
giác đau buồn

Chết

Giảm sự đau
thương, mất mát

Ngực

Tránh thô tục và
thiếu lịch sự.

GHI NHỚ

Nói giảm nói tránh là một biện pháp tu
từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển
chuyển, tránh gây cảm giác quá đau
buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục,
thiếu lịch sự.

BÀI TẬP
NHANH

Viết lại
những câu
sau theo
hướng nói
giảm nói
tránh

Ông cụ chết rồi.
Cô ấy xấu thật!
Cậu còn kém lắm!
An không sống được lâu nữa đâu chị ạ!

Ông cụ chết rồi.

Ông cụ đã từ trần rồi.

Cô ấy xấu thật!

Cô ấy không được xinh lắm

Cậu còn kém lắm!

Cậu cần cố gắng nhiều hơn nhé!

An không sống được
lâu nữa đâu chị ạ!

An bị nặng thế thì không được
lâu nữa đâu chị ạ!

TÌNH HUỐNG
1
Trong một cuộc họp lớp kiểm điểm bạn Hải hay đi học muộn:
Lan nói: “Từ nay cậu không được đi học muộn nữa vì như
vậy không những ảnh hưởng đến việc rèn luyện đạo đức của bản
thân cậu mà còn ảnh hưởng đến phong trào thi đua của lớp.”
Bạn Trinh cho rằng Lan nói như vậy là quá gay gắt, chỉ nên
nhắc nhở bạn Hải là : "Cậu nên đi học đúng giờ.”
Em đồng tình với ý kiến nào? Vì sao?

TÌNH HUỐNG
2

Tình cờ, em chứng kiến một vụ ăn trộm và được
mời ra tòa làm chứng. Trong trường hợp này, em
có nói giảm nói tránh không? Vì sao?

LƯU Ý
Những tình
huống giao tiếp
không nên sử
dụng cách nói
giảm nói tránh:

- Trường hợp cần thiết phải nói
thẳng, nói đúng mức độ sự thật.
- Khi cần thông tin chính xác, trung
thực trong văn bản hành chính, văn
bản khoa học.

II. Các cách nói giảm nói tránh

NỐI ngữ liệu
với cách nói
giảm nói tránh
tương ứng

Ông cụ chết rồi.
 Ông cụ đã từ trần rồi.

Nói trống (nói tỉnh lược)

Cô ấy xấu thật!
 Cô ấy không được xinh lắm

Dùng từ đồng nghĩa

Cậu còn kém lắm!  Cậu cần cố
gắng nhiều hơn nhé!

Nói vòng

An không sống được lâu nữa
đâu chị ạ!  An bị nặng thế thì
không được lâu nữa đâu chị ạ!

Phủ định từ trái nghĩa

 Dùng Từ đồng nghĩa (Đặc biệt là T.H.Việt)

Cách
1

Cách
2
Cách
3
Cách
4

 Dùng cách nói Phủ định từ trái nghĩa

 Dùng cách nói vòng

 Dùng cách Nói trống (Nói tỉnh lược)

BÀI TẬP
NHANH

Cho biết
những câu
sau viết theo
cách nói
giảm nói
tránh nào?

Bạn cần phải chăm học hơn.
Ông ấy chỉ nay mai thôi.
Ông cụ đã qui tiên rồi.
Bài thơ của anh chưa được hay lắm.

Bạn cần phải chăm học hơn.

Dùng cách nói vòng

Ông ấy chỉ nay mai thôi.

Dùng cách nói trống
(tỉnh lược)

Ông cụ đã qui tiên rồi.

Dùng từ đồng nghĩa

Bài thơ của anh chưa được
hay lắm.

Dùng cách nói phủ định
từ trái nghĩa

III. Luyện tập

VÒNG 1: MẮT THẦN
Nhiệm vụ: Tìm phép nói
giảm nói tránh trong câu

1. Bài văn này bạn phân tích chưa được hay lắm.
2. Bác đã lên đường, theo tổ tiên
Mác Lê-nin, thế giới Người Hiền…
3. Đây là lớp học cho trẻ em khiếm thị
4. Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ!
5. Cha mẹ em chia tay nhau từ khi em còn bé.
6. Cha nó mất, mẹ nó đi bước nữa.
7. Mẹ đã có tuổi rồi, nên chú ý giữ gìn sức khỏe

VÒNG 2: LỜI HAY, Ý ĐẸP
Nhiệm vụ: Đặt câu sử dụng
phép nói giảm nói tránh
phù hợp và cho biết em đã sử
dụng cách nào

Nói
giảm nói
tránh
bằng
cách phủ
định từ
trái
nghĩa

Anh cút ra
khỏi nhà
tôi ngay!

Anh không
nên ở đây
nữa!

Nói
giảm
nói
tránh
bằng
cách
nói
trống.

Bệnh tình
con ông nặng
lắm chắc sắp
chết rồi!

Bệnh tình con
ông chắc chẳng
còn được bao
lâu nữa.

Nói
giảm nói
tránh
bằng
cách
dùng từ
Hán Việt
đồng
nghĩa

Những đứa trẻ
này bố mẹ chết
hết rồi, thật
đáng thương

Những đứa
trẻ mồ côi
này thật
đáng thương

Nói
giảm
nói
tránh
bằng
cách
nói
vòng

Cấm trẻ
con vào
đó

Các cháu vào đó
rất nguy hiểm,
dễ bị tai nạn

Nói
giảm nói
tránh
bằng
cách
phủ định
từ trái
nghĩa

Giọng hát
của bạn
chua loét.

Giọng hát của
bạn chưa được
ngọt ngào lắm.

Nói
giảm nói
tránh
bằng
cách
dùng từ
Hán Việt
đồng
nghĩa

Bác sỹ pháp
y đang mổ
xác chết.

Bác sỹ pháp
y đang phẫu
thuật tử thi.

Nói
giảm
nói
tránh
bằng
cách
nói
vòng

Con Rùa nó bò
lật ngửa cũng
còn nhanh hơn
cậu đó.

Cậu chạy nhanh
hơn chút nữa là
được rồi.

VÒNG 3: THÔNG ĐIỆP CUỘC SỐNG
Nhiệm vụ: Xây dựng +
Diễn đoạn hội thoại ngắn,
có sử dụng phép nói giảm
nói tránh  Thông điệp

Lễ phép với người lớn tuổi

- Hòa nhã, thân thiện, tế nhị với bạn bè
- Biết sử dụng nói giảm, nói tránh cho phù hợp với hoàn cảnh.

Quà tặng may mắn

3

4

5

Phần
thưởng
là
10
cái
kẹo
Phần
thưởng
là
1
tràng
pháo
tay
Phần thưởng là 2 điểm +

HƯỚNG DẪN TỰ
HỌC

Vẽ sơ đồ tư
duy hệ thống
lại bài học

So sánh sự
khác nhau của
hai biện pháp
tu từ nói quá
và NGNT

Sưu tầm
những mẩu
truyện có biện
pháp NGNT,
nêu tác dụng

Chuẩn bị dàn
ý bài Luyện
nói

THANK YOU

NÓI QUÁ

- Biện pháp tu từ phóng
đại quy mô, tính chất của
sự vật, sự việc .
- Nhấn mạnh, gây ấn
tượng, tăng giá trị biểu đạt

NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

- Biện pháp tu từ diễn đạt
tế nhị, uyển chuyển.
- Tránh gây cảm giác quá
đau buồn, thô tục, nặng
nề; tránh thô tục, thiếu
lịch sự