CHÀO MỪNG CÁC CÔ
GIÁO CÙNG CÁC EM
HỌC SINH ĐẾN VỚI GIỜ
HỌC HÔM NAY!

Dạo này
Doremon
béo quá rồi.

Nói sao cho
cậu ấy không
buồn nhỉ

Aaa..Tớ biết có
một tiệm bánh rán
ngon lắm.

Cậu
định nói
gì thế?

Tớ hơi
đói,
mình đi
ăn gì đi?

……………
…

Chúng ta đã
học những
biện pháp
tu từ nào?
Biện
pháp
tu từ

So sánh

Nhân
hóa

Ẩn dụ

Hoán
dụ

Điệp
ngữ

Liệt kê

Chơi
chữ

Nói
quá

Tiết 41- Tiếng việt:

NÓI GIẢM
NÓI TRÁNH

Nội
dung bài
học

I. Nói giảm nói tránh và
tác dụng
II. Luyện tập

I. Bài học
Nói giảm nói tránh và tác dụng
của nói giảm nói tránh
1, Ví dụ (SGK –
107,108)
2, Nhận xét

* Ví dụ 1
a
c

“Lượng con
Độ đây mà...
tội nghiệp, về
nhà thì bố
chẳng còn.”

ông
Rõ
đến
mẹ

“Vì vậy, tôi để sẵn mấy
lời này, phòng khi tôi sẽ
đi gặp cụ Các Mác, cụ
Lê-nin và các vị cách
b
mạng đàn anh khác, thì
đồng bào cả nước, đồng
chí trong Đảng và bầu Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!
bạn khắp nơi đều khỏi Mùa thu đang đẹp, nắng
xanh trời.
cảm thấy đột ngột.”

b, Nhận
xét

PHIẾU BÀI TẬP

Câu Từ in đậm
a
b
c

Nghĩa

Tác dụng

Câu

a

b
C

Từ in đậm
Đi gặp cụ
Các Mác, cụ
Lê-nin và các
vị cách mạng
đàn anh khác
Đi

Chẳng còn

Nghĩa

Tác dụng

Chết

Tránh gây
cảm giác
đau buồn

Chết

Chết

Giảm nhẹ
cảm giác
đau buồn
Giảm sự đau
thương, mất
mát

* Ví dụ 2

“Phải bé lại và lăn vào
lòng một người mẹ, áp
mặt vào bầu sữa nóng
của người mẹ, để bàn
tay người mẹ vuốt ve
từ trán xuống cằm, và
gãi rôm ở sống lưng
cho, mới thấy người
mẹ có một êm dịu vô
cùng.”

Tại sao trong
VD này, tác
giả lại dùng
từ 'bầu sữa'
mà không
dùng từ khác
đồng nghĩa?
- Bầu sữa

=> Tạo sự tế nhị, tránh gây
(Nguyên Hồng,
cười, tránh thô tục.

Những ngày thơ ấu)

* Ví dụ 3
Con dạo này lười lắm
Con dạo này không được chăm chỉ lắm
- Cụm từ "lười lắm" được
? Cách nói thay thế cụm từ: không
nào nhẹ
được chăm chỉ lắm.
nhàng, tế nhị
Tránh nặng nề căng
hơn đối với
thẳng vẫn thể hiện sự động
người nghe?
viên, khích lệ tế nhị.
 Nói giảm, nói tránh

3, Ghi nhớ

GHI NHỚ

Nói giảm nói tránh là một biện
pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế
nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm
giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng
nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự.

Viết lại
những
câu sau
theo
hướng
nói
giảm
nói
tránh

BÀI TẬP
NHANH
Ông cụ chết rồi.
Cô ấy xấu thật!
Cậu còn kém lắm!
An không sống được lâu nữa
đâu chị ạ!

Ông cụ chết rồi.

Ông cụ đã từ trần rồi.

Cô ấy xấu thật!

Cô ấy không được xinh
lắm

Cậu còn kém
lắm!

Cậu cần cố gắng nhiều
hơn nhé!

An không sống
được lâu nữa
đâu chị ạ!

An bị nặng thế thì
không được lâu nữa
đâu chị ạ!

TÌNH HUỐNG 1
Trong một cuộc họp lớp kiểm điểm bạn Hải
hay đi học muộn:
Lan nói: “Từ nay bạn không được đi học
muộn nữa vì như vậy không những ảnh hưởng
đến việc rèn luyện đạo đức của bản thân bạn mà
còn ảnh hưởng đến phong trào thi đua của lớp.”
Bạn Trinh cho rằng Lan nói như vậy là quá
gay gắt, chỉ nên nhắc nhở bạn Hải là : “Bạn nên
đi học đúng giờ.”
Em đồng tình với ý kiến nào? Vì sao?

TÌNH HUỐNG 2

Tình cờ, em chứng kiến một vụ ăn
trộm và được mời ra tòa làm chứng.
Trong trường hợp này, em có nói
giảm nói tránh không? Vì sao?

LƯU Ý
Những tình
huống giao
tiếp không
nên sử
dụng cách
nói giảm
nói tránh:

- Trường hợp cần thiết
phải nói thẳng, nói đúng
mức độ sự thật.
- Khi cần thông tin chính
xác, trung thực trong văn
bản hành chính, văn bản
khoa học.

II. Luyện tập

1. Bài tập 1: sgk/ 108.
Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh sau đây vào
chỗ trống: đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau, có tuổi, đi
bước nữa.
đi nghỉ.
a. Khuya rồi, mời bà..............
chia tay nhau từ ngày em còn rất bé, em
b. Cha mẹ em........................
về ở với bà ngoại.
khiếm thị.
c. Đây là lớp học cho trẻ em..............
d, Mẹ đã ..............
có tuổi. rồi, nên chú ý giữ gìn sức khỏe.
bước nữa nên chú nó rất thương nó
e. Cha nó mất, mẹ nó đi
.................,

2. Bài tập 2: Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào có sử
dụng cách nói giảm nói tránh
a1: Anh phải hòa nhã với bạn bè!
a2: Anh nên hòa nhã với bạn bè!
b1: Anh ra khỏi phòng tôi ngay!
b2: Anh không nên ở đây nữa!
c1:Xin đừng hút thuốc trong phòng!
c2:Cấm hút thuốc trong phòng!
d1: Nó nói như thế là thiếu thiện chí!
d2:Nó nói như thế là ác ý!

3. Bài tập: 3(SGK/109):
Khi chê trách một điều gì, để người nghe dễ tiếp nhận, người ta
thường nói giảm nói tránh bằng cách phủ định điều ngược lại với nội
dung đánh giá. Hãy vận dụng cách nói giảm nói tránh như thế để đặt
câu đánh giá trong những trường hợp khác nhau.
Ví dụ:
- Bài thơ của anh dở lắm.
-Bài thơ của anh chưa được hay lắm.
- Luật chơi:
+ Lớp chia thành 2 đội
+Trong thời gian: 3 phút
+ Nếu đội 1: đưa ra tình huống
+ Đội 2: thực hiện nói giảm nói tránh và giành được quyền đưa tình
huống nếu trả lời đúng. Trả lời sai quyền đưa tình huống thuộc về đội 1
+ Đội chiến thắng sẽ là đội đưa ra tình huống ĐÚNG mà đối phương
không thực hiện được hoặc trả lời đúng nhiều hơn đội bạn.

Quà tặng may
mắn
3

4

5

Phầnthưởng
thưởng
Phần
làlà1là10
tràng
Phần
thưởng
pháo10tay
điểm

So sánh giữa nói quá và nói giảm nói tránh?
NÓI QUÁ

- Biện pháp tu từ
phóng đại quy mô,
tính chất của sự
vật, sự việc .
- Nhấn mạnh, gây
ấn tượng, tăng giá
trị biểu đạt

NÓI GIẢM NÓI
TRÁNH

- Biện pháp tu từ
diễn đạt tế nhị,
uyển chuyển.
- Tránh gây cảm
giác quá đau buồn,
nặng nề; tránh thô
tục, thiếu lịch sự

Hệ thống bài học

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Vẽ sơ đồ
tư duy hệ
thống lại
bài học

So sánh sự
khác nhau
của hai
biện pháp
tu từ nói
quá và
NGNT

Sưu tầm
những
mẩu
truyện có
biện pháp
NGNT,
nêu tác
dụng

Chuẩn bị
bài:
Thông tin
về ngày
trái đất
năm 2000

THANK YOU