Hình 1

Hình 2

Tiết 25. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Đột biến xảy ra ở
một hoặc một số
cặp NST

Thể dị bội

Đột biến xảy ra ở
tất cả các cặp NST

Thể đa bội

Đột biến số lượng
NST

I. Hiện tượng dị bội thể.
Yêu cầu học sinh nghiên cứu thông tin SGK, trả lời: - Thế
nào là hiện tượng dị bội thể (thể dị bội)?
- Sự thay đổi số lượng NST thấy nhiều ở dạng nào?

- Hiện tượng dị bội thể: Là đột biến thêm hoặc mất

một NST ở một hoặc một số cặp NST nào đó.

Tiết 25. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Bộ NST của nam giới bình thường

Bộ NST bệnh nhân Đao

Bộ NST của nữ giới bình thường

Bộ NST bệnh nhân Tớcnơ

Tiết 25. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

 Các dạng đột biến thể dị bội :
- 2n + 1: Thể 3 nhiễm
- 2n - 1: Thể 1 nhiễm
- 2n - 2: Thể khuyết nhiễm
Thế nào là thể dị bội?

 Thể dị bội là cơ thể mà trong TB sinh dưỡng có
một hoặc một số cặp NST bị thay đổi về số lượng.

Tiết 25. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

+ Thể bốn nhiễm (2n + 2): tế bào lưỡng bội
thêm 2 NST vào 1 cặp NST nào đó.
+ Dạng đặc biệt: (2n +1 +1) là thể ba
nhiễm kép do có 2 thể 3 ở 2 cặp NST khác
nhau trong cùng 1 tế bào
Thể 1 nhiễm kép: 2n – 1 – 1:

Tiết 25. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

BÀI TẬP
Ở cà chua có bộ NST 2n = 24. Có bao nhiêu
NST ở :
a. Thể 1 nhiễm

2n – 1 = 24 – 1 = 23 NST

b. Thể 3 nhiễm

2n + 1 = 24 + 1 = 25 NST
c. Thể không nhiễm
2n – 2 = 24 – 2 = 22 NST
A

Tiết 25. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
H: Cơ chế phát sinh các thể dị bội (2n + 1) và (2n – 1).
Tế bào sinh
Giao tử:

♀(♂)

♂(♀)



2n

2n

G:

n

Hợp
tử:

n

n+1

2n+1

2n-1

n–1

Tiết 25. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

THẢO LUẬN
Câu hỏi: Cơ chế nào dẫn đến sự
hình thành thể dị bội có số lượng
NST của bộ NST là (2n+1) và
(2n-1) ?

Tiết 25. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Trả lời: Do sự phân li không bình thường
của một cặp NST trong giảm phân hình
thành giao tử. Kết quả một giao tử có cả 2
NST của một cặp, còn một giao tử không
mang NST nào của cặp đó.

Tiết 25. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
H: Cơ chế phát sinh các thể dị bội (2n + 1) và (2n – 1).
NST 21

NST 21


2n

2n

G:

n

Hợp
tử:

n

n+1

2n+1

Bệnh Đao

n–1

SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG ĐẾN ĐỘT BIẾN

PHUN THUỐC HÓA HỌC

MÁY BAY MỸ RẢI CHẤT ĐỘC
MÀU DA CAM (ĐIÔXIN)

KHÔNG KHÍ BỊ Ô NHIỄM

NƯỚC BỊ Ô NHIỄM

2

1

6

3

4

5

Đội 1:
Đội 2:

• Học bài, trả lời câu hỏi trong SGK.
• Chuẩn bị bài chotiết học sau:
Đột biến số lượng nhiễm sắc thể (tt).

Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Điền từ thích hợp và chỗ chấm

Đột biến số lượng NST là những biến đổi số
lượng xảy ra ở ........ hoặc..............cặp NST
nào đó hoặc ở tất cả bộ NST

HOAN HÔ

Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Nguyên nhân chính dẫn đến xuất hiện đột biến về số lượng NST là
A

Do NST nhân đôi không bình thường.

B

Do sự phá huỷ thoi vô sắc trong phân bào.

C

Do rối loạn cơ chế phân li NST ở kỳ sau của quá trình phân
bào.
Chúc mừng
Sai rồi

Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Hậu quả của thể dị bội là gì?
A

Tế bào sinh trưởng nhanh, cơ quan to hơn bình thường.

B

Làm mất cân bằng hệ gen, giảm sức sống, sức sinh sản
tuỳ loài.

C

Tăng sức sống, sức sinh sản.

Sai rồi

Chúc mừng

Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Chúc mừng bạn

Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Ruồi giấm 2n = 8, số lượng NST của thể ba nhiễm là

9 NST

Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

BÀI TẬP
Một cặp bố mẹ bình thường đã sinh một bé gái
mắc bệnh Tơcnơ (thể 2n – 1)
Hãy giải thích và viết sơ đồ cơ chế phát sinh
trường hợp trên ?

Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
TRẢ LỜI

 Giải thích:
- Trong giảm phân cặp NST giới tính của mẹ không
phân li  1 giao tử mang cả 2 NST của cặp NST giới
tính (XX) và 1 giao tử không có NST nào (O)
- Trong thụ tinh sự kết hợp giao tử ( O) của mẹ với với
giao tử (X) bình thường của bố tạo thành hợp tử (OX)
phát triển thành cơ thể mắc bệnh Tơcnơ.
* Sơ đồ:
P: XX
x
XY
G: XX, O
X, Y
F:
OX (Tơcnơ)

Bộ NST của nữ giới bình thường

Bộ NST bệnh nhân Tớcnơ

Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
THẢO LUẬN

Ở cà chua có bộ NST là 2n = 24. Người ta đã phát hiện những
cây cà chua có:
a. 25 NST
b. 23 NST
c. 22 NST
Giải thích các trường hợp trên từ đó rút ra đột biến thể dị bội
có những dạng nào?
Các trường hợp
 
  
Giải thích

Dạng đột biến

a. 25 NST

b. 23 NST

c. 22 NST

Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
ĐÁP ÁN

Các trường
hợp
 
 
 
 
Giải thích

Dạng đột biến

a. 25 NST
Bộ NST của loài có
thêm 1 NST, trong
trường hợp này một
cặp NST nào đó có
thêm một NST thứ 3
tạo thành dạng 2n +
1
Thể 3 nhiễm

b. 23 NST

c. 22 NST

Bộ NST của loài Mất 1 cặp NST
mất đi 1 NST, tương đồng (2n trong trường hợp 2)
này một cặp NST
nào đó mất đi 1
NST tạo thành
dạng 2n - 1
Thể 1 nhiễm

Thể không
nhiễm

Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
TRẢ LỜI

Các trường hợp
 
Giải thích
Dạng đột biến

a. 25 NST
b. 23 NST
c. 22 NST
Do có một NST bổ Do một cặp NST Mất 1 cặp NST
sung vào bộ NST nào đó chỉ còn 1 tương đồng
lưỡng bội.
NST.
Thể 3 nhiễm
(2n + 1)

Thể 1 nhiễm
(2n – 1)

Thể không nhiễm
(2n – 2 )

Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

THẢO LUẬN
Ở cà chua có bộ NST là 2n = 24. Người ta đã phát
hiện những cây cà chua có:
a. 25 NST
b. 23 NST
c. 22 NST
Giải thích các trường hợp trên, từ đó rút ra đột biến
thể dị bội có những dạng nào?

TRẢ LỜI

a. 25 NST:
Do có một NST bổ sung vào bộ NST lưỡng bội
 2n + 1.
b. 23 NST:
Do một cặp NST nào đó chỉ còn 1 NST
 2n – 1.
c. 22 NST:
Mất 1 cặp NST tương đồng
 2n – 2.

Tiết 25. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

TRẢ LỜI

Câu 1:
a. Trường hợp bình thường:  Cặp NST phân li đi về 2
giao tử mỗi giao tử chỉ chứa 1 NST của cặp tương đồng.
b. Trường hợp bị rối loạn phân bào:  Cặp NST không
phân li cho ra 2 loại giao tử: 1 loại chứa cả 2 NST của
cặp tương đồng; 1 loại không chứa NST nào của cặp đó.

Tiết 25. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Câu 2: Các giao tử nói trên tham gia thụ tinh tạo
thành hợp tử sẽ có số lượng NST như thế nào?
Trả lời: Hợp tử thừa hoặc thiếu 1 NST của 1 cặp
NST tương đồng nào đó.

Tiết 25. Bài 23. ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ