Hóa Học 9
HỢP KIM CỦA SẮT

Những đồ vật dưới đây làm từ những chất liệu gì?

1

2

3

Bài 20:
I. HỢP KIM :
- Hợp kim là chất rắn thu được sau khi làm nguội
hỗn hợp nóng chảy của nhiều kim loại khác nhau
hoặc của kim loại và phi kim .
- Hợp kim của sắt phổ biến nhất là gang và thép.
Quan sát Hợp
2 mẫu
hợp
kim
sắt gồm những
loạikim
nào?
Loại
Hợp
là gì?
kim, kết nào
hợp phổ
thông
biến nhất?

tin SGK, hãy nhận
xét về thành phần
của hợp kim?

Bài 20:
II. HỢP KIM CỦA SẮT:
1/. GANG:
- Gang là hợp kim của sắt với cacbon (từ
2-5%) và một số chất (Mn, S, Si,… )

Bài 20:
II. HỢP KIM CỦA SẮT:
1/ GANG:

Gang có đặc
tính gì? Gồm
những loại nào?

Bài 20:
II. HỢP KIM CỦA SẮT:
1/. GANG:

- Gang là hợp kim của sắt
với cacbon (từ 2-5%).
Ngoài ra trong gang còn
có một số nguyên tố khác
như: Mn, S, Si,…
- Gang cứng và giòn

- Gang có 2 loại:

Gang trắng

Gang xám

Bài 20:
II. HỢP KIM CỦA SẮT:
2/. THÉP:
- Thép là hợp kim của sắt với Cacbon

(dưới 2%) và một số nguyên tố (Mn, S, Si,
…).

Bài 20:
2/ THÉP:

Thép có đặc
tính gì? Kể tên
một số vật dụng
làm từ thép

Bài 20:
II. HỢP KIM CỦA SẮT:
2/. THÉP:

- Thép là hợp kim của sắt với
Cacbon (dưới 2%) và một số
nguyên tố khác (Mn, S, Si,…).
cứng, đàn hồi, ít bị ăn mòn,…
- Thép có 2 loại:

Thành phần của gang

2-5%

Cacbon
Mangan

Thành phần của thép

Khác nhau
Sắt
Photpho

Silic
Lưu huỳnh

<2%

Giống nhau

Cacbon
Mangan

Sắt
Photpho

Silic
Lưu huỳnh

Hãy cho biết điểm giống và khác nhau về thành phần
của Gang và Thép?

Bài 20:
1/ GANG:
- Gang là hợp kim của sắt
với cacbon (từ 2-5%). Ngoài
ra trong gang còn có một
số nguyên tố khác như: Mn,
S, Si,…
- Gang cứng và giòn
- Gang có 2 loại:

2/ THÉP:
- Thép là hợp kim của sắt với
Cacbon (dưới 2%) và một số
nguyên tố khác (Mn, S, Si,
…).
-Thép cứng, đàn hồi, ít bị ăn
mòn,…
- Thép có 2 loại:

Bài 20:
III/ SẢN XUẤT GANG , THÉP:
1. Sản xuất gang:
Tìm hiểu thông tin trong SGK nêu nguyên liệu, nguyên tắc sản xuất,
các phản ứng xảy ra?
Biết thành phần của gang gồm: Fe, C, Các nguyên tố: Mn, Si, S,…
a. Nguyên liệu
b. Nguyên tắc:
c. Phản ứng xảy ra:

Bài 20:
III/ SẢN XUẤT GANG , THÉP:
1. Sản xuất gang:
a. Nguyên liệu
- Dùng quặng sắt : hematit (chứa
Fe2O3), manhetit (chứa Fe3O4).
-Than cốc, không khí giàu oxi, 1 số
chất phụ gia khác (như CaCO3,…).
b. Nguyên tắc: Dùng cacbon
oxit khử oxit sắt ở nhiệt độ cao
c. Phản ứng xảy ra:

Quặng Hematit
(Fe2O3)

Quặng Manhetit
(Fe3O4)
Quặng sắt có nhiều ở
Thái Nguyên, Yên Bái,
Hà Tónh…

Quá trình sản xuất gang:
Nguyên liệu:
(Quặng, than
cốc, đá vôi)
CaCO3
phân
huỷ

Lò
Không khí
nóng giàu O2

CaO

Kết hợp
với SiO2

Tạo
thành
khí CO

CO Khử
oxit sắt
trong
quặng

Xỉ
(CaSiO3)

- Phản ứng xảy ra:
C → CO → CO2 → Fe
- Phản ứng tạo xỉ:
CaO + SiO2 → CaSiO3 ( loại bỏ)

Sắt
Fe nóng
chảy hoà
tan 1 lượng
nhỏ C, S,
Mn, Si…
Gang

Bài 20:
III/ SẢN XUẤT GANG , THÉP:
1. Sản xuất gang:
c/ Các phản ứng xảy ra
C + O2

t0

 

CO2 ↑

0

2CO ↑
0
t
3CO + Fe2O3
2Fe + 3CO2 ↑
t0
4CO + Fe3O4
3Fe + 4CO2 ↑
C + CO2

 t

CaCO3  t CaO + CO2 ↑
0

CaO + SiO2

 t CaSiO3
0

Bài 20:
III/ SẢN XUẤT GANG , THÉP:
- Nguyên liệu để sản
xuất thép là gì?
- Sản xuất thép theo
nguyên tắc nào?
Thổi O2

Gang
nóng
chảy
O2 oxi
hoá Fe

2/ Sản xuất thép
a. Nguyên liệu : gang, sắt phế liệu và
khí oxi.
b. Nguyên tắc: Oxi hoá kim loại, phi kim
để loại phần lớn: C, Si, Mn,…ra khỏi
gang.
O2 oxi hoá
Xỉ nóng chảy
C,S, Mn, Si…

FeO

FeO oxi hoá C, S,
Si, Mn, P…

Thép nóng chảy

Bài 20:
III/ SẢN XUẤT GANG , THÉP:
2/ Sản xuất thép
- Nguyên liệu để sản
xuất thép là gì?
- Sản xuất thép theo
nguyên tắc nào?

a. Nguyên liệu : gang, sắt phế liệu và
khí oxi.
b. Nguyên tắc: Oxi hoá kim loại, phi kim
để loại phần lớn: C, Si, Mn,…ra khỏi
gang.
c. Các phản ứng xảy ra trong quá
trình sản xuất thép

Viết các phản ứng xảy ra trong quá trình sản xuất thép ?
C + O2
S + O2

t0
t0

t0

CO2 ↑
SO2 ↑

2Fe + O2
2FeO
0
t
FeO + C
Fe + CO ↑

Bài 20:
III/ SẢN XUẤT GANG , THÉP:
2/ Sản xuất thép
a.Nguyên liệu : gang, sắt phế liệu và khí oxi.
b. Oxi hoá kim loại, phi kim để loại phần lớn: C, Si, Mn,…ra
khỏi gang.
c. Các phản ứng xảy ra trong quá trình sản xuất thép
C + O2
S + O2

t0
t0
t0

CO2 ↑
SO2 ↑

2Fe + O2
2FeO
0
t
FeO + C
Fe + CO ↑

Sử dụng nguồn tài
nguyên thiên nhiên
(Quặng sắt, than,
đá vôi…) tạo ra khí
CO2; SO2; H2S ..
Gây ảnh hưởng
như thế nào đến
môi trường?

Ô nhiễm
môi trường

Đề xuất
giải pháp

LŨ LỤT

XÓI MÒN

HẠN HÁN

SẠT LỞ

Ảnh hưởng của quá trình luyện gang, thép

Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ

Ô NHIỄM NGUỒN NƯỚC

Ô NHIỄM ĐẤT

không
có hệtrong
thống
xử lí chất
• Chất
•Nếuthải
rắn
không
được quá
qui
Khí
thải
*Biện
pháp
:
hoạch
hợp
lý
sẽ
làmhưởng
suy thoái
trình
luyện
gang
thép
thải
thì
có
ảnh
gì đến môi
- Xây
dựng
hệ
thống
xử
lý
môi trường
đất,
nước.
thường
có
khí
CO,
COchống
trường?
Nêu
biện
pháp
ô
2
chất
thải
trước
khi
đưa
khí
•
Chất
thải
lỏng
khi
thải
trực
…bụi
làmtrường
ô nhiễm
môi dân cư
nhieã
m
môi
ở
khu
thải
tiếpravào
môinguồn
trường
nước
ngoài
sẽ làm
.
trường.
tăng
nồng
loại ảnh
gần
cơ độ
sở kim
sản xuất
gang, thép?
hưởng đến môi trường sinh
thái.

Nêu các biện pháp thực hiện nhằm hạn chế ô nhiễm môi trường?

Tái
sử
thảy dụng
ngh trong chất
iệp
luyệ công
n ki
m

Trồng vành đai cây
xanh xung nhà máy
Xử lý chất thải
trước khi đưa ra
ngoài môi trường

Để trả lời câu hỏi
này, hãy vậnBiện
dụng kiến Sử
dụng nhiên liệu
Liên hợp các
pháp
thức liên
môn:
sạch, thân thiện với
xí nghiệp, nhà
hạn Vật
chế lí,
Sinh học,
môi trường.
máy.
nhiễm
Công nghệ,
GDCD,
môi
Xử
Địa
lý,
kh lý
trường
t
ệ
i
nh o
g
ụn ư tạ
d
Sử khí d ng.
ợ
,
ư
l
ư
d
g
n
ă
n

n
(kh i đưa guy
i m và ên l
nh ới k o ch iệu t
iều ha ế b rư
tạp i th iến ớc
chấ ác c
t) òn

IV/ BÀI TẬP:
Hãy lập các phương trình hoá học theo sơ đồ sau:
t0

a. FeO
FeO ++ Mn
Mn --->
 Fe
Fe ++ MnO
MnO
0
t
Fe22O
O33 ++ CO
3CO
Fe
2Fe+ +
3CO
b. Fe
--->
CO
2
2
t0

c. 2FeO
FeO + +SiSi--->
 Fe
2Fe+ +SiO
SiO
2 2
t

0

d. FeO
FeO ++ CC --->
 Fe
Fe ++ CO
CO

Xảy ra trong quá trình luyện
thép
Xảy ra trong quá trình luyện
gang
Xảy ra trong quá trình luyện
thép

Cho biết phản ứng nào xảy ra trong quá trình luyện
gang, phản ứng nào xảy ra trong quá trình luyện thép?

- Làm bài tập 1, 2, 3, 6/ 63 SGK
- Xem trước bài 21: “SỰ ĂN MÒN KIM LOẠI VÀ
BẢO VỆ KIM LOẠI KHÔNG BỊ ĂN MÒN”

1/ Thế nào là sự ăn mòn kim loại? Cho ví dụ?
2/ Tìm hiểu các đồ dùng bằng kim loại vì sao
bị rỉ sét →Những yếu tố nào ảnh hưởng đến
sự ăn mòn kim loại→ ? Nêu biện pháp cụ thể
bảo vệ các đồ vật bằng kim loại

Hóa Học 9